(Cadn.com.vn) - Trong những ngày hè oi ả, hiện tượng người dân TP Đà Nẵng ít ra đường thể hiện rất rõ khi mà những hàng cây xanh được xem là “lá phổi” giúp điều hòa nhiệt độ, che chở cho người đi đường mỗi ngày một thưa đi. Không chỉ sự tồn tại èo uột, thiếu sức sống của những hàng cây mới mà lượng cây cổ thụ cũng đang dần bị “xóa sổ” bởi quá trình đô thị hóa...

Đường Lê Duẩn - một tuyến đường lớn của TP Đà Nẵng nhưng rất thưa bóng cây.Ảnh: C.H.

Theo đánh giá của lãnh đạo Sở Xây dựng, Cty cây xanh thành phố thì khoảng 10 năm trở lại đây, lượng cây xanh trên các trục đường đang hao hụt một cách đáng báo động. Đặc biệt, hệ thống cây cổ thụ được ví như “lá phổi xanh” che chở cho người dân cũng lâm cảnh suy kiệt. Dạo khắp các tuyến đường của Đà Nẵng mới thấy, tình trạng cây xanh “suy dinh dưỡng” thể hiện rất rõ. “Thủ phạm” dẫn đến hiện tượng này? Câu trả lời của lãnh đạo các ngành chức năng có liên quan là: Do quá trình đô thị hóa của thành phố với những công trình, dự án ngổn ngang, việc mở rộng lòng lề đường...

Ngoài ra, trên những tuyến đường, khu dân cư mới, hàng ngàn cây sao đen, xà cừ, bằng lăng... do Cty cây xanh trồng đang mọc lên tươi tốt cũng đã bị quá trình thi công các hạng mục đào đường cống thoát nước, chôn dây cáp ngầm... xâm hại, chắn gốc, khiến sự phát triển của cây trở nên èo uột. Mặc dù Cty Cây xanh đã nhiều lần lên tiếng, đề nghị chủ dự án, công trình “nhẹ tay” nhưng xem ra hiệu quả đạt được không cao. Cứ thế, sau mỗi hạng mục công trình kết thúc, hệ thống cây xanh lại tiếp tục đối mặt với nguy cơ bị... “suy dinh dưỡng”. Có lẽ, dự án phủ xanh thành phố được chính quyền Đà Nẵng phê duyệt đến năm 2010, đảm bảo có 4-5m2 cây xanh/người khó có thể thực hiện được.

Tiếp xúc với du khách đến Đà Nẵng, ai cũng xua tay, lắc đầu trả lời rằng, không dám ra đường buổi ngày bởi một lý do duy nhất: “Nắng lắm, chịu không nổi”. Du khách phương Tây cũng không khác khi chịu cảnh hoa mắt lúc cuốc bộ trên những tuyến phố hoành tráng như Ngô Quyền, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh, Đống Đa... bởi những con phố này đang lâm cảnh “trắng” cây xanh. Nhiều tuyến rợp bóng cây xanh, từng đi vào tâm thức của người Đà Nẵng như Quang Trung, Hải Phòng, giờ chỉ còn là hoài niệm. Theo tìm hiểu của chúng tôi thì kể từ “chiến dịch” mở mang đường sá được chính quyền thành phố phát động từ năm 1997 đã khiến hàng trăm gốc cổ thụ như mù u, xà cừ lần lượt bị “xử trảm” để lấy đất mở đường.

Theo đợt thống kê cuối tháng 7-2008 của Cty cây xanh Đà Nẵng, hiện toàn thành phố có tổng cộng 105.000 cây xanh, trong đó 1/3 cây cổ thụ. Tỷ lệ bình quân đầu người là 0,62m2 cây xanh/người (trong khi đó, tại TP Hồ Chí Minh, tỷ lệ này là 1,2m2 cây xanh/người, Hà Nội 1,8m2 cây xanh/người...). Rõ ràng, người Đà Nẵng đang phải sống trong môi trường thiếu cây xanh trầm trọng.

