(Cadn.com.vn) - Cải cách thủ tục hành chính (TTHC) hiện đang là mối quan tâm hàng đầu  của toàn Đảng, toàn dân. Thời gian qua, Chính phủ và chính quyền các cấp đã có rất nhiều cố gắng để cải thiện chất lượng hoạt động hành chính, tuy nhiên kết quả đạt được vẫn chưa đáp ứng được sự mong mỏi của người dân. Xung quanh vấn đề này, Bộ trưởng,Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Tổ trưởng Tổ công tác cải cách TTHC của Thủ tướng Chính phủ đã có cuộc trao đổi với phóng viên báo chí...

P.V: Đánh giá Đề án 30, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh: “Đề án 30 đã đi được nửa quãng đường, hoàn thành tốt nhiệm vụ công khai, minh bạch từng TTHC tới mỗi cá nhân và tổ chức. Đây là một thành quả lớn, đánh dấu bước trưởng thành của nền hành chính nước nhà. Đề án 30 cho thấy, nếu đơn giản hóa 30% TTHC hiện nay sẽ mang lại lợi ích ước tính 130.000 tỷ đồng cho người dân và xã hội trong vòng 10 năm. Điều này đồng nghĩa với việc một năm tăng 1,4% giá trị GDP”. Với tư cách là Tổ trưởng tổ công tác cải cách TTHC, Bộ trưởng có ý kiến gì về nhận định của Thủ tướng?

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Phúc: Nhận định này của Thủ tướng được đưa ra gắn liền với sự ra đời của Cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC, đây không chỉ là công cụ hữu hiệu để nâng cao tính minh bạch của hệ thống thể chế thông qua việc tăng cường khả năng tiếp cận của công chúng, mà còn góp phần giảm thiểu thời gian và chi phí cả cho cơ quan quản lý Nhà nước lẫn doanh nghiệp (DN) trong quá trình thực hiện. TTHC rườm rà và các chi phí “ngầm” đang là một thực tế mà DN phải gánh chịu.

Báo cáo tổng hợp những nghiên cứu về môi trường kinh doanh tại nước ta được Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách (Trường Đại học Kinh tế Đại học Quốc gia Hà Nội) thực hiện cho thấy, trung bình mỗi DN phải mất 29,1% quỹ thời gian của mình để giải quyết các vấn đề liên quan đến TTHC. Ở Hà Nội tỷ lệ này là 44,5% và ở TPHCM là 38,7%. Điều này có nghĩa là các DN chỉ còn 50-70% quỹ thời gian dành cho quản lý và điều hành DN. Một báo cáo  khác từ Ngân hàng Thế giới (WB) cũng cho thấy, các DN Việt Nam thuộc nhóm tiêu tốn thời gian nhất để đáp ứng các yêu cầu về thuế do thủ tục quá phức tạp, nhiêu khê. Bình quân mỗi năm, một DN Việt Nam phải nộp 32 lần thuế các loại và tiêu tốn trung bình 1.050 giờ làm việc, gấp 5 lần so với Indonesia.

Hiện nay, Việt Nam là nước có tỷ lệ chi phí gia nhập thị trường của DN cao nhất trong khu vực. Để một DN đi vào hoạt động cần khoảng 11 thủ tục. Chi phí cho thủ tục pháp lý lên tới khoảng 63 ngày với tốn phí tương đương với 30% GDP bình quân đầu người của Việt Nam (trong khi đó, tại Australia chỉ mất 2 thủ tục, 2 ngày và 2% GDP; tại Singapore là 7 thủ tục, 7 ngày và 1,2% GDP đầu người). TTHC quy định rườm rà, mập mờ, không rõ ràng, càng tạo điều kiện cho các chi phí ngầm phát sinh, có khi còn cao hơn mức phí quy định cho thủ tục mà DN phải thực hiện.

Nếu thực hiện tốt việc đơn giản hóa TTHC theo đúng yêu cầu của Đề án 30 đặt ra, chúng ta sẽ cắt giảm được hơn 10.000 tỷ đồng chi phí cho việc thực hiện các quy định về TTHC mỗi năm. Số tiền này sẽ được tái đầu tư trở lại cho nền kinh tế, kích thích đầu tư trong và ngoài nước, tạo ra nhiều việc làm và của cải cho xã hội.

P.V: Xin Bộ trưởng cho biết người dân và DN có được tham gia đề xuất loại bỏ một số TTHC không? Tổ công tác có cơ chế nào để tiếp nhận cũng như phản hồi ý kiến người dân? Thủ tướng yêu cầu phải đơn giản hóa tối thiểu 30% các quy định, thủ tục. Vậy trọng tâm của Tổ công tác là sẽ loại bỏ những thủ tục nào?

