Ngày ấy, tổ tôi nổi tiếng nhất nhì về các hoạt động sinh hoạt thanh thiếu nhi của phường Thanh Bình, TP Đà Nẵng thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ), nay là phường Hải Châu, TP Đà Nẵng. Trong đó, thích nhất là hoạt động múa lân. Cứ gần đến dịp Tết Trung thu, các anh trong xóm lại tụ tập đến nhà bác khéo tay nhất xóm để làm đầu lân, mặt ông Địa. Lũ nhỏ chúng tôi thì đứng ngoài nhìn vào, háo hức chờ ngày hoàn thành thành phẩm. Không biết chiếc trống cái từ đâu ra, chỉ biết khi hai mắt lân được gắn vào cùng dải vải đỏ được gắn dưới đuôi đầu Lân cũng là lúc tiếng trống tập múa rộn ràng vang khắp xóm.

Suốt từ 12 đến 15-8 âm lịch, sau bữa cơm tối, lũ trẻ xóm tôi lại lăng xăng đi theo các anh múa lân để phụ xách “chiến lợi phẩm”. Lạ lắm, thời đó, điện cúp liên miên (thường 2 buổi đỏ, 1 buổi cúp), nhưng riêng mấy ngày sát Trung thu thì gần như không cúp. Mọi người kéo đi múa lân khắp tổ và khu vực lân cận trong phường. Hầu như nhà nào trong xóm cũng mở cửa để đoàn lân xóm tôi vào múa. Nhà cho chuối, bánh trái; có nhà treo tiền, giấu trên điểm cao nhất. Nhiệm vụ của ông Địa là tìm ra chỗ giấu đó, quạt vẫy lân đến lấy. Có nhà “chơi khó” treo quà trên đầu chiếc cần câu rồi giật liên hồi. Mỗi lần ông Lân nhảy vọt lên giật lấy được, tiếng trống, tiếng nắp nồi lại vang lên rộn rã. Người nhà và đoàn rồng rắn trẻ trong xóm đi theo xem vỗ tay thích thú. Cuối buổi, chiếc áo diễn của các anh đẫm mồ hôi. Múa xong, cả đoàn lại kéo về sân vườn rộng nhất của một bác trong xóm để phá cỗ. Tiền thưởng các đêm đi múa được gom lại để bù vào chi phí làm lân và quỹ sinh hoạt thanh thiếu niên chung của xóm. Còn “chiến lợi phẩm” bánh, kẹo, trái cây thì được chia ngay tại chỗ. Bọn trẻ xóm tôi năm nào cũng mong đến Trung thu chỉ để được sống trong cái không khí như ngày hội ấy.

Ngộ chưa? Nói về ngoại và chiếc bánh trung thu ngon nhất trần đời, sao mới nhập đề lại toàn nói chuyện Tết Trung thu của xóm? Có nguyên do cả! Số là hồi đó, cứ vào dịp này mệ ngoại (bà ngoại) lại từ Huế vào thăm gia đình tôi và ở lại ít nhất một tuần. Thời đất nước khó khăn, không phải nhà nào cũng mua được bánh Trung thu chính hiệu cho con trẻ. 6 anh em nhà tôi háo hức chờ quà Trung thu từ cơ quan ba mang về hay quà từ phường phát xuống. Nhà đông anh em chia nhau chút xíu là hết. Ăn xong chiếc bánh trung thu nhân thịt mỡ nhỏ xíu, đứa nào cũng thòm thèm. Ngoại vào, nhìn cảnh đó mà thương lắm.

Ngoại tôi vốn nấu ăn khéo và lắm sáng kiến. Để 6 anh em nhà tôi có bánh mừng Trung thu, ngoại lấy bo bo sai anh tôi đem ra đầu đường Lý Tự Trọng xay thành bột để làm bánh. Bột đem về, ngoại cho vào bao vải mùng ép ráo nước rồi nhào kỹ. Tôi còn nhớ, khi nhào bột, ngoại múc vài muỗng sữa Ông Thọ, thêm chút muối vào thau bột. Nhào nhuyễn xong, ngoại đem bột ủ chừng 30 phút rồi dùng chày cán thành một tấm bánh to bằng cái chảo, dày bằng chiếc bánh Trung thu bán ngoài chợ. Ngoại bắc nồi hấp cách thủy cho bột chín rồi mới đặt vào chảo mỡ chiên vàng hai mặt. Lúc ấy, mùi thơm phưng phức tỏa ra khắp căn bếp nhỏ. Anh em tôi nín thở chờ ngoại nhấc chảo xuống, cắt làm 6 phần đều nhau. Cắn một miếng, cảm giác vị bo bo hòa quyện cùng mùi thơm sữa bò và mỡ tan chảy trong miệng. Ăn xong rồi thòm thèm mãi không thôi...!

Lạ lùng thay, sau này dù được ăn biết bao nhiêu loại bánh Trung thu đắt tiền, tôi vẫn không tìm lại được hương vị của chiếc bánh “Trung thu” bo bo không nhân được ngoại làm ngày ấy. Có lần nghe tôi kể lại với câu cảm thán "ngon nhất trần đời", người bạn nhà khá giả phản bác ngay: "Chẳng qua hồi đó đói khổ nên ăn gì cũng thấy ngon, chứ bo bo sao bằng bánh Trung thu truyền thống được!". Tôi không tranh cãi. Nhưng với tôi, đó mãi là chiếc bánh ngon nhất trên đời. Nó ngon không chỉ bởi bàn tay chế biến khéo léo của ngoại, mà còn đượm đà vị của tình thương yêu mà ngoại dành cho lũ cháu của mình. Có lẽ vì thế mà bánh ngon hơn gấp bội phần chăng?

Một mùa Trung thu nữa lại về, cũng là 40 năm rồi ngoại đi xa... Nhớ quá, ngoại ơi!

Tản văn: P.Thủy