(Cadn.com.vn) - Được khánh thành đưa vào sử dụng từ ngày 1-5-2005, qua 4 năm vận hành, khai thác, sử dụng, HầM đường bộ Hải Vân (HĐBHV) đã mang lại những hiệu quả rất lớn, góp phần phát triển kinh tế, văn hóa-xã hội của miền Trung và đất nước. Tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra nhằm hoàn thiện hơn nữa trong công tác quản lý, khai thác và sử dụng để HĐBHV phát huy hiệu quả tốt hơn nữa trong thời gian tới...

Theo số liệu thống kê của Cty Quản lý vận hành và Khai thác HĐBHV (Hamadeco), từ khi đưa vào vận hành, sử dụng, tính đến ngày 24-6-2009, HĐBHV đã có 5 triệu 303.000 lượt ô-tô các loại lưu thông qua hầm. Theo thiết kế, hầm có sức lưu thông đến 15.000 lượt xe/ngày đêm. Từ khi đưa vào sử dụng, vận hành, tính đến tháng 6-2008, trung bình một ngày, đêm hầm có khoảng 5.000 xe lưu thông, nhưng do  tác động từ nền kinh tế thế giới suy thoái, Việt Nam cũng bị ảnh hưởng, nên từ giữa năm 2008 đến nay, lượng ô-tô lưu thông qua hầm giảm hẳn. Trung bình một ngày, đêm chỉ có khoảng từ 3.400- 3.800 xe lưu thông qua lại. 6 tháng đầu năm 2009, có 710.109 lượt xe lưu thông qua hầm, so với cùng kỳ năm 2008 là 753.164 lượt xe lưu thông,  giảm tới 18%.

Trong công tác quản lý, vận hành đường hầm, lượng điện tiêu thụ tính đến ngày 24-6-2009 hết  70.341.158 kW/giờ. Thu phí giao thông qua hầm của trạm phía Bắc và Nam đường hầm đạt 180tỷ 779 triệu đồng, trong đó trạm phía Bắc thu đạt 90tỷ 228 triệu đồng, trạm phía Nam thu đạt 90 tỷ 550 triệu đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2009, tổng thu phí giao thông qua hầm mới đạt 26 tỷ 621 triệu đồng. Mặc dù trong 4 năm qua, công xuất lưu thông của phương tiện giao thông (ô-tô các loại) qua HĐBHV mới chỉ đạt dưới 40% so với thiết kế, nhưng số lượng xe vi phạm các quy định về an toàn giao thông đường bộ khi qua hầm không hề nhỏ. Ông Nguyễn Đình Bách-Giám đốc Hamadeco cho biết, tính từ tháng 6-2005 đến nay đã có tới 13.147 lượt xe vi phạm các quy định về việc chấp hành Luật GTĐB khi qua đường hầm. Điều đáng báo động là số lượng xe vi phạm cứ tăng dần theo từng năm, năm 2005 có 1.121 xe vi phạm; năm 2006 có 1.407 xe vi phạm, nhưng đến năm 2007 đã tăng lên hơn gấp đôi với 3.388 xe vi phạm, năm 2008, tiếp tục tăng tới 4.007 xe vi phạm. Đặc biệt trong 4 năm qua đã có tới 20 vụ cháy ô-tô trong đường hầm, riêng 6 tháng đầu năm 2009 có 3 vụ cháy xe, 18 vụ tai nạn trong đường hầm, 6 tháng đầu năm 2009 có 4 vụ tai nạn... Hầu hết các xe vi phạm đều phạm các lỗi như chở quá tải, quá khổ, chạy không đúng tốc độ và khoảng cách, tránh vượt sai quy định trong đường hầm, đi không đúng làn đường, bật đèn chiếu sáng sai quy định...

Kỹ sư của Hamadeco theo dõi, vận hành hầm đường bộ Hải Vân qua hệ thống tự động.

