Trong ngày thứ hai chuyến thăm Mỹ kéo dài 3 ngày của Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Donald Trump đã dành cho nhà lãnh đạo Trung Quốc nghi thức đón tiếp cấp nhà nước tại Nhà Trắng. Hai nhà lãnh đạo tiến hành hội đàm trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung vừa có những bước cải thiện nhất định, vừa tồn tại nhiều khác biệt về thương mại, công nghệ và các vấn đề quốc tế.

Tổng thống Trump gọi cuộc gặp là "tuyệt vời", đồng thời nhấn mạnh mối quan hệ cá nhân với Chủ tịch Tập. Về phần mình, ông Tập cho rằng hai nước có lợi ích gắn bó sâu sắc và cần hành động với tư cách những cường quốc có trách nhiệm, duy trì cạnh tranh lành mạnh và tìm kiếm phương thức chung sống hòa bình.

Thương mại tiếp tục là trọng tâm

Một trong những kết quả đáng chú ý của cuộc gặp là Mỹ và Trung Quốc nhất trí gia hạn thêm 2 tháng thỏa thuận đình chiến thương mại, vốn dự kiến hết hiệu lực vào tháng 11.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết việc gia hạn giúp Washington và Bắc Kinh có thêm thời gian thảo luận về các vấn đề kinh tế. Những nội dung được hai bên quan tâm gồm thuế quan, lượng hàng hóa Trung Quốc cam kết mua, nguồn cung đất hiếm và các hạn chế về công nghệ. Theo phía Mỹ, Trung Quốc đang thực hiện cam kết mua 25 triệu tấn đậu tương, song việc mua các mặt hàng nông sản khác của Mỹ trị giá 17 tỷ USD vẫn chưa đạt kỳ vọng. Lượng đất hiếm Trung Quốc cung cấp cũng được các quan chức Mỹ cho rằng còn thấp hơn cam kết.

Việc tiếp tục gia hạn thỏa thuận giúp hai bên có thêm thời gian thương lượng và tránh những căng thẳng thương mại mới trong ngắn hạn. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để Washington và Bắc Kinh tiếp tục tìm kiếm một khuôn khổ thương mại ổn định hơn.

Đề xuất quản lý AI vì lợi ích chung

Trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những nội dung đáng chú ý tại cuộc hội đàm. Chủ tịch Tập Cận Bình cho rằng Mỹ và Trung Quốc, với vai trò là những quốc gia đi đầu về AI, có năng lực và trách nhiệm phát triển, quản lý công nghệ này vì lợi ích chung. Ông Tập nhấn mạnh sự phát triển AI cần luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người và phục vụ đời sống, lợi ích của người dân. Theo ông, hai nước có thể tăng cường đối thoại, trao đổi về những lợi ích và rủi ro của AI, đồng thời cùng ngăn chặn việc sử dụng sai mục đích và lạm dụng công nghệ này. Chủ tịch Trung Quốc cũng cho rằng cạnh tranh về AI không loại trừ khả năng hợp tác. Mỹ và Trung Quốc có thể phát huy thế mạnh riêng, duy trì trao đổi về quản lý AI và phối hợp trong những vấn đề có tác động rộng hơn đối với xã hội.

Quan điểm này khác với cách tiếp cận của Tổng thống Trump, người chủ trương hạn chế các quy định mới đối với AI nhằm tạo điều kiện cho công nghệ tiếp tục phát triển. Sự khác biệt cho thấy AI đang trở thành một lĩnh vực vừa cạnh tranh, vừa đặt ra nhu cầu hợp tác giữa hai cường quốc.

Cảnh báo về nguy cơ cạnh tranh chiến lược

Trong cuộc hội đàm, Chủ tịch Tập Cận Bình nhắc đến "Bẫy Thucydides" - khái niệm thường được sử dụng để mô tả nguy cơ xung đột giữa một cường quốc đang trỗi dậy và một cường quốc đã xác lập vị thế. Ông Tập cho rằng cạnh tranh Mỹ - Trung không nhất thiết phải dẫn đến đối đầu và hai nước đều được hưởng lợi từ hợp tác, trong khi đối đầu sẽ gây tổn thất cho cả hai. Vì vậy, Bắc Kinh đề xuất duy trì đối thoại thường xuyên, tăng cường các cơ chế liên lạc và phòng ngừa khủng hoảng.

Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ngày càng mở rộng từ thương mại sang công nghệ, chuỗi cung ứng và nhiều vấn đề quốc tế. Về phía Mỹ, Tổng thống Trump nhấn mạnh mối quan hệ cá nhân với Chủ tịch Tập và cho rằng hai nước có thể đạt được nhiều thành quả nếu tập trung vào những lợi ích chung.

Iran phủ bóng cuộc gặp

Bên cạnh các vấn đề song phương, tình hình Iran cũng được đề cập trong chương trình nghị sự. Tổng thống Trump kêu gọi Trung Quốc ủng hộ các nỗ lực gây sức ép kinh tế đối với Tehran và thúc đẩy việc mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Trung Quốc, quốc gia có quan hệ thương mại chặt chẽ với Iran, duy trì cách tiếp cận thận trọng. Theo thông tin từ phía Trung Quốc, Chủ tịch Tập kêu gọi Mỹ và Iran giải quyết bất đồng thông qua đàm phán, đồng thời bày tỏ ủng hộ việc hai bên tìm kiếm một thỏa thuận tạm thời. Cuộc trao đổi cho thấy những vấn đề địa chính trị vẫn là một phần quan trọng trong quan hệ Mỹ - Trung, bên cạnh các lợi ích song phương.

Duy trì đối thoại giữa hai cường quốc

Chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình được tổ chức với nghi thức trọng thể, trong đó Nhà Trắng tổ chức quốc yến với sự tham dự của nhiều lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ hàng đầu. Tại sự kiện, Tổng thống Trump nhấn mạnh mối quan hệ giữa nhân dân hai nước và cho rằng quan hệ Mỹ - Trung đang có những tín hiệu cải thiện. Chủ tịch Tập Cận Bình cho biết hai nhà lãnh đạo đã tiến hành "những cuộc trao đổi chân thành và sâu sắc", đồng thời đạt được nhận thức chung về một số vấn đề. Nhà lãnh đạo Trung Quốc mô tả đây là một "thời điểm lịch sử" khác trong quan hệ hai nước, đồng thời kêu gọi Washington và Bắc Kinh hành động với tư cách những cường quốc có trách nhiệm, đáp ứng lợi ích của nhân dân hai nước và tìm kiếm cách thức mới để chung sống.

Cuộc gặp cho thấy Washington và Bắc Kinh vẫn duy trì kênh đối thoại trực tiếp ở cấp cao nhất, đồng thời tìm cách mở rộng những lĩnh vực có thể hợp tác trong khi kiểm soát các khác biệt. Trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung có ảnh hưởng lớn tới kinh tế, công nghệ và an ninh quốc tế, việc duy trì đối thoại và các cơ chế trao đổi được xem là một yếu tố quan trọng đối với sự ổn định của quan hệ song phương.

AN BÌNH