(Cadn.com.vn) - Chỉ chưa đầy một tuần sau khi Lầu Năm Góc (Mỹ) công bố chiến lược quốc phòng mới, thì Nga cũng có học thuyết quân sự mới.

Mặc dù sự thay đổi này cũng chỉ là ngẫu nhiên, nhưng nó phản ảnh các cường quốc cũng có những chuyển hướng mau lẹ để đối phó với thực tế của tình hình trong nước, ở khu vự cũng như trên phạm vi toàn thế giới. Theo RFI, ngày 5-2 vừa qua, Tổng thống Nga Dmitry Medvedev đã chính thức thông qua học thuyết quân sự mới. Nội dung của học thuyết quân sự này được công bố trên một địa chỉ Internet của Điện Kremlin, theo đó NATO đứng hàng đầu trong những mối đe dọa quân sự từ bên ngoài đối với nước Nga.

Học thuyết quân sự mới của Nga còn chỉ rõ NATO đang tìm cách “toàn cầu hóa chức năng của mình, vi phạm các chuẩn mực luật pháp quốc tế”, đồng thời lên án NATO mở rộng cơ sở quân sự đến gần sát với biên giới của Nga bằng việc thu nạp thêm các nước thành viên mới, đặc biệt là các nước thuộc khối Liên Xô cũ. Moscow còn cho biết thêm là sẽ làm tất cả trên mặt trận ngoại giao để ngăn cản việc Ukraine và Georgia gia nhập NATO.

Vẫn theo học thuyết trên, một trong những mối nguy hiểm khác mà Nga đang phải đối phó, đó là khả năng triển khai “hệ thống chống tên lửa chiến lược” mà Mỹ đang triển khai tại các nước có đường biên giới với Nga hoặc ở khu vực Đông Âu và các loại “vũ khí quy ước chiến lược có độ chính xác cao”. Trong khuôn khổ học thuyết quân sự mới này, Tổng thống Medvedev cũng đã chuẩn y chính sách “răn đe hạt nhân” của Nga cho đến năm 2020.

Văn kiện này chỉ rõ : Moscow “có quyền sử dụng vũ khí hạt nhân trong trường hợp Nga và các nước đồng minh bị tấn công bằng vũ khí hạt nhân hay vũ khí hủy diệt hàng loạt”.  Cùng với chủ đề trên, phát biểu trước Hội nghị An ninh quốc tế tại Munich (Đức) với sự tham dự của khoảng 300 đại biểu cấp cao từ gần 40 quốc gia, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã trình bày khái niệm của Nga về hiệp ước an ninh Châu Âu.

Theo ông Lavrov, đề xuất về một thỏa thuận mới toàn diện đã được Tổng thống Medvedev đưa ra hồi tháng 6-2008. Việc ký kết hiệp ước này là điều vô cùng cần thiết ở Châu Âu, nó cho phép khắc phục những tư duy từ thời kỳ Chiến tranh Lạnh, bảo đảm chất lượng mới về lòng tin và hướng sự chú ý vào thực tại chứ không phải những mối đe dọa ảo tưởng.

Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định nguyên tắc không thể chia rẽ an ninh tại Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu (OSCE) không hiệu quả. Điều này đã được xác nhận bởi hai sự kiện trong lịch sử cận đại - các vụ đánh bom Nam Tư năm 1999 và xung đột Caucasus hồi tháng 8-2008. Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, OSCE thực sự có cơ hội trở thành tổ chức đầy đủ, nhưng sự lựa chọn đã nghiêng theo hướng có lợi cho NATO mà không tính đến các nước có liên quan.

Máy bay chiến đấu tàng hình tối tân của Nga. Ảnh: AP

Điều này có nghĩa không chỉ duy trì đường phân cách, chia Châu Âu thành các khu với mức độ an ninh khác nhau, mà còn chuyển dịch các khu vực an ninh này về hướng Đông, tạo ra thế bất lợi cho Nga. Như vậy, dù trên thực tế Nga và NATO đã có những bước hòa hoãn sau sự kiện 8-2008, nhưng xét trên bình diện toàn cục trước mắt và lâu dài khi Mỹ không từ bỏ kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo bao quanh Nga và NATO kiên quyết tìm kiếm các thành viên mới là Georgia và Ukraine đã buộc Moscow phải có những tính toán chiến lược, ngăn chặn từ xa những đối thủ trực tiếp cận kề. Hành động này của Nga chắc chắn là không làm cho Mỹ và NATO hài lòng vì coi họ là kẻ thù trực tiếp.

Cùng ngày, NATO tuyên bố học thuyết quân sự mới của Nga, trong đó xác định sự mở rộng của NATO là một mối đe dọa đối với Nga, đã không phản ảnh đúng sự thật và đi ngược lại các nỗ lực cải thiện quan hệ giữa liên minh quân sự phương Tây này với Moscow. Phát biểu trước các phóng viên bên lề Hội nghị An ninh ở Munich, Tổng Thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen nêu rõ: “Tôi phải nói rằng, học thuyết mới của Nga không phản ảnh thực tế thế giới hiện nay. NATO không phải kẻ thù của Nga. Học thuyến này không phản ảnh sự thật và rõ ràng đi ngược lại tất cả những nỗ lực của chúng ta nhằm cải thiện quan hệ NATO - Nga”.

Trong khi đó, cũng tại Hội nghị An ninh ở Munich, Cố vấn Tổng thống Mỹ về an ninh quốc gia, ông James Jones, tuyên bố Washington đã bắt đầu một giai đoạn mới cho việc triển khai các hệ thống phòng thủ tên lửa tại Đông Âu. Theo ông Jones, kế hoạch bố trí tên lửa phòng thủ được thúc đẩy do các mối đe dọa về các tên lửa tầm trung và tầm ngắn ngày càng tăng. Mỹ dự định hợp tác triển khai phòng thủ tên lửa ở Châu Âu với tất cả các đối tác: Ba Lan, Cộng hòa Czech, Romania, đồng thời tiếp tục đàm phán với Nga về hệ thống tên lửa đạn đạo (START 2).

Trước đó, Tổng thống Romania Traian Basescu đã công bố thỏa thuận bắt đầu các cuộc đàm phán với Mỹ về bố trí trên lãnh thổ nước này các thành phần hệ thống phòng thủ tên lửa Mỹ vào năm 2015. Một diễn biến khác có liên quan, Bộ Ngoại giao Nga ngày 6-2 cho biết Moscow và NATO đã nhắc lại việc hai bên sẵn sàng tăng cường hợp tác khi cả hai đều đang chứng kiến sự tan băng trong quan hệ.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và Tổng Thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen đã gặp nhau bên lề Hội nghị An ninh quốc tế ở thành phố Munich. Hai lãnh đạo đã cam kết “thúc đẩy đối thoại chính trị và hợp tác thiết thực trong phạm vi Hội đồng Nga - NATO”. Ngoài ra, hai lãnh đạo còn thảo luận về tình hình Afghanistan cũng như các vấn đề quốc tế và khu vực. Quan hệ Nga - NATO từng trở nên tồi tệ và chuyển sang giá lạnh như thời Chiến tranh Lạnh sau cuộc chiến chớp nhoáng giữa Nga và Georgia hồi tháng 8-2008.

Tuy nhiên, quan hệ hai bên đã được cải thiện đáng kể trong những tháng gần đây. Hồi đầu tháng 12-2009, Nga và NATO đã nối lại quan hệ trong khuôn khổ Hội đồng Nga - NATO.

Lê Minh Châu