Phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 23-9, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố Tehran sẽ không khuất phục trước sức ép quân sự và kinh tế của Mỹ, đồng thời khẳng định quyền phát triển chương trình hạt nhân vì mục đích hòa bình. "Chúng tôi không bao giờ quỳ gối. Chúng tôi không bao giờ cúi đầu", ông Pezeshkian nói, đồng thời bác bỏ cáo buộc Iran là nguồn cơn gây bất ổn trong khu vực. Theo Tổng thống Iran, sức ép và các biện pháp trừng phạt chỉ làm gia tăng sự phản kháng của người dân nước này. Tehran sẵn sàng giải quyết xung đột thông qua đàm phán, nhưng không chấp nhận đối thoại trong điều kiện bị đe dọa hoặc sử dụng vũ lực.

Một trọng tâm trong bài phát biểu của ông Pezeshkian là chương trình hạt nhân. Nhà lãnh đạo Iran khẳng định Tehran không tìm cách chế tạo vũ khí hạt nhân, nhưng sẽ không từ bỏ quyền tiếp cận công nghệ hạt nhân phục vụ y tế, nông nghiệp, công nghiệp và năng lượng. Ông cho rằng vấn đề hạt nhân cần được giải quyết thông qua một thỏa thuận bảo đảm quyền lợi của người dân Iran và tính chất hòa bình của chương trình, thay vì trên chiến trường. Tổng thống Iran đồng thời chỉ trích điều mà Tehran cho là "tiêu chuẩn kép" trong vấn đề hạt nhân.

Trong bài phát biểu, ông Pezeshkian cũng đề cập các cuộc tấn công khiến nhiều dân thường thiệt mạng và cáo buộc Mỹ, Israel phải chịu trách nhiệm về những diễn biến này. Ông cho rằng Iran đang hành động để bảo vệ chủ quyền và người dân trước các mối đe dọa từ bên ngoài.

Eo biển Hormuz tiếp tục là một trong những vấn đề trọng tâm trong cuộc đối đầu giữa Tehran và Washington. Tổng thống Iran cho rằng nước này không thể chấp nhận việc các bên được tự do sử dụng tuyến hàng hải chiến lược này, đồng thời sử dụng chính tuyến đường đó để gây sức ép và ngăn Iran tiếp cận vùng biển của mình.

Ngày 23-9, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei tuyên bố Mỹ có 5 ngày để đáp ứng các điều kiện của Tehran trước khi Iran xem xét mở lại eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh cho đến khi các yêu cầu được đáp ứng, Iran sẽ không mở lại tuyến hàng hải này và không tiếp tục đàm phán.

Theo ông Rezaei, Iran đã soạn thảo 7 điều kiện nhằm giải quyết xung đột và chuyển các điều kiện này tới Mỹ thông qua Pakistan và Qatar. Những yêu cầu được công bố gồm chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, dỡ bỏ phong tỏa hải quân, chấm dứt các biện pháp gây sức ép kinh tế và giải phóng các tài sản của Iran bị phong tỏa. Các điều kiện này có những điểm tương đồng với nội dung bản ghi nhớ từng được Mỹ và Iran thảo luận trước khi đổ vỡ. Theo đó, hai bên từng đề cập khả năng chấm dứt chiến sự, tôn trọng chủ quyền, dỡ bỏ phong tỏa và khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Thông điệp cứng rắn của Tehran được đưa ra trong lúc các kênh ngoại giao Mỹ - Iran bắt đầu được nối lại tại New York. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đã có cuộc gặp kéo dài nhiều giờ bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc. Đây là một trong những cuộc tiếp xúc trực tiếp đáng chú ý nhất giữa hai bên sau nhiều tháng xung đột. Tuy nhiên, cuộc gặp chưa tạo ra đột phá rõ ràng. Các quan chức Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng về những điều kiện để chấm dứt chiến sự, chương trình hạt nhân và vấn đề an ninh khu vực.

Trong khi Tehran phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại, các quan chức Iran đồng thời khẳng định bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai phải dựa trên nguyên tắc Washington thực hiện bước đi trước. Điều này cho thấy Iran đang cố gắng duy trì kênh ngoại giao nhưng vẫn giữ lập trường cứng rắn về các vấn đề được xem là lợi ích cốt lõi.

Tại Liên hợp quốc, ông Pezeshkian tiếp tục nhấn mạnh Iran muốn giải quyết xung đột bằng ngoại giao, song không chấp nhận việc đối thoại đi kèm sức ép quân sự. Trong khi đó, việc Tehran gắn khả năng mở lại eo biển Hormuz với các điều kiện đối với Washington cho thấy tuyến hàng hải chiến lược này tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong thế giằng co giữa hai nước.

AN BÌNH