(Cadn.com.vn) - Các nhà lãnh đạo Liên minh Châu Phi (AU) ngày 15-7 bắt đầu nhóm họp trong đó vấn đề an ninh trở thành chủ đề ưu tiên.

Cuộc khủng hoảng Nam Sudan – Sudan, tình hình bất ổn tại Mali, bạo lực tái diễn tại CHDC Congo là những vấn đề được bàn luận sôi nổi tại chương trình nghị sự Hội nghị thượng đỉnh AU, diễn ra tại thủ đô Addis Ababa của Etiopia.

Điều đó cho thấy, vấn đề an ninh đang rất được các nhà lãnh đạo lục địa đen vốn chìm trong bất ổn này coi trọng hơn so với trước đây. Vì thế, khi phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch Hội đồng AU (AUC) ông Jean Ping cho biết, AU sẵn sàng điều quân tới CHDC Congo dưới hình thức lực lượng gìn giữ hòa bình trong bối cảnh các chuyên gia LHQ và Kinshasa cáo buộc Rwanda bao che cho các binh sĩ nổi loạn người Congo. Kể từ tháng 3-2012, khu vực miền Đông CHDC Congo vẫn chìm trong bạo lực do hàng trăm binh sĩ chính phủ đào ngũ phát động, tạo điều kiện cho các phiến quân chiếm đất đai.

Tập trung sâu hơn vào vấn đề Mali -  nơi Al-Qaeda liên kết với các phần tử thánh chiến địa phương và nước ngoài, đã nắm quyền kiểm soát vùng sa mạc rộng lớn phía Bắc - các nhà lãnh đạo AU tuyên bố sẽ nỗ lực để thống nhất đất nước này. Trong một giải pháp được cho là “tối ưu hiện nay cho Mali”, AU tuyên bố từ nay đến ngày 31-7, Mali cần thành lập một chính phủ do Tổng thống lưu vong Amadou Toure đứng đầu nhằm tiến đến một cuộc chuyển giao chính trị nhanh chóng, hoặc sẽ phải đối mặt với cuộc can thiệp quân sự của quốc tế.

Trước đó, Hội nghị cấp tổng thống của Hội đồng Hòa bình và An ninh (PSC) của AU họp tại Addis Ababa cũng kêu gọi giải thể chính quyền quân sự thâu tóm quyền lực tại Mali. Miền Bắc Mali bị lực lượng phiến quân Hồi giáo có quan hệ với tổ chức khủng bố Al-Qaeda chiếm đóng sau cuộc đảo chính quân sự hồi tháng 3 tại thủ đô Bamako ở miền Nam, làm dấy lên quan ngại rằng nơi đây sẽ trở thành một “thiên đường ẩn náu” mới trong khu vực cho các phần tử cực đoan.

Tổng thống Sudan Omar al-Bashir (trái) gặp gỡ người đồng cấp Nam Sudan tại Hội nghị AU ngày 15-7. Ảnh: AFP

Tuy nhiên, “điểm nóng” của hội nghị lần này chính là cuộc gặp gỡ giữa hai cựu thù chiến tranh,  Tổng thống Sudan Omar Hassan al-Bashir và người đồng cấp Nam Sudan Salva Kiir. Sự hiện diện của hai nhà lãnh đạo từ Khartoum và Juba tại hội nghị lần này của AU là cuộc gặp gỡ gần nhất giữa họ kể từ tháng 3, trước khi Sudan và Nam Sudan đụng độ đẫm máu tại khu vực tranh chấp dầu Heglig. Tuy nhiên, cả hai có vẻ “lờ nhau” mặc dù họ cam kết sẽ giải quyết những khác biệt thông qua đối thoại chứ không phải xung đột. Lời cam kết này được các “đồng nghiệp” Châu Phi đánh giá là một dấu hiệu đáng khích lệ để tiến tới việc giải quyết tranh chấp về phân giới cắm mốc biên giới cũng như những tranh chấp về đường ống dẫn dầu trước thời hạn ngày 2-8, tránh phải chịu lệnh trừng phạt từ HĐBA LHQ.

Ngoài vấn đề an ninh và một số nhiệm vụ thúc đẩy nền kinh tế, các nhà lãnh đạo đến tham dự hội nghị AU lần này cũng chú trọng bầu ra chức Chủ tịch AUC trong bối cảnh Bộ trưởng Nội vụ Nam Phi, bà Dlamini Zuma, tiếp tục thách thức chiếc ghế của ông Ping, người Gabon, sau khi cả hai ứng cử viên này đều không giành được 2/3 số phiếu cần thiết trong cuộc bỏ phiếu bầu người lãnh đạo khối tại Hội nghị thượng đỉnh AU hồi đầu năm. Nếu chức chủ tịch AUC không được quyết định trong hội nghị lần này, ông Ping sẽ tiếp tục vai trò lãnh đạo đến khi Hội nghị AU lần thứ 20 dự kiến diễn ra vào tháng 1-2013. Tại hội nghị này, tân Tổng thống Ai Cập Mohamed Morsi trở thành nhà lãnh đạo đầu tiên nước này tham dự Hội nghị thượng đỉnh AU kể từ năm 1995.

Các nhà lãnh đạo AU gặp nhau để thảo luận cách thức giải quyết hậu quả những vấn đề an ninh đang đặt nền móng dân chủ ở châu lục này bên vực thẳm. Nhưng tình hình an ninh ở Châu Phi đang phản ánh đúng những gì mà Chủ tịch Ping cảnh báo: “các điểm nóng khác ở Châu Phi tiếp tục là vấn đề đáng quan ngại, thực sự là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh và ổn định của lục địa này”.

Trúc Linh