(Cadn.com.vn) - “Xây dựng lộ trình chuẩn bị kế hoạch quản lý và chương trình xây dựng năng lực cho khu vực di sản Huế” là chương trình hợp tác giữa Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế và Tổ chức Urban Solutions (Hà Lan) nhằm tạo một cấp độ bảo vệ mạnh mẽ hơn các giá trị toàn cầu nổi bật của khu di sản (KDS) Huế. Kết thúc giai đoạn 1 của dự án, một cuộc hội nghị với chủ đề “Góp ý chương trình xây dựng Kế hoạch quản lý tổng thể KDS Huế” vừa được tổ chức tại Nhà hát Duyệt Thị Đường - Đại Nội Huế. Bên lề hội nghị này, chúng tôi đã có cuộc phỏng vấn ông Paul Shuttenbelt - Giám đốc Tổ chức Urban Solutions xung quanh Kế hoạch quản lý tổng thể KDS Huế.

Ông nhận thấy điều gì khi triển khai Kế hoạch quản lý tổng thể KDS Huế?

Ông Paul Shuttenbelt - Giám đốc Tổ chức Urban Solutions.

Trước hết phải nói rằng, tôi nhận thấy Huế là một thành phố rất đẹp và tôi cảm thấy rất thú vị khi làm việc tại Huế. Khi tôi đến đây lần đầu tiên, vẫn còn rất ít người biết Quần thể di tích Huế được UNESCO công nhận gồm bao nhiêu điểm di tích. Tôi đã hỏi một vị giám đốc khách sạn khá lớn ở Huế và vị này đã trả lời rằng: Huế chỉ có hai điểm di tích được công nhận thôi (thực ra, quần thể di tích Huế được UNESCO công nhận gồm 16 điểm di tích: Kinh thành, Hoàng thành, Văn Miếu, đàn Nam Giao, chùa Thiên Mụ, điện Hòn Chén, các lăng Gia Long, Minh Mạng... - P.V). Hơn nữa hồi đó rất ít người biết đến kế hoạch quản lý di sản Huế theo yêu cầu của UNESCO đề ra có nội dung như thế nào, nên điều đầu tiên tôi làm là cùng các cộng sự tham gia khóa tập huấn xây dựng Kế hoạch quản lý tổng thể KDS Huế.

Có lẽ tôi cần nhấn mạnh rằng, kế hoạch quản lý tổng thể KDS Huế chỉ mang tính chất chiến lược định hướng cho các cơ quan quản lý chính quyền và họ cần phải đi theo hướng nào để quản lý KDS Huế một cách tốt nhất.

Sự khác biệt trong việc lập Kế hoạch quản lý tổng thể KDS Huế so với những nơi mà Tổ chức của ông đã tư vấn lập kế hoạch là gì?

Sự khác biệt rất rõ, bởi ở những nơi khác di sản chỉ tập trung ở một khu vực nào đó và họ chỉ có một điểm di sản đó thôi nên công tác quản lý sẽ dễ hơn nhiều; nhưng ở Huế di sản ở khắp mọi nơi. Quần thể di sản Huế không chỉ là những là di sản triều Nguyễn mà gồm cả chùa chiền, những thắng cảnh thiên nhiên như sông Hương, núi Ngự, Vọng Cảnh... Do vậy, có sự khác biệt rất lớn khi lập kế hoạch quản lý di sản cho Huế.

Vậy vấn đề đặt ra cho Huế hiện nay theo ông là gì?

Một trong những vấn đề dễ nhận thấy là số lượng khách du lịch lưu trú ở Huế ngày càng giảm, đó là một vấn đề lớn ảnh hưởng đến doanh thu du lịch. Vấn đề thứ hai là ở khâu điều phối giữa các cơ quan, ai làm việc gì và phải làm như thế nào thì hiện tại đang có vấn đề.

