(Cadn.com.vn) - Nam Sudan ngày 9-7 kỷ niệm 1 năm ngày độc lập.

Nam Sudan, quốc gia trẻ nhất thế giới, chính thức tròn một tuổi. Tuy nhiên, một năm sau độc lập, Nam Sudan vẫn là quốc gia nghèo nhất thế giới. Người dân nước này ngày 9-7 đã xuống đường kỷ niệm ngày độc lập trong bối cảnh căng thẳng với người láng giềng phía Bắc Sudan và mối lo về khủng hoảng kinh tế.

XUNG ĐỘT VÀ DẦU MỎ

Với thủ đô Juba, Nam Sudan trở thành một quốc gia độc lập vào ngày 9-7-2011 sau nhiều thập kỷ chìm trong nội chiến với Sudan.

Một năm sau, xung đột biên giới vẫn là vấn đề cố hữu khiến Nam Sudan - Sudan đang ở miệng hố chiến tranh và nhấn chìm quốc gia phía Nam trong một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng. Hàng chục ngàn người phải sống trong cảnh đói khổ, nguy hiểm và rời bỏ nhà cửa vì giao tranh. Nhà nước Nam Sudan ở thượng nguồn sông Nile bị ngập trong dòng người tị nạn lũ lượt đến từ biên giới Sudan. Cơ quan cứu trợ LHQ ước tính, ít nhất 150.000 người tị nạn từ Sudan hiện đang ở Nam Sudan.

Nhưng khó khăn không dừng lại ở đó. Thảm họa nhân đạo luôn đi kèm với những tai ương kinh tế. Nam Sudan mặc dù rất giàu dầu mỏ và tài nguyên thiên nhiên,  nhưng họ vẫn đang vật lộn để sinh tồn. Một năm đã qua, nhưng họ vẫn thiếu hầu như tất cả mọi thứ: cơ sở hạ tầng, trường học, bệnh viện, điện nước và thậm chí là nguồn nhiên liệu mà họ có thừa: dầu mỏ. Chính quyền Nam Sudan hiện đã mất 98% doanh thu khi phải tạm dừng sản xuất dầu mỏ trong bối cảnh tranh chấp về chi phí vận chuyển và khai thác dầu với Sudan.

Trước khi độc lập, Nam Sudan thu được khoảng 70% dự trữ dầu mỏ, trong khi 30% còn lại thuộc về Sudan. Tuy nhiên, sau khi chia tách, cả hai nước không thể nhất trí về việc quốc gia phía Nam phải trả tiền sử dụng các đường ống dẫn dầu cần thiết để xuất khẩu - vốn đi qua Sudan. Sudan muốn người láng giềng trả 36 USD cho mỗi thùng dầu quá cảnh  trong khi Nam Sudan chỉ sẵn sàng trả 1 USD.

Nam Sudan đóng cửa các nhà máy sản xuất vào cuối tháng 1 sau khi cáo buộc Sudan ăn cắp dầu trị giá 815 triệu USD. Về phần mình, Sudan nói rằng, họ tịch thu dầu thô để bù đắp chi phí mà Nam Sudan không trả cho họ. Những tranh cãi này khiến cho nền kinh tế hai nước đều quay cuồng, nhưng Nam Sudan bị ảnh hưởng nặng nề nhất khi mất đi nguồn thu nhập quan trọng đối với một quốc gia non trẻ. Trong khi đó, chính quyền Juba còn phải vật lộn với nạn tham nhũng hoành hành chỉ ngay trong năm đầu tiên cầm quyền. Khó khăn chồng chất khó khăn và Nam Sudan phải tiếp tục in tiền để có thể trả lương, đẩy mức lạm phát ở nước này lên cao ngất ngưỡng, hiện đang đứng ở mức 19%, trong khi tăng trưởng kinh tế chậm lại đáng kể. Giá lương thực "phát nổ" và ngành sản xuất nông nghiệp đang bị đình trệ.

Mặc dù được kỳ vọng là "cái nôi nông nghiệp" ở vùng Đông Phi nghèo khó và được đánh giá có tiềm năng tăng trưởng tốt, nhưng Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp LHQ (FAO) lo lắng về một nạn đói trong tương lai gần ở Nam Sudan.

Người dân Nam Sudan tưng bừng mừng một năm ngày độc lập. Ảnh: AFP

GIẢI PHÁP THAY THẾ

Tình hình đang bế tắc.  Đó là lý do tại sao Nam Sudan nghĩ về một giải pháp thay thế.

Thứ nhất là họ có thể xây dựng một đường ống thông qua Kenya. Chi phí khoảng 3 tỷ USD - nhưng đó chỉ là con số ước tính ban đầu. Mối lo hiện nay là các ngân hàng cho đến nay dường như không để mắt đến dự án này. Một số chuyên gia cho rằng, nguyên nhân là do trữ lượng dầu mỏ của Nam Sudan đang dần cạn kiệt và họ nhận thấy đầu tư không mang lại lợi nhuận. Giải pháp thứ hai là xây dựng các đường ống dẫn chạy qua lãnh thổ Nam Sudan, song việc này quá nhiều rủi ro. Thiệt hại sinh thái dẫn đến mất đất nông nghiệp, giảm số lượng gia súc và suy giảm dân số nông thôn. Tuy nhiên, bất chấp những khó khăn, Nam Sudan có thể nỗ lực để kêu gọi nhà đầu tư nước ngoài mang tiền vào nước này khi chính phủ thông qua luật thúc đẩy phát triển khu vực tư nhân để đa dạng hóa nền kinh tế.

Và mặc dù nền độc lập được xem là thành công lớn về chính trị, nhưng Nam Sudan vẫn còn phải nỗ lực, đấu tranh để thoát nghèo và hướng đến một nền hòa bình thực sự. Rõ ràng là Nam Sudan cần phải làm rất nhiều.

Trúc Linh