(Cadn.com.vn) - Tết này, ngoài nỗi lo về giá cả tăng vùn vụt, người dân còn thường trực lo ngại về thực phẩm không đạt chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP), ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Nhưng, bằng mắt thường, làm thế nào để phân biệt được đâu là thực phẩm đạt chất lượng VSATTP, đâu là thực phẩm bẩn cần tránh? Câu hỏi này luôn làm đau đầu các “nhà tiêu dùng thông thái”, bởi thông thái đến mấy, thì người tiêu dùng cũng không thể phân biệt được thực phẩm sạch - bẩn khó lường, đặc biệt Tết là dịp nhiều cơ sở thực phẩm “bung ra” làm ăn kiểu thời vụ, khiến cho các cơ quan chức năng khó bề kiểm soát...

Từ tâm lý lo lắng về thực phẩm sạch - bẩn lẫn lộn, người tiêu dùng chỉ biết tin vào các thông tin từ các cơ quan chức năng, thông tấn báo chí. Ấy nên, đã xảy ra chuyện dở khóc dở cười cho các thương nhân trong Tết Canh Dần 2010. Đó là thông tin hạt dưa Tấn Phát có chất nhuộm độc hại dễ gây ung thư mà báo chí đã nói cách đây hơn 1 tháng. Một thông tin trên báo đài, có sức mạnh vô hình khiến cho hàng nghìn hộ nông dân Bình Thuận (nơi trồng dưa lấy hạt) và thương nhân buôn bán, kinh doanh hạt dưa phải điêu đứng vì hạt dưa không bán được do nhiều người dân tẩy chay hạt dưa.

Song, thực tế, chỉ khoảng 2 tuần sau khi báo chí đưa tin khiến cho người dân kinh hoàng, thì các cơ quan chức năng cũng đã công nhận hạt dưa chứa chất độc có khả năng gây ung thư đó không phải hạt dưa của Tấn Phát, mà là hạt dưa giả thương hiệu Tấn Phát. Thế là, nhiều báo chí lại viết về hạt dưa giả Tấn Phát. Thế nhưng, sự “đính chính” này cũng rơi tõm vào nỗi lo mơ hồ của người tiêu dùng và không chỉ hạt dưa Tất Phát phải “chịu trận”, họ hàng nhà hạt dưa đều cùng chung số phận hẩm hiu là không có mấy người dòm ngó đến. Cũng giống như sữa tươi Hà Nội milk trước đây, hạt dưa Tấn Phát “được vạ thì má đã sưng”.

Chuyện có - không, không - có chất độc hại trong sữa tươi, trong bưởi... và nay là hạt dưa đã khiến cho người tiêu dùng mất lòng tin, hoang mang lo sợ. Lúc nói có độc, lúc lại nói không có độc, người tiêu dùng chẳng biết tin ai, thế là đành quay lưng với những sản phẩm này, khiến cho các doanh nghiệp bị “mang tiếng” này phải khốn đốn, kéo theo bao nông dân, công nhân lao động khổ sở vì sản phẩm làm ra bán không có ai mua, dẫn đến thất nghiệp, nghèo đói. Từ cái nhìn tiêu cực này, dẫn đến sự tiêu cực khác, đó là người tiêu dùng tẩy chay hạt dưa, quay sang mua hạt dẻ, hạt bí, hạt hướng dương, khiến cho các mặt hàng này được dịp “đục nước béo cò”, “lọt sàng” sự kiểm tra của các cơ quan chức năng và được dịp nâng giá lên ngất ngưởng.

Thịt bò khô sau khi chế biến đổ ngay sát nhà vệ sinh, không được che đậy, mất VSATTP. Ảnh: H.NHẬT

Trong khi đó, chất lượng đích thực của các loại hạt hướng dương, hạt dẻ, hạt bí lại ít được kiểm tra, nguồn gốc cũng ù ù, cạc cạc, chẳng biết là hạt dẻ Mỹ, Thái Lan hay là “Hàng Thái Lan mang sang từ... Trung Quốc”?. Nhưng, tâm lý người tiêu dùng xưa nay vốn theo trào lưu, không biết thì... không sợ.

Qua đợt kiểm tra VSATTP trước Tết Canh Dần 2010, cho thấy hầu hết các cơ sở sử dụng chất phụ gia thực phẩm (trong đó, ớt bột chỉ là một phần nhỏ trong vô vàn loại phụ gia thực phẩm) không rõ nguồn gốc, không an toàn thực phẩm, điều kiện vật chất của cơ sở chế biến thực phẩm (báo động là những cơ sở nhỏ lẻ làm theo kiểu thời vụ trong dịp Tết) không đảm bảo vệ sinh... Tại 1 cơ sở chế biến thịt bò khô, chúng tôi thấy ớn lạnh khi thịt bò khô thành phẩm được để ngay cạnh nhà vệ sinh, không được che đậy, rất mất vệ sinh.

Với cơ man hàng thực phẩm mẫu mã mới lạ được tung ra phục vụ Tết, các cơ quan chức năng khó mà kiểm soát hết, cũng không thể lấy mẫu tất cả các mặt hàng để xét nghiệm, thì việc người tiêu dùng mua phải các thực phẩm không an toàn (chưa kể hàng nhái, hàng kém chất lượng) là điều khó tránh khỏi. Ngay cả các cơ quan chức năng hiện cũng phải thừa nhận với lực lượng cán bộ mỏng mà hàng thì lại quá phong phú và đa dạng như trong dịp Tết, khó mà kiểm soát hết được. Vì vậy, giải pháp tình thế hiện nay là khuyến cáo người tiêu dùng nên thận trọng với thực phẩm lạ, nhãn mác không rõ ràng, không biết rõ nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm...

(còn nữa)

Hồng Nhật