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Phúc

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Phúc: Để đảm bảo tính khách quan của công tác rà soát TTHC, quy trình rà soát  của Đề án 30 cũng có nhiều ưu việt. Người dân và DN được trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến, rà soát những TTHC mà chính mình đã thực hiện, đang thực hiện và sẽ thực hiện sau này tại Trang tin điện tử của Tổ công tác cải cách TTHC www.thutuchanhchinh.vn, tại Cổng thông tin điện tử Chính phủ www.chinhphu.vn. Với các Quyết định 30/QĐ-TTg và 442/QĐ-TTg, 846/QĐ-VPCP, Chính phủ đã thành lập Tổ công tác chuyên trách cải cách TTHC và Hội đồng tư vấn cải cách TTHC của Thủ tướng Chính phủ. Hoạt động của Tổ công tác chuyên trách và Hội đồng tư vấn hoàn toàn độc lập, không chịu áp lực của cả cơ quan ban hành và cơ quan thực hiện TTHC.

Việc sử dụng các chuyên gia giỏi, đặc biệt là sự tham gia của các Hiệp hội ngành nghề trong và ngoài nước có hoạt động ở Việt Nam, am hiểu thị trường, pháp luật Việt Nam, cùng với mọi tầng lớp nhân dân trên tinh thần chung tay cải cách TTHC, tăng thêm nhiều kênh thông tin phản hồi, từ đó đề xuất cắt bỏ, đơn giản hóa những TTHC còn rườm rà, là phương pháp tốt, là cách làm xã hội hóa, khoa học hơn, chính xác hơn, minh bạch và kịp thời hơn. TTHC là công cụ quản lý của Nhà nước, nhưng đồng thời cũng là quyền  lợi và nghĩa vụ của người dân. Ít TTHC chưa hẳn đã tốt, vì như thế là ít kênh giao dịch, cung cấp ít dịch vụ cho người dân và DN.

Tương tự, nhiều TTHC không phải là không tốt, miễn sao phải công khai minh bạch và dễ thực hiện. Khi cắt giảm TTHC phải trả lời được một số vấn đề sau: TTHC được đặt ra nhằm đạt mục tiêu gì; có biện pháp nào thay thế TTHC này mà vẫn đảm bảo mục tiêu đặt ra hay không? Bên cạnh đó cũng cần xác định rõ: các TTHC cần cắt bỏ khi mục đích không rõ ràng, TTHC đã lỗi thời không còn cần thiết trong tương lai hoặc TTHC trùng lặp hoặc mâu thuẫn, thậm chí vi phạm quyền tự do lựa chọn của người dân.

Thông thường khi cắt giảm TTHC do sợ “động chạm” nên nhiều nơi chỉ cắt bỏ những thủ tục đơn giản nhất. Vì vậy,  điều quan trọng là phải đặt mình vào người chịu tác động bởi chính thủ tục đó và xác định rõ việc cắt giảm TTHC phải đưa lại lợi ích cho DN và người dân. Cuối cùng, khi TTHC đã được đơn giản hóa, cần phải có cơ chế  kiểm soát những TTHC mới ra đời.

P.V: Các DN khuyến nghị: “Điều quan trọng nhất mà Nhà nước có thể làm để giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho DN chính là tạo môi trường cạnh tranh thuận lợi. CCTTHC, trọng tâm là đơn giản hóa TTHC là biện pháp cơ bản để các DN tăng khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế hội nhập hiện nay”. Bộ trưởng có những trăn trở gì khi nghe những ý kiến này?

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Phúc: Đề án này ngày càng  có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu hiện nay, Chính phủ xác định đơn giản hóa các quy định  về TTHC chính là một giải pháp quan trọng để chống suy giảm kinh tế, kích thích đầu tư phát triển và góp phần sử dụng hiệu quả vốn đầu tư. Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu, Việt Nam vẫn là một trong số ít các nước có tăng trưởng dương. Đó là một minh chứng cho môi trường đầu tư và cải cách TTHC có nhiều tiến bộ.

P.V: Bộ trưởng đã từng phát biểu: “Thủ tục đơn giản nhưng nếu anh gây khó dễ cho dân, tham nhũng, tiêu cực thì dân còn khổ. Cùng với công khai hóa, bộ, ngành phải xem lại cán bộ của mình”. Đề án 30 được xem  là cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong CCHC. Vậy sau đề án này, Chính phủ có tiếp tục đặt trọng tâm cải thiện chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức để tránh tình trạng phiền hà cho dân không?

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Phúc: Vấn đề đặt ra là phải làm sao cho thuận giữa người dân, DN và cơ quan giải quyết TTHC. Chúng ta cần tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho CBCC, nhất là những người trực tiếp làm việc với dân; có chính sách cải thiện đời sống cho công chức gắn với hiệu quả công việc, với trách nhiệm của họ khi thực hiện các TTHC. Kiên quyết không bố trí vào các bộ phận giải quyết TTHC những CBCC non kém về chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng làm việc, đạo đức công việc còn hạn chế.

P.V: Xin cảm ơn Bộ trưởng!

Đỗ Hùng
(thực hiện)