Theo đó, hành vi của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, đã xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan Nhà nước, của cán bộ công chức trong thực thi nhiệm vụ công vụ và trong hoạt động tố tụng, xâm phạm quyền sở hữu tài sản, xâm phạm chức trách, thẩm quyền của Nhà nước về quản lý các chất ma túy, ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội, gây dư luận xấu trong xã hội, tạo bất bình trong quần chúng nhân dân, làm ảnh hưởng đến uy tín của nhiều cơ quan Nhà nước, đặc biệt là cơ quan thực hiện công tác giám định tư pháp, đấu tranh phòng chống tội phạm.

Các bị cáo đã lợi dụng chính sách nhân đạo, khoan hồng của Đảng và Nhà nước để thực hiện hành vi phạm tội một cách có hệ thống diễn ra trong một thời gian dài, xâm phạm đến nhiều quan hệ pháp luật, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, thể hiện sự coi thường pháp luật. Vì vậy, phải áp dụng hình phạt tù nghiêm khắc cho các bị cáo để đảm bảo tính răn đe, giáo dục và phòng ngừa chung.

Trong vụ án này, bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh được xác định là đối tượng giữ vai trò trung tâm phạm tội, phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, tinh vi và xảo quyệt. Bị cáo không những trực tiếp đưa hối lộ mà còn chỉ đạo các bị cáo khác đưa hối lộ, giúp sức có tính hệ thống, lợi dụng hoạt động giám định pháp y tâm thần để trục lợi, phạm nhiều tội với số tiền rất lớn để làm sai lệch hồ sơ kết luận giám định.

Xét tính chất, vai trò và hành vi phạm tội của từng bị cáo, HĐXX TAND TP Hà Nội tuyên phạt 2 cựu Viện trưởng Viện PYTTTƯ là Trần Văn Trường 20 năm tù và Ngô Văn Vinh 7 năm 6 tháng tù; 2 cựu Phó Viện trưởng là Dương Văn Lương 10 năm tù, Lâm Văn Thành 10 năm 6 tháng tù cùng về tội “Nhận hối lộ.”

Bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh bị phạt 18 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản,” 16 năm tù về tội “Đưa hối lộ” và 10 năm tù về tội “Môi giới hối lộ”; tổng hợp hình phạt chung đối với Mai Anh là 30 năm tù. Tuyên phạt bị cáo Lê Văn Đông (chồng bị cáo Mai Anh) 19 năm tù về 2 tội: “Tàng trữ trái phép chất ma túy” và “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”. Các bị cáo còn lại bị tuyên phạt từ 12 tháng tù treo đến 16 năm tù về các tội danh: “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Môi giới hối lộ”, “Đưa hối lộ”, “Nhận hối lộ”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”, “Tàng trữ trái phép chất ma túy”...

Quá trình giải quyết vụ án, HĐXX TAND TP Hà Nội nhận thấy còn một số nội dung phát sinh cần được kiến nghị. Cụ thể, hiện nay chưa có chế tài xem xét trách nhiệm về công tác giám định tâm thần của cơ quan giám định tâm thần, cơ quan tiến hành tố tụng phụ thuộc vào kết quả giám định; không có Hội đồng giám định, Hội đồng ở cấp cao hơn để trưng cầu giám định, hoặc không có cơ quan có thẩm quyền quyết định hủy bỏ kết luận giám định đối với các đối tượng trước đó đã được cơ quan giám định ban hành nhưng có cơ sở về việc đánh giá không khách quan.

Đồng thời, việc thành lập Hội đồng giám định chỉ tập trung vào các giám định viên của một đơn vị nên công tác giám định còn bị ảnh hưởng bởi chế tài quản lý, cơ chế chịu trách nhiệm ràng buộc nhau trong khi quan điểm đánh giá của giám định viên phải chịu trách nhiệm độc lập. Thêm vào đó, việc quản lý bị can, bị cáo đang được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần còn lỏng lẻo, không có quy định rõ ràng trách nhiệm, dễ tạo điều kiện cho các bị can, bị cáo bỏ trốn.

Vì vậy, Tòa kiến nghị đối với Bộ Y tế cần có quy định thành lập Hội đồng giám định, có các thành viên tham gia không cùng một đơn vị cơ sở y tế để đảm bảo việc giám định được khách quan, không bị phụ thuộc và ảnh hưởng vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo chuyên môn. Cùng với đó, Bộ cần quy định việc giám định pháp y tâm thần theo hướng đối với các đối tượng giám định tâm thần bỏ điều trị, bỏ trốn hoặc vắng mặt khác do nguyên nhân khách quan được chỉ định đến các cơ sở y tế khác điều trị… giám định lại trên cơ sở thu thập hồ sơ chứng cứ trong quá trình điều trị chữa bệnh bắt buộc để kết luận về khả năng nhận thức, điều khiển hành vi.

Tòa cấp sơ thẩm cũng đề nghị Bộ Công an đưa cơ sở giám định tâm thần chữa bệnh bắt buộc vào danh mục các đơn vị mục tiêu cần bảo vệ để tăng cường lực lượng cảnh sát vũ trang bảo vệ 24/24 giờ, đảm bảo an ninh an toàn.

T.H