(Cadn.com.vn) - Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6-2012 đã giảm -0,26% so với tháng trước và tăng 2,52% so với cuối năm 2011. Đây là tháng giảm đầu tiên sau hơn 3 năm (38 tháng) tăng liên tục. Với tỷ lệ này, nền kinh tế đang đứng trước nỗi lo giảm phát, sức mua của người tiêu dùng (NTD) suy giảm và đang ở mức “báo động đỏ”.

TIÊU DÙNG ĐANG “CO” LẠI

Có thể việc giảm giá xăng dầu liên tục trong 2 tháng qua ảnh hưởng một phần nào đến tốc độ giảm của CPI, nhưng điều cơ bản mà tất cả các chuyên gia nhận định là sức mua của đại đa số người dân đã suy giảm. CPI lần đầu tiên giảm sau hơn 3 năm, trong đó nhóm hàng ăn, dịch vụ ăn uống giảm -0,23%, nhóm nhà ở, VLXD giảm -1,21%, nhóm giao thông giảm -1,64%, nhóm bưu chính viễn thông giảm -0,02%, nhóm văn hóa giải trí và du lịch cũng giảm -0,27%. Chỉ số CPI âm là biểu hiện của giảm phát, nguyên nhân gây nên tình trạng này là do thất nghiệp, đình đốn sản xuất và người dân đang thực hiện chính sách thắt chặt chi tiêu. Nếu giảm phát xảy ra, nó sẽ tác động mạnh đến tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo và an sinh xã hội.

Năm 2008, Việt Nam từng được biết đến là một thị trường bán lẻ đầy tiềm năng và hấp dẫn (có đến 20 tập đoàn bán lẻ nước ngoài). Thế nhưng, thời “hoàng kim” của mô hình mua sắm mới đã qua nhanh, đã có không ít siêu thị đóng cửa, trả mặt bằng vì không chịu nổi chi phí, kinh doanh lỗ. Theo báo cáo đánh giá chỉ số phát triển kinh doanh bán lẻ (GRDI) trên toàn cầu năm 2012 của hãng tư vấn A.T. Kearney (Mỹ), Việt Nam đã “văng” ra khỏi bảng xếp hạng top 30 thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất thế giới.

Tốc độ bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, nếu loại trừ yếu tố tăng giá, đã giảm khá nhiều so với giai đoạn (2001- 2010). Nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng lao động mất và thiếu việc làm gia tăng, một bộ phận khác đã “thắt lưng buộc bụng”. Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng, sức mua sụt giảm nghiêm trọng làm cho thị trường bán lẻ của Việt Nam kém hấp dẫn. Tuy nhiên, một điều đáng chú ý, những mặt hàng xa xỉ như ô-tô hạng sang trong mấy tháng gần đây vẫn tăng đều. Điều này chứng tỏ tầng lớp giàu sang có thể vẫn tiếp tục giàu lên hoặc không bị ảnh hưởng, trong khi đó, suy giảm kinh tế đã tác động mạnh đến tầng lớp dân cư có thu nhập trung bình và thấp.

Ông Louis Taylor - Tổng Giám đốc NH Standard Chartered (Việt Nam) nhận định: “Chúng ta chưa nhìn thấy tiền đồng bị mất giá hay những vấn đề kinh tế tương tự. Do đó, trên thực tế, NHNN đang điều hành rất tốt các chính sách của mình”. Thế nhưng, mặt trái của vấn đề này, CPI đang giảm không phải vì chính sách tài khóa mà cơ bản là NTD không có tiền để mua trong lúc tồn kho hàng hóa của DN tăng cao.

Mặc dù kinh tế vĩ mô 6 tháng đầu năm được cải thiện theo chiều hướng tích cực nhưng tình hình SXKD trong nước vẫn khó khăn. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 6 tháng đầu năm tăng 4,4% so với cùng kỳ năm ngoái, bằng 45% mức tăng 6 tháng đầu năm 2011 (9,7%). Số DN giải thể, tạm ngừng hoạt động lên đến hơn 25.000.

Vắng khách, tiểu thương ngồi đọc báo giết thời gian.

KÍCH CẦU TIÊU DÙNG ĐỂ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

Khi nền kinh tế rơi vào trạng thái trì trệ hay suy thoái, các biện pháp kích cầu cần được đưa ra là giảm thuế, tăng chi tiêu hoặc áp dụng cả hai. Để biện pháp kích cầu có hiệu quả thì việc thực hiện nó phải đảm bảo đúng lúc, trúng đích và vừa đủ liều. Có thể nói, đây chính là lúc các DN và NTD cần những gói hỗ trợ vì trên thực tế, các DN đã thu hẹp sản xuất và người dân đang thắt chặt chi tiêu. Thời điểm kích cầu rất quan trọng vì thực hiện sớm quá, có thể làm cho nền kinh tế trở nên “nóng” gây tăng áp lực lạm phát; nhưng chậm quá, hiệu quả của kích cầu sẽ không có tác dụng.

Liên quan đến “liều lượng” của gói giải pháp 29.000 tỷ đồng, ông Lê Đăng Doanh cho rằng, Chính phủ đã có Nghị quyết 13 để hỗ trợ DN, tuy nhiên các biện pháp chỉ nhằm vào các DN đang hoạt động chứ chưa giúp được các đơn vị đã đóng cửa. Các giải pháp giãn, giảm thuế chỉ giúp các DN có lãi hoặc đang hoạt động, còn các đơn vị đã ngừng sản xuất thì vô hiệu.

Ông Nguyễn Đức Thắng - Vụ trưởng Vụ Giá Tổng cục Thống kê, nhận định việc CPI giảm đánh dấu mốc giảm phát sau nhiều tháng tăng với mức độ thấp. Đây là hệ quả của sức tiêu dùng suy giảm nghiêm trọng do chính sách tiền tệ thắt chặt làm nảy sinh những phản ứng phụ không mong muốn. TS Trần Du Lịch - Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, cảnh báo: “Mỗi năm, Việt Nam có thêm 1 triệu người bổ sung vào thị trường lao động và 500 ngàn người chuyển từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp. Nếu không đảm bảo tăng GDP 5,6-6%, CPI không tăng khoảng 7,5% thì không thể giải quyết được 1,6 triệu việc làm”.

Về chủ trương kích cầu tiêu dùng, TS Vũ Đình Ánh - Phó Viện trưởng Viện Giá cả và Thị trường cho rằng, hiện sức mua giảm sút rõ rệt cho thấy dấu hiệu thiểu phát, “kích cầu” buộc phải làm nếu không muốn nền kinh tế rơi vào cảnh đình trệ kéo dài. Chính vì thế, Chính phủ cần phải nhìn nhận thẳng thắn về mức độ giảm phát của nền kinh tế để có ngay giải pháp “kích”, nếu không tình trạng giảm phát kéo dài sẽ gây “sốc” cho nền kinh tế. Trong bối cảnh như vậy, việc kiềm chế lạm phát khoảng 7- 8% có thể đạt được nhưng mục tiêu tăng trưởng GDP đang là câu chuyện nan giải. GDP quý I đạt 4%, quý II dự báo khoảng 4,5%, do vậy, chỉ tiêu  tăng trưởng khoảng 6-6,5% trong năm 2012 là vô cùng khó khăn nếu Chính phủ không có quyết tâm cao.

CPI chỉ mới giảm trong 1 tháng nên nền kinh tế chưa thể gọi là giảm phát. Thế nhưng, trong những tháng tiếp theo, nếu chỉ số CPI liên tục âm, giảm phát có thể xảy ra và gây nên những tác hại vô cùng lớn, sản xuất đình trệ, DN phải sa thải công nhân, kinh tế rơi vào suy thoái. Tổng cầu của nền kinh tế hiện đang suy giảm mạnh, do vậy, trong 6 tháng cuối năm, Chính phủ phải cần có chính sách kích thích NTD, áp dụng các gói kích cầu, hỗ trợ thúc đẩy SXKD, phấn đấu hoàn thành các mục tiêu KT-XH được Quốc hội đề ra cho năm 2012.

Văn Khoa