Ông Nguyễn Hồng - Giám đốc Cty Cây xanh Đà Nẵng cho hay: Trong quá trình đô thị hóa khoảng 10 năm trở lại đây, Cty đã phải “hy sinh” hơn 5.000 cây xanh, trong đó gần 50% là cây cổ thụ. Trong khi đó, việc tái tạo lại hệ thống cây xanh trên đường phố Đà Nẵng từ những năm 2004 hầu như bỏ trống. Thêm vào đó, không gian đô thị liên tục được cơi nới, mở rộng khiến diện tích cây xanh bình quân trên đầu người của thành phố giẫm chân ở mức 0,62m2/người, không đúng chuẩn về cây xanh đối với đô thị loại 1 (từ 1,5m2/người trở lên).

Nhằm “cải thiện môi trường cảnh quan đô thị và tạo phong cảnh riêng của thành phố thông qua hệ thống cây xanh”, dự án quy hoạch cây xanh từ nay đến năm 2010 cũng đã được tiến hành. Theo đó, mỗi năm sẽ trồng mới từ 5.000-7.000 cây xanh.

Để thực hiện dự án này, thành phố đã cho triển khai dự án vườn ươm cây xanh 25ha tại xã Hòa Ninh, Hòa Vang và đã hoàn thành giai đoạn 1 vào tháng 9-2006 với tổng số cây ươm được là 20.000 cây trên diện tích 5,6ha. Dự kiến đầu tháng 8 này, giai đoạn 2 sẽ được thực hiện với tổng số cây ươm và diện tích tương đương giai đoạn 1. Tuy nhiên theo ông Hồng, điều cần thiết nhất lúc này là phải tăng tốc trồng cây và trồng với số lượng lớn hằng năm (mỗi năm 15.000 cây trở lên) mới đạt được chỉ tiêu 4-5m2  cây xanh/người như chỉ tiêu đã đề ra, đạt 4-5m2/người vào năm 2010.

Một mặt, câu chuyện đầu tư cho lĩnh vực phủ kín cây xanh của thành phố cũng chưa được đầu tư, quan tâm đúng mức. Vấn đề này, ông Hồng đưa ra một dẫn chứng hết sức sát thực. Đó là chuyện đoàn Sở xây dựng và Cty cây xanh tham gia chuyến thực tế khảo sát, học tập cách trồng cây xanh tại cộng hòa Singapore từ ngày 16 đến 20-7 vừa qua. Trong khi thua Đà Nẵng về mặt diện tích nhưng mỗi năm nước này đầu tư đến 127 triệu USD cho việc trồng cây xanh, còn Đà Nẵng số kinh phí chỉ dừng lại ở mức khiêm tốn (trung bình 1,75 tỷ đồng/năm). Mặt khác, phong trào phát động trồng cây xanh ở Singapore rất hiệu quả.

Mỗi năm, nước này dành riêng 3 ngày cho toàn dân xuống đường trồng cây xanh với phương châm: trồng cây phủ kín đất trống, và phong trào này đã được phát động từ những năm 1960, trong khi đó, Việt Nam nói chung, Đà Nẵng nói riêng cũng có ngày phát động phong trào này, nhưng xem ra chỉ là hình thức! Cũng vì phát động tốt, xây dựng phương án phát triển cây xanh có hiệu quả nên hiện nay Singapore đã sở hữu trong tay thành quả - gần 2m2 cây xanh/người...

Để Đà Nẵng có một môi trường sống hội đủ những cái xanh như đường phố xanh, dải xanh, công viên xanh... trong thời gian đến, thiết nghĩ, các ban, ngành chức năng các cấp cần có những chủ trương chỉ đạo, đẩy mạnh công tác rà soát quy hoạch phát triển hệ thống mảng xanh của thành phố mới có thể đạt được những chỉ tiêu đã đề ra trong lộ trình phát triển tầm nhìn chiến lược về cây xanh.

Đường rộng lớn của Đà Nẵng là Bạch Đằng nhưng cũng thưa vắng cây xanh.

Công Hạnh