Ông Trump hứa không tấn công Iran trước bầu cử

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 8-10, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đang tiến hành các cuộc thảo luận mang tính xây dựng với Iran và sẽ không tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nước này trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3-11.

Ông Trump cho rằng Iran đang ở trong tình trạng khó khăn nghiêm trọng cả về kinh tế lẫn quân sự, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ không để Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ chưa công bố chi tiết về nội dung, phạm vi hoặc tiến triển cụ thể của các cuộc trao đổi giữa hai bên. Dù phát tín hiệu tạm dừng hành động quân sự trước bầu cử, chính quyền Mỹ vẫn duy trì sức ép kinh tế đối với Iran. Ông Trump khẳng định lệnh phong tỏa các cảng biển Iran sẽ tiếp tục được thực thi, trong khi các đặc phái viên Mỹ duy trì kênh đàm phán gián tiếp với Tehran.

Eo biển Hormuz tiếp tục là một trong những vấn đề trọng tâm của cuộc xung đột. Trước khi giao tranh bùng phát, tuyến hàng hải này đảm nhận khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng được vận chuyển trên toàn cầu. Việc hoạt động hàng hải bị gián đoạn đã làm gia tăng lo ngại về nguồn cung năng lượng và tác động đến giá dầu. Ngày 8-10, ông Trump tuyên bố có 22 triệu thùng dầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz chỉ trong một đêm, đồng thời khẳng định lượng dầu này không có nguồn gốc từ Iran và cũng không được chuyển đến nước này. Tuy nhiên, con số trên chưa được xác minh độc lập.

Trong khi đó, triển vọng đàm phán vẫn chưa rõ ràng. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đã tiếp nhận quan điểm của Washington về đề xuất mở lại eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày và đang xem xét trước khi đưa ra phản hồi chính thức. Mỹ đồng thời tăng cường lực lượng tại Trung Đông. Theo các quan chức Mỹ, tàu sân bay USS Theodore Roosevelt cùng hàng nghìn binh sĩ và các tàu hộ tống có thể đến khu vực vào cuối tháng 10. Diễn biến này cho thấy Washington vẫn duy trì năng lực quân sự trong trường hợp các nỗ lực ngoại giao không đạt kết quả.

Tuyên bố của ông Trump được đưa ra khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần và dư luận Mỹ ngày càng quan tâm đến chi phí của cuộc chiến. Theo khảo sát Reuters/Ipsos cuối tháng 9, khoảng 1/3 người Mỹ ủng hộ các cuộc tấn công nhằm vào Iran, trong khi hơn 80% số người được hỏi dự đoán xung đột sẽ kéo dài. Giá dầu và những hệ lụy kinh tế của chiến sự vì vậy có thể trở thành vấn đề gây sức ép đối với đảng Cộng hòa trước ngày bỏ phiếu.

Iran khẳng định không từ bỏ làm giàu uranium

Trong khi Washington phát tín hiệu tìm kiếm giải pháp ngoại giao, Tehran tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn về chương trình hạt nhân. Ngày 7-10, Chủ tịch Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran Mohammad Eslami tuyên bố nước này sẽ không từ bỏ hoạt động làm giàu uranium hoặc bàn giao lượng uranium dự trữ trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Theo hãng thông tấn Mehr của Iran, ông Eslami cho rằng làm giàu uranium là khâu không thể tách rời của quy trình hạt nhân, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển khoa học và công nghệ của đất nước. Ông nhấn mạnh Iran có quyền phát triển năng lực công nghệ và sẽ không lùi bước trước sức ép từ bên ngoài. Lập trường này trái ngược với yêu cầu của Washington. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trước đó kêu gọi Tehran cắt giảm đáng kể hoạt động làm giàu uranium, trong khi Mỹ tiếp tục coi việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là một mục tiêu trọng yếu.

Theo Reuters ngày 7-10, một quan chức Iran cho biết Tehran chưa tiến hành đàm phán với Washington về chương trình hạt nhân. Quan chức này nhấn mạnh Mỹ phải công nhận quyền làm giàu uranium của Iran trước khi các cuộc thương lượng về vấn đề này có thể bắt đầu, đồng thời coi đây là "lằn ranh đỏ" mà Tehran không sẵn sàng nhượng bộ.

Bất đồng về chương trình hạt nhân, cùng những tranh cãi liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz và các biện pháp phong tỏa, khiến triển vọng chấm dứt xung đột vẫn còn nhiều trở ngại. Trong bối cảnh đó, cam kết không tấn công Iran trước ngày bầu cử của ông Trump có thể tạo thêm khoảng thời gian cho các nỗ lực ngoại giao. Tuy nhiên, việc hai bên có đạt được thỏa thuận hay không sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng thu hẹp những khác biệt căn bản về chương trình hạt nhân và các điều kiện an ninh trong khu vực.

AN BÌNH