Kế hoạch quản lý tổng thể KDS Huế là một trong ba mục tiêu dài hạn của Dự án “Xây dựng lộ trình chuẩn bị kế hoạch quản lý và chương trình xây dựng năng lực cho khu vực di sản Huế” do Đại sứ quán Hà Lan tại Việt Nam tài trợ (với số tiền 41.630 EUR, vốn đối ứng của Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế là 17.330 EUR) nhằm tạo một cấp độ bảo vệ mạnh mẽ hơn các giá trị toàn cầu nổi bật của KDS Huế theo yêu cầu của UNESCO.

Huế cần làm gì để giải quyết những vấn đề ấy? Ông có thể gợi ý một số kinh nghiệm hay bài học mà những nơi khác đã áp dụng thành công?

Tôi cho rằng cần cải thiện cơ cấu quản lý cách điều phối, cải thiện công tác quản lý và cải thiện công tác chia sẻ thông tin, đồng thời hình thành hệ thống cung cấp, quảng bá thông tin du lịch về Huế trong cả nước cũng như ra quốc tế. Có rất nhiều nơi đã thực hiện rất tốt kế hoạch quảng bá hình ảnh của mình, đơn cử như Malatca ở Malaysia, một số thành phố có di sản ở Trung Quốc cũng đã xúc tiến marketing hình ảnh của thành phố mình và phổ biến thông tin về thành phố rất tốt. Ngoài ra, cần phải có một cơ quan quản lý đứng ra chịu trách nhiệm hoàn toàn về công tác quản lý di sản. Ví dụ như Hội An đã làm rất tốt công tác quản lý di sản, họ có một ban quản lý di sản kiểm soát tất cả, sẽ không có một công trình, hoạt động xây dựng nào cả nếu không được phép của Ban quản lý đó. Ở Huế nếu như cần phải phát triển hoặc có một hoạt động phát triển nào thì phải có một sự đánh giá nghiêm túc và nó có phù hợp hài hòa với cảnh quan xung quanh hay không? Có phá vỡ khung cảnh di sản hay không? Bên cạnh đó, cần phải lôi kéo sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp tư nhân và người dân tham gia vào kế hoạch quản lý di sản Huế.

Ông đánh giá thế nào về Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế - cơ quan quản lý và bảo tồn KDS thế giới Huế? Theo ông thì cơ quan này đã làm tốt công tác quản lý và bảo tồn di sản Huế hay chưa?

Tôi cho rằng hiện tại Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế đang làm rất tốt nhưng họ chưa đủ quyền lực, sức mạnh để làm được những công việc mà họ cần phải làm. Họ cần thêm những năng lực về lập quy hoạch cũng như năng lực về quản lý và đương nhiên là họ cần thêm quyền lực để thực hiện được những việc như vậy. Bởi tôi biết được rằng nếu như một tòa nhà xây sát bờ sông Hương cao đến 20 tầng chẳng hạn thì chủ tòa nhà đó cũng không cần báo cáo gì với Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế. Điều này cần phải thay đổi.

Lộ trình của việc xây dựng Kế hoạch quản lý tổng thể KDS Huế sẽ cần phải tiến hành như thế nào và tiến hành trong bao lâu?

Tôi nghĩ là sẽ còn cần 5 - 6 tháng để hoàn thành bản dự thảo đầu tiên, thực ra vẫn còn nhiều công việc phải làm và còn nhiều khó khăn như cần phải xin các cấp quản lý phê duyệt và tìm kiếm sự đồng thuận cho kế hoạch này. Theo kinh nghiệm của tôi thì để có được điều đó mất rất nhiều thời gian vì như tôi nói, kế hoạch này không phải là kế hoạch mang tính chất pháp lý mà chỉ là một kế hoạch quản lý mang tính chất chiến lược nên nó phải có sự đồng thuận từ tất cả các bên liên quan từ cơ quan quản lý NHÀ nước cho đến tư nhân, cộng đồng các tổ chức xã hội v.v... và một khi có được sự đồng thuận như vậy mới có thể triển khai được kế hoạch này.

Cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này.

Ngọc Hà (thực hiện)