Ông Francis Halzen, 82 tuổi, sinh tại Bỉ và hiện làm việc tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Từ năm 1988, ông đề xuất ý tưởng sử dụng lớp băng tại Nam Cực để phát hiện neutrino - những hạt hạ nguyên tử gần như không tương tác với vật chất và có thể xuyên qua Trái Đất với tốc độ gần bằng ánh sáng. Ý tưởng này dẫn tới sự ra đời của Đài quan sát IceCube, một hệ thống cảm biến được triển khai trong khối băng Nam Cực có thể tích khoảng 1 km³, hoàn thành năm 2011. Nhờ IceCube, các nhà khoa học lần đầu phát hiện neutrino năng lượng cao có nguồn gốc ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra một phương pháp quan sát vũ trụ mới - thiên văn học neutrino.

Ủy ban Nobel đánh giá công trình của ông Halzen đã mở đường cho một loại hình thiên văn học mới, giúp nghiên cứu những hiện tượng vũ trụ xa xôi mà các phương pháp quan sát truyền thống khó tiếp cận.

Đây là giải Nobel thứ hai được công bố trong mùa Nobel 2026, sau giải Y sinh. Giải Nobel Hóa học sẽ được công bố ngày 7-10.

B.N