(Cadn.com.vn) - Thời điểm này, bà con nông dân các tỉnh Tây Nguyên đang tìm về  Viện Khoa học Kỹ  thuật Nông lâm Tây Nguyên (Đắc Lắc) mua cây giống để  trồng rừng, cây công nghiệp dài ngày và cây ăn quả. Tuy nhiên, một thực tế khiến bà con nông dân khó phân biệt đâu là cây giống thật đâu là cây giống giả, bởi hầu hết các cơ sở bán cây giống này đều mang chung một thương hiệu “EaKmat”.

Tây Nguyên, lâu nay Cty TNHH Tư vấn đầu tư và phát triển Nông - Lâm nghiệp EaKmat (thuộc Viện khoa học Kỹ thuật Nông- Lâm nghiệp Tây Nguyên-KHKT-NLNTN) được xem là cơ sở ươm và cung cấp giống các loại cây công nghiệp dài ngày có uy tín nhất (đáp ứng gần 50% nhu cầu cây giống cà-phê cho các tỉnh Tây Nguyên). Cụ thể năm 2012, Cty Ea Kmat ươm 2 tấn hạt giống cà phê (đủ trồng mới 2 nghìn ha cà- phê), riêng tháng 6 vừa qua đã tiêu thụ được hơn 100 nghìn cây cà- phê ghép, 100 nghìn cây cà-phê thực sinh, 30 nghìn cây ca cao, hơn 30 nghìn cây hồ tiêu cùng hàng nghìn cây ăn trái khác. 

Năm nay, do diện tích cà-phê già cỗi cần tái canh trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên khá lớn, cộng thêm tình trạng phá rừng trồng cà-phê nên nhu cầu giống cây cà-phê đột ngột tăng cao. Do vậy, cây giống cà-phê của Cty Ea Kmat ươm, ghép đến đâu tiêu thụ hết đến đó. Ths Trần Vinh, Phó Viện trưởng Viện KHKT-NLNTN cho biết, giống cây chủ lực lâu nay Cty cung cấp cho nông dân và các DN trên địa bàn là cà-phê. Ngoài ra, những năm gần đây do nhu cầu thị trường, nên Cty cung cấp thêm một số cây trồng khác như ca cao, mac- ca, hồ tiêu và cây ăn trái...

Tuy nhiên, hiện  nay đang có trên dưới 100 cơ sở, hộ dân trên địa bàn xã Hòa Thắng, TP Buôn Ma Thuột nơi mà Viện KHKT-NLNTN và Cty Ea Kmat đứng chân đều mang thương hiệu của Cty Ea Kmat. Điều này làm không ít người dân lầm tưởng đó là giống cây trồng được cung cấp bởi Cty Ea Kmat. Trong khi đó, các cơ sở này khi bán cây giống đều không xuất hóa đơn, chứng từ nên khi phát hiện giống cây kém chất lượng thì người dân cũng khó trong việc đòi bồi thường. Ông Lê Văn Sơn, ở H. Buôn Đôn (Đắc Lắc) tìm mua giống cà-phê thay thế cho vườn cà-phê già cỗi của mình cho biết: “Tôi tính mua vài trăm cây cà-phê vối có chất lượng về trồng thay thế số cà-phê đã già cỗi nhưng đến đây thấy cơ sở nào cũng mang tên Ea Kmat, chẳng biết đâu là thật đâu là giả... nhỡ may mua phải giống dởm biết kêu ai”. 

Loạn cơ sở bán cây giống  treo biển “Ea Kmat”.

Đại diện Sở NN-PTNT Đắc Lắc cho  biết, trước đó Sở cùng các cơ quan chức năng đã tổ chức kiểm tra định kỳ để thẩm định chất lượng giống cây trồng của các DN, cơ sở ươm và cung cấp giống nhưng thực chất chỉ kiểm tra được những đơn vị có giấy phép như Cty Ea Kmat. Còn các cơ sở ươm, bán giống không phép, giống kém chất lượng thì khi có đoàn kiểm tra chủ cơ sở đã “nhanh tay” tháo biển, đóng cửa, nên đoàn không thể làm gì được.  

Theo tính toán, chi phí cho trồng, chăm sóc 1 ha cây cà-phê từ khi trồng cho đến lúc thu hoạch lên đến hơn 100 triệu đồng. Vì vậy, trong trường hợp mua, trồng phải giống cây kém chất lượng thì thiệt hại sẽ rất lớn. Trước tình trạng trên, Viện đã rất nhiều lần khuyến cáo bà con nông dân các tỉnh Tây Nguyên phải tìm hiểu kĩ trước khi mua giống, chọn những cơ sở cung cấp giống cây được cơ quan thẩm quyền cấp phép cũng như được Bộ NN-PTNT công nhận, cơ sở phải có vườn ươm, vườn chồi, có đội ngũ cán bộ kỹ thuật tư vấn...

Thiết nghĩ, để chấn chỉnh tình trạng này, các cơ quan chức năng cần tổ chức kiểm tra đột xuất, phát hiện, xử lý nghiêm khắc những cơ sở ươm, bán cây giống trái phép. Mặt khác, phía nông dân và các DN cũng cần phải xem xét, lựa chọn kỹ lưỡng khi mua giống cây trồng dài ngày, tránh "tiền mất tật mang".

Bài, ảnh: Bá Thăng