Sống bất an bên bờ sông lở

Căn nhà ông Nguyễn Đức Thắng (1968, trú thôn Đại Lãnh) hiện chỉ cách bờ sông Côn khoảng 4m. Theo ông Thắng, những năm trước, tình trạng sạt lở diễn ra khá chậm. Tuy nhiên, trong đợt mưa lớn kéo dài giữa năm 2025, nước từ thượng nguồn đổ về rất mạnh khiến hơn 100m bờ sông gần khu dân cư bị xói lở, ăn sâu vào đất liền hơn 10m. Nhiều căn nhà vốn nằm cách xa bờ nay trở nên sát mép sông.

Trước tình hình cấp bách, chính quyền xã Thượng Đức đã huy động lực lượng dùng bao cát gia cố tạm thời đoạn bờ sạt lở để bảo vệ khu dân cư. Sau những đợt lũ tiếp theo, khu vực này tiếp tục được gia cố, góp phần hạn chế sạt lở.“Do đoạn bờ sông không có hàng tre bảo vệ nên khi nước lũ đổ về, sạt lở xảy ra rất nhanh. Chỉ trong vài chục phút, dòng nước đã ngoạm sâu hơn 10m đất. Lúc đó, nước lũ lên rất nhanh nên người dân phải chạy lên vị trí cao để bảo đảm an toàn. Bây giờ bờ sông chỉ cách nhà dân vài mét. Nếu không được xây dựng kè kiên cố, chúng tôi lo mùa mưa năm nay lũ lớn sẽ tiếp tục xói lở vào nhà”, ông Thắng nói.

Tại thôn Hà Tân, căn nhà của vợ chồng ông Trương Công Bình (1960) nằm sát bờ sông Côn, có nguy cơ bị ảnh hưởng bất cứ lúc nào. Theo ông Bình, mỗi năm bờ sông lại sạt lở thêm một đoạn. Trước đây, hàng tre nằm sát mép sông, cách móng nhà khoảng 8m, nhưng trong đợt lũ lớn năm 2025, dòng nước chảy mạnh khiến hai bụi tre đổ xuống lòng sông. Sau đó, bờ sông tiếp tục sạt lở dần vào sát móng nhà. Trước nguy cơ mất an toàn, chính quyền địa phương đã đưa vợ chồng ông đến nơi an toàn.“Các con tôi đều làm ăn xa, chỉ có hai vợ chồng sinh sống ở đây. Trước đây, chúng tôi nghĩ có hàng tre giữ bờ đất nên không quá lo lắng. Đang nằm nghỉ trong nhà, tôi nghe tiếng ầm, ầm rồi chạy ra thì thấy hàng tre đổ sập, bị dòng nước cuốn trôi. Chỉ vài giờ sau, bờ sông đã sạt lở đến sát móng nhà”, ông Bình kể.

Để bảo vệ căn nhà, vợ chồng ông Bình đã bỏ hơn 100 triệu đồng đổ đất, bê-tông và xây móng tường bao quanh nhằm ứng phó với mưa bão. Tuy nhiên, ông cho rằng đây chỉ là giải pháp tạm thời và căn nhà vẫn có nguy cơ bị ảnh hưởng nếu xuất hiện lũ lớn.

Không chỉ sông Côn, nhiều khu vực ven sông Vu Gia qua các thôn Hội Khách Đông, Hội Khách Tây, Hà Dục Đông và Tịnh Đông Tây cũng xảy ra sạt lở nghiêm trọng. Người dân mong muốn chính quyền sớm triển khai các dự án kè kiên cố để bảo vệ nhà cửa, đất sản xuất và bảo đảm an toàn trong mùa mưa lũ.

Đề xuất xây dựng kè kiên cố

Chủ tịch UBND xã Thượng Đức Phan Trung Phi cho biết, địa phương luôn chủ động thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, gần dân, sát dân; đồng thời tổ chức di dời các hộ dân nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt đến nơi an toàn khi cần thiết.Sau các đợt mưa, lũ cuối năm 2025, nhiều khu vực sạt lở tại hai thôn Hội Khách Đông và Hội Khách Tây tiếp tục lấn sâu vào đất liền. Các vết nứt ngày càng lan rộng, có nơi điểm sụt lún chỉ còn cách chân đường bê-tông ven sông khoảng 1,5m. Khu vực này có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 120 hộ dân sống sát bờ sông.

Tại các thôn Hà Dục Đông và Tịnh Đông Tây, khu vực sạt lở được xác định dài khoảng 2.000m, trong đó khoảng 500m đặc biệt nguy hiểm. Qua mỗi mùa lũ, bờ sông có thể bị xói lở sâu từ 10-15m, có nơi hơn 20m, làm mất nhiều diện tích đất sản xuất và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế người dân.

Tình trạng sạt lở tiếp tục diễn biến phức tạp, các vết nứt xuất hiện và lan rộng, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở đột ngột với khối lượng lớn. Khoảng 13 căn nhà nằm sát bờ sông cùng các khu dân cư phía bên trong có nguy cơ bị ảnh hưởng. Nếu không sớm có giải pháp xử lý, sạt lở có thể tác động trực tiếp đến các khu dân cư Hà Dục Đông, Hà Dục Tây và Tịnh Đông Tây.Tại khu vực các thôn Đại Lãnh và Hà Tân, hàng chục hộ dân cũng đang bị sạt lở đe dọa, trong đó nhiều căn nhà nằm sát bờ sông. Qua khảo sát, địa phương đề xuất sớm xây dựng tuyến kè kiên cố hai bên bờ sông dài hơn 2km nhằm bảo vệ khu dân cư.

Trước thực trạng sạt lở diễn ra tại nhiều khu vực, UBND xã Thượng Đức đã báo cáo, đề xuất UBND thành phố và các sở, ngành liên quan hỗ trợ, bổ sung kinh phí để địa phương có cơ sở đẩy nhanh tiến độ các dự án kè chống sạt lở bờ sông Vu Gia và sông Côn, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân.

Mới đây, ngày 29-9, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Lê Quang Nam có văn bản đề nghị Sở Tài chính khẩn trương tham mưu UBND thành phố chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án thuộc Kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn vốn ngân sách địa phương giai đoạn 2026-2030 đã được HĐND thành phố thông qua tại Nghị quyết số 48/NQ-HĐND ngày 31-7-2026.

Trong đó, có Dự án kè chống sạt lở bờ sông khu vực Hà Dục Đông - Tịnh Đông Tây đến thôn Đại An (nay là thôn Lộc Bắc đến thôn Đại Lãnh, xã Thượng Đức). Thành phố đồng thời nghiên cứu, xem xét bổ sung Dự án kè chống sạt lở bờ sông Côn khu vực cầu Hà Tân, thuộc hai thôn Hà Tân và Đại Lãnh, vào Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.Đây được kỳ vọng là giải pháp căn cơ nhằm từng bước xử lý các điểm sạt lở nghiêm trọng, bảo vệ khu dân cư và giúp người dân ven sông Thượng Đức yên tâm hơn trong mùa mưa lũ.

LÊ VƯƠNG