Hai đêm liên tiếp, thủ đô Kiev của Ukraine hứng chịu các cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo của Nga mà không nhận được cảnh báo sớm từ các đối tác phương Tây như thường lệ. Diễn biến bất thường này xảy ra giữa lúc xuất hiện thông tin chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể sử dụng việc chia sẻ tình báo và hỗ trợ quân sự làm đòn bẩy, gây sức ép buộc Kiev hạn chế các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga.

Theo The Kyiv Post, trong cuộc tập kích tối 13-10, tên lửa Nga được cho là đã đánh trúng nhà máy nhiệt điện kết hợp CHP-4 và một tòa chung cư 9 tầng tại Kiev, gây cháy và thương vong. Trước đó, khoảng 22 giờ ngày 12-10, thủ đô Ukraine cũng hứng chịu một đợt tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Các phóng viên có mặt tại hiện trường cho biết còi báo động không kích và cảnh báo trên điện thoại chỉ vang lên sau khi cuộc tấn công bắt đầu.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky xác nhận nước này không nhận được cảnh báo sớm từ các đối tác về những tên lửa đang lao tới thủ đô trong hai đêm liên tiếp. Ông nhấn mạnh thông tin tình báo về các vụ phóng tên lửa đạn đạo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi cảnh báo kịp thời có thể giúp lực lượng phòng không chuẩn bị ứng phó và người dân nhanh chóng tìm nơi trú ẩn.

Không quân Ukraine cho biết các hệ thống radar chỉ phát hiện tên lửa khi cuộc tập kích đang diễn ra, đồng thời không nhận được thông tin về các vụ phóng từ lãnh thổ Nga. Cơ quan này đang phối hợp với các đối tác để làm rõ nguyên nhân. Cố vấn Tổng thống Ukraine Dmytro Lytvyn cũng cho biết các cơ quan quân sự và tình báo đang điều tra tình trạng thiếu cảnh báo sớm.

Washington khẳng định chưa ngừng chia sẻ tình báo

Việc cảnh báo bị chậm trễ lập tức làm dấy lên nghi vấn Washington đã đình chỉ hoặc thu hẹp hoạt động chia sẻ thông tin tình báo với Kiev. Những đồn đoán này xuất hiện sau khi truyền thông đưa tin các đặc phái viên của ông Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner đã đề cập khả năng ngừng chia sẻ tình báo trong cuộc gặp với các nhà đàm phán Ukraine tại Miami, nếu Kiev tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Nga.Theo một số nguồn tin, phía Mỹ còn nêu khả năng hạn chế việc mua vũ khí thông qua Danh sách Yêu cầu Ưu tiên cho Ukraine (PURL), cơ chế cho phép các đồng minh châu Âu tài trợ mua vũ khí Mỹ để cung cấp cho Kiev. Nếu những biện pháp này được thực hiện, Ukraine có thể gặp thêm khó khăn trong việc phát hiện sớm các cuộc tập kích và duy trì năng lực phòng thủ.

Tuy nhiên, ngày 13-10, Tổng thống Trump bác bỏ thông tin Mỹ đã ngừng chia sẻ tình báo với Ukraine. Ông khẳng định Washington vẫn đang hỗ trợ Kiev và phối hợp với cả Ukraine lẫn Nga nhằm chấm dứt cuộc chiến.Cùng ngày, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cũng xác nhận hoạt động hợp tác tình báo với Mỹ vẫn tiếp diễn. Phát biểu tại Diễn đàn An ninh Warsaw ở Ba Lan, ông khẳng định Ukraine tiếp tục nhận được thông tin từ Washington. Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker cũng cho biết không có thay đổi đối với việc chuyển giao vũ khí cho Ukraine thông qua cơ chế PURL.

Trong khi đó, khi được Fox News hỏi về khả năng Mỹ ngừng chia sẻ tình báo với Kiev, người phát ngôn Nhà Trắng Katie Zacharia cho biết bà cần kiểm tra lại thông tin trước khi trả lời. Điều này khiến những câu hỏi về phạm vi và tính liên tục của hoạt động hợp tác giữa hai nước chưa hoàn toàn được giải đáp.

Nguyên nhân có thể đến từ yếu tố kỹ thuật

Giới chức Ukraine cảnh báo không nên vội kết luận việc thiếu cảnh báo sớm đồng nghĩa với việc Mỹ cố tình giữ lại thông tin tình báo.Cố vấn Tổng thống Ukraine Serhii Beskrestnov, được biết đến với biệt danh “Flash”, cho biết các cơ quan tình báo đối tác từng không phát hiện được một số vụ phóng tên lửa S-400 của Nga. Theo ông, vấn đề có thể liên quan đến những yếu tố kỹ thuật và cần được điều tra trước khi đưa ra kết luận.

Chuyên gia Fabian Hoffmann thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng Na Uy giải thích việc phát hiện tên lửa đạn đạo chủ yếu dựa vào các vệ tinh trinh sát hồng ngoại, có khả năng nhận diện nhiệt lượng lớn phát sinh khi tên lửa được phóng đi. Dù có độ tin cậy cao, hệ thống này không hoàn hảo và vẫn có thể gặp trục trặc do điều kiện môi trường, sự cố kỹ thuật hoặc sai sót trong quá trình vận hành.

Tư lệnh Không quân Ukraine Yurii Ihnat cũng cho biết Kiev nhận thông tin tình báo không chỉ từ Mỹ mà còn từ các nước NATO khác. Dữ liệu được chia sẻ bao gồm hoạt động của máy bay quân sự chiến lược, sự di chuyển của tàu thuyền và thông tin về các vụ phóng tên lửa đạn đạo. Theo ông, tình trạng thông tin không được chuyển đến kịp thời từng xảy ra trước đây và cần được các bên phối hợp khắc phục nếu nguyên nhân xuất phát từ sự cố kỹ thuật.

Trên thực tế, hồi tháng 3-2025, chính quyền ông Trump từng tạm đình chỉ chia sẻ tình báo và hỗ trợ quân sự cho Ukraine trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao giữa Washington và Kiev. Các hoạt động này sau đó được khôi phục sau cuộc đàm phán giữa hai bên tại Saudi Arabia. Tiền lệ đó khiến những đồn đoán hiện nay càng thu hút sự chú ý.

Dù vậy, đến ngày 14-10, chưa có bằng chứng xác nhận Mỹ đã quyết định ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine hoặc cố tình không cung cấp cảnh báo trước các cuộc tập kích vừa qua. Trong khi Washington khẳng định hợp tác vẫn được duy trì, Kiev tiếp tục điều tra nguyên nhân và tìm cách bảo đảm thông tin cảnh báo được chuyển đến kịp thời. Kết quả điều tra sẽ là cơ sở quan trọng để xác định liệu đây chỉ là sự cố kỹ thuật hay dấu hiệu cho thấy cơ chế phối hợp tình báo giữa hai đồng minh đang gặp vấn đề.

AN BÌNH