LONGFORM Thế giới phản ứng vụ Mỹ tấn công Venezuela và bắt giữ Tổng thống
Chiến dịch của Mỹ
Sau nhiều tháng gia tăng sức ép quân sự và kinh tế, rạng sáng 3-1 (giờ địa phương), quân đội Mỹ đã không kích nhiều mục tiêu trên khắp Venezuela. Một trong những mục tiêu chính là Fort Tiuna, khu phức hợp quân sự lớn nhất Venezuela, nằm ở phía nam thủ đô Caracas, nơi đặt trụ sở Bộ Quốc phòng, học viện quân sự và khu nhà ở của binh sĩ. Lãnh đạo đảng cầm quyền Venezuela Nahum Fernandez cho biết Tổng thống Nicolas Maduro và vợ đang ở nhà riêng trong căn cứ quân sự Fort Tiuna thì bị lực lượng quân sự Mỹ bắt giữ. "Họ đã đánh bom vào đó. Và ở đó, họ đã thực hiện hành vi mà chúng tôi gọi là vụ bắt cóc tổng thống và đệ nhất phu nhân của đất nước chúng tôi", ông Fernandez nói.
Truyền thống Mỹ cũng dẫn nguồn tin cho biết Tổng thống Maduro và vợ, bà Cilia Flores, đã bị lực lượng Mỹ "kéo ra khỏi phòng ngủ trong cuộc đột kích". Theo các nguồn tin, ông Maduro và vợ đã bị bắt giữ giữa đêm khi đang ngủ. Cuộc đột kích, do lực lượng đặc nhiệm Delta Force tinh nhuệ của lục quân Mỹ thực hiện, không gây ra thương vong nào cho phía Mỹ, một quan chức Mỹ xác nhận.
Ít giờ sau, trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump xác nhận Washington đã thực hiện thành công một chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Venezuela, đồng thời nhấn mạnh ông Maduro và phu nhân đã bị bắt giữ và đưa sang New York. Trên kênh Fox News, Tổng thống Trump cho biết lực lượng Mỹ đã ghi nhận một số người bị thương, song không có trường hợp thiệt mạng. Ông cũng nói Mỹ đã chờ 4 ngày để thời tiết thuận lợi hơn trước khi tiến hành chiến dịch, đồng thời cho biết Washington sẽ tham gia mạnh mẽ vào ngành công nghiệp dầu khí của Venezuela.
Phản ứng của Venezuela
Chính phủ Venezuela đã ra tuyên bố chính thức, gọi động thái của Mỹ là một hành động xâm lược quân sự cực kỳ nghiêm trọng. Lệnh tình trạng khẩn cấp đã được ban bố trên toàn lãnh thổ Venezuela. Trên trang Telegram, Ngoại trưởng Venezuela Yvan Gil cho biết, trước hành động do Chính phủ Mỹ tiến hành, Venezuela đã yêu cầu một cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ), cơ quan có trách nhiệm bảo vệ luật pháp quốc tế. Trước đó, Bộ Tổng tư lệnh quân đội Venezuela đã gửi công hàm phản đối Mỹ tới các tổ chức đa phương quốc tế.
Trong bài phát biểu đặc biệt phát sóng trên toàn quốc, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino Lopez khẳng định Venezuela theo đuổi hòa bình, song sẵn sàng bảo vệ chủ quyền và phẩm giá dân tộc. Ông cáo buộc chính quyền Tổng thống Trump vi phạm nghiêm trọng Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế, đe dọa hòa bình và ổn định của khu vực. Ông bác bỏ lập luận cho rằng chiến dịch quân sự này nhằm chống ma túy, cho rằng mục tiêu thực sự là áp đặt thay đổi chính quyền hợp pháp tại Caracas và chiếm đoạt các nguồn tài nguyên chiến lược của Venezuela.
Phái đoàn đại diện thường trực Venezuela tại LHQ đã gửi một lá thư khẩn cấp cho Đại sứ Abukar Dahir Osman của Somalia, nước giữ cương vị Chủ tịch luân phiên HĐBA LHQ tháng 1-2026, trong đó lên án mạnh mẽ "hành động quân sự đơn phương, tàn bạo và bất hợp pháp" của lực lượng vũ trang Mỹ nhằm vào quốc gia Nam Mỹ này. Cùng với Colombia, Venezuela cũng đã yêu cầu HĐBA tổ chức một cuộc họp khẩn cấp liên quan tới vụ tấn công của Mỹ.
Sáng 3-1 (giờ địa phương), hàng nghìn người dân đã đổ ra tràn ngập đường phố thủ đô Caracas của Venezuela để bày tỏ sự ủng hộ với Tổng thống Maduro và yêu cầu trả tự do ngay lập tức cho nhà lãnh đạo này. Thị trưởng Caracas, Carmen Menendez - người kêu gọi toàn thể người dân thủ đô xuống đường tuần hành - đã hòa cùng dòng người phản đối hành động quân sự bất ngờ của Mỹ và yêu cầu trả tự do cho lãnh đạo đất nước. Những người tuần hành mang theo nhiều biểu ngữ và hô vang các khẩu hiệu như: "Tất cả nhân dân Venezuela là Maduro", "Tổng thống hãy vững tin, chúng tôi ở bên ông" hay "Đây là dân tộc của Bolivar, Chavez và Maduro". Các cuộc tuần hành với số lượng hàng nghìn người cũng diễn ra tại nhiều địa phương khác trên khắp Venezuela.
Phản ứng tại Mỹ
Ngày 3-1, các cuộc biểu tình phản đối Mỹ phát động cuộc chiến nhằm vào Venezuela đã nổ ra tại nhiều tiểu bang và thành phố trên khắp nước Mỹ. Hàng trăm người đã tụ tập bên ngoài Nhà Trắng tại thủ đô Washington mang theo quốc kỳ Venezuela và các biểu ngữ như "Không chiến tranh ở Venezuela", "Không đổ máu vì dầu mỏ" và kêu gọi Chính quyền Mỹ ngừng can thiệp ở Mỹ Latinh. Ở New York, nơi có một trong những cộng đồng người nhập cư gốc Venezuela đông nhất, nhiều người cũng tuần hành trước cửa Văn phòng Tuyển quân của Quân đội Mỹ và hô vang các khẩu hiệu phản đối chiến tranh.
Các nghị sĩ đảng Dân chủ ngày 3-1 đã lên án chính quyền tổng thống Trump vì chỉ thông báo cho Quốc hội về chiến dịch sau khi hành động đã diễn ra, coi đây là hành vi lạm quyền. Trong một tuyên bố, Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (New Hampshire), thành viên cấp cao nhất của đảng Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, cho rằng chiến dịch này hoàn toàn mâu thuẫn với những gì nội các của Tổng thống Trump đã nhiều lần báo cáo với Quốc hội và đi ngược lại nguyện vọng rõ ràng của người dân Mỹ. Các cuộc tấn công này kéo Mỹ lún sâu hơn vào cuộc xung đột công khai, gây nguy hiểm nghiêm trọng đến binh lính của chúng ta và được cho là đã khiến một số binh sĩ Mỹ bị thương - điều mà chúng ta cần thêm thông tin ngay lập tức.
Thượng nghị sĩ Jacky Rosen (đảng Dân chủ, bang Nevada), thành viên của Ủy ban Quân vụ Thượng viện và Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, nói trong một tuyên bố: "Chính quyền Tổng thống Trump cần phải chịu trách nhiệm và giải thích lý do tại sