(Cadn.com.vn) - Cuối tuần qua, tại Genèva (Thụy Sĩ) đã diễn ra cuộc đàm phán nhằm thảo luận một gói sáng kiến của “Nhóm P5+1” (5 thành viên thường trực HĐBA cộng với Đức) về vấn đề hạt nhân gây tranh cãi của Iran. Đại diện cấp cao phụ trách đối ngoại và an ninh của EU, Javier Solana, cùng nhà đàm phán hạt nhân hàng đầu của Iran Saeed Jalili tại Geneva và Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ William Burns tham dự. Đây là lần đầu tiên Washington tham dự cuộc đàm phán trực tiếp với Iran liên quan tới vấn đề hạt nhân của nước này.

Cao ủy phụ trách đối ngoại của EU, ông Javier Solana (phải), phát biểu với báo giới sau các cuộc đối thoại về chương trình hạt nhân của Iran tại Geneva. Ảnh: AFP

Trước đó, ngày 18-7, Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice nói rằng, quyết định cử Thứ trưởng Burns tới tham gia cuộc đàm phán chứng tỏ Washington “rất nghiêm túc” trong thực hiện các nỗ lực ngoại giao, bất chấp việc chính quyền Tổng thống G.W.Bush thường xuyên có quan điểm cứng rắn đối với Tehran. Ngoài ra, cuộc đàm phán còn có các đại diện của “Nhóm P5+1”.

Đây được xem là cơ hội để 2 bên thảo luận về sự hợp tác tương lai trong các lĩnh vực kinh tế, năng lượng và chính trị một khi Iran chịu từ bỏ các hoạt động bị nghi ngờ của mình. Nếu cuộc thương lượng này đạt được kết quả thì trước hết, ở giai đoạn đầu, Tehran sẽ không mở rộng cơ sở làm giàu uranium ở Natanz, để đổi lại Nhóm P5+1 sẽ không gây áp lực để bổ sung lệnh trừng phạt của HĐBA LHQ đối với nước này. Sau khi lòng tin giữa 2 bên được thiết lập trong giai đoạn này, Iran sẽ ngừng làm giàu uranium và tiến hành thương lượng về đề xuất hợp tác của Nhóm P5+1.

Phát biểu sau một ngày tiến hành thương lượng, ông Javier Solana cho biết, mặc dù diễn ra trong không khí xây dựng, song cuộc thương lượng đã không thể thuyết phục được Tehran ngừng làm giàu uranium. Ông Javier Solana nói: “Đây là cuộc gặp mang tính xây dựng, tuy nhiên chúng tôi đã không có được lời giải đáp cho những câu hỏi của mình”. Trình bày chi tiết các đề xuất được đưa ra đàm phán, ông Solana cho biết, cộng đồng quốc tế đã đề xuất rằng, “chúng tôi kiềm chế (tiếp tục) đưa ra các nghị quyết tại HĐBA LHQ và Iran sẽ kiềm chế hoạt động hạt nhân trong đó có việc lắp đặt các máy ly tâm mới. Chúng tôi sẽ chờ câu trả lời của Iran về vấn đề này... trong vòng 2 tuần tới”.

Còn nhà đàm phán hạt nhân hàng đầu của Iran Saeed Jalili khẳng định trong mọi cuộc thương lượng tới, Iran vẫn sẽ không thảo luận về việc ngừng làm giàu uranium theo như đề nghị của Nhóm P5+1 để đáp lại việc nhóm này không tăng cường trừng phạt bổ sung. Ông Jalili miêu tả cuộc thương lượng ở Geneva mang tính “xây dựng và tiến bộ”, có những điểm chung và cũng có những bất đồng, song cho biết 2 bên nhất trí sẽ tiếp tục thảo luận. Phản ứng trước kết quả cuộc đàm phán ngày 19-7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Sean McCormack nói: “Chúng tôi hy vọng người dân Iran hiểu rằng các nhà lãnh đạo của họ cần lựa chọn giữa hợp tác, điều sẽ đem lại lợi ích cho tất cả các bên, và đối đầu, điều có thể chỉ dẫn tới việc tiếp tục bị cô lập”.

Cao ủy phụ trách đối ngoại của EU, ông Javier Solana (trái), chào đón trưởng đoàn đàm phán hạt nhân của Iran, ông Saeed Jalili, đến Genèva tham dự các cuộc đối thoại. Ảnh: AP

Trong một diễn biến có liên quan, theo truyền thông nhà nước Iran và Nga, Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad và Tổng thống Nga Dmitry Medvedev tối 18-7 đã có cuộc thảo luận qua điện thoại và 2 bên đã bày tỏ hy vọng về một giải pháp ngoại giao cho cuộc khủng hoảng hạt nhân của Tehran. Trong cuộc điện đàm, ông Ahmadinejad nói: “Tại cuộc thương lượng ở Genèva ngày 19-7, chúng tôi có thể nghiên cứu cách thức để ra quyết định về nhiều lĩnh vực khác nhau, góp phần giải quyết các vấn đề hiện nay”.

Về phần mình, Tổng thống Medvedev thúc giục Iran “hợp tác toàn diện với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) nhằm làm sáng tỏ những nghi ngờ đối với chương trình hạt nhân của Tehran. Tổng thống Nga cũng tái khẳng định quan điểm lâu nay của Moscow là chỉ giải quyết tình hình liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran thông qua các biện pháp chính trị - ngoại giao. Ngoài ra, ông Medvedev còn bày tỏ hy vọng về “một cuộc đối thoại chân thành và mang tính xây dựng” tại Geneva. Như vậy, Iran lại có 2 tuần để trả lời gói sáng kiến của “Nhóm P5+1”.

Tuyết Minh