Đánh giá về nguyên nhân của các trường hợp xe vi phạm và các vụ cháy xe, tai nạn nêu trên, ông Bách cho rằng, trước hết lỗi thuộc về ý thức của người điều khiển phương tiện giao thông trong việc chấp hành Luật GTĐB. Một số lỗi như xe chở quá tải, quá khổ... trước khi vào khu vực đường hầm, thẩm quyền xử lý thuộc các lực lượng chức năng như CSGT, Thanh tra giao thông, nhưng đến hiện nay cả hai trạm CSGT ở hai đầu đường hầm cả TT- Huế và TP Đà Nẵng đều chưa  có thiết bị kiểm tra trọng tải  ô-tô bằng máy, chưa có hệ thống hạ tải xe theo quy định. Về các vụ cháy xe trong đường hầm, có nhiều nguyên nhân như xe bị chập mạch điện, va chạm các thiết bị, vật dụng trên xe khi chạy qua hầm... Nhưng theo đánh giá khách quan, một nguyên nhân chủ yếu là,  hầu hết các phương tiện đang lưu thông qua hầm đều không đạt về tiêu chuẩn khí thải, trong khi HĐBHV được thiết kế và vận hành theo tiêu chuẩn CHÂU Âu về khí thải. Ở một thời điểm nào đó, lượng khí thải trong đường hầm quá lớn, do các phương tiện giao thông quá cũ chở quá tải gây ra, khi vận hành động cơ của những xe này thải ra cả nhiên liệu chưa đốt cháy hết, khi qua đường hầm gặp nhiệt độ cao rất dễ gây ra cháy, nổ xe... Mới đây, Hamadeco đã ban hành hoàn thiện các quy định về tốc độ chạy xe trong đường hầm, các hành vi nghiêm cấm khi xe qua đường hầm đối với lái xe, đối với hành khách trên xe...

Cụ thể, không được chạy quá 70km/giờ và dưới 40km/giờ trong đường hầm, tất cả các hành vi vi phạm đều bị xử phạt. Ngay cả việc chạy xe không đúng khoảng cách 50m giữa 2 xe cũng sẽ bị xử phạt. Tất cả các xe bị phát hiện không đạt tiêu chuẩn về trọng tải, quy cách, khí thải đều không được phép chạy qua đường hầm. Ông Bách cho biết thêm, những năm qua, lượng khói bụi, trong đường hầm đã vượt quá quy định cho phép tới 13,24%, Cty đã nghiên cứu, cải tiến chế tạo thành công một xe đa chức năng xử lý khói bụi, phòng cháy chữa cháy trong trường hợp có cháy nổ xảy ra trong tháng 6-2009.

Nhờ sáng kiến này, lượng khói bụi trong đường hầm đã giảm tới 4-5%, Cty phấn đấu  trong thời gian tới sẽ giảm thiểu tối đa về lượng khói bụi trong đường hầm. Hệ thống điện chiếu sáng, thông gió, báo cháy và chữa cháy, điện thoại khẩn cấp, phát thanh cũng như giám sát và điều khiển giao thông luôn được quan tâm kiểm tra bảo dưỡng đúng định kỳ, đảm bảo hoạt động tốt trong mọi tình huống. Công tác phòng cháy chữa cháy, công tác đảm bảo ANTT luôn được Cty phối hợp với lực lượng CAQ Liên Chiểu (TP Đà Nẵng) và CAH Phú Lộc (TT-Huế) làm tốt các công tác phòng ngừa, tuyên truyền và xử lý, trong 4 năm qua chưa có vụ vi phạm về ANTT nào xảy ra tại khu vực đường hầm như trộm cắp, đánh nhau, gây rối... Cũng theo ông Bách, trong thời gian tới HĐBHV vẫn cần sự quan tâm hơn nữa của ngành chức năng từ T.Ư đến địa phương trong việc mua sắm các thiết bị về điều khiển giao thông, hệ thống liên lạc quan sát đường hầm và các thiết bị xử lý làm vệ sinh môi trường, bảo dưỡng đường hầm, nhằm tạo cho hầm đường bộ hoạt động ngày càng hiệu quả hơn.

Hồng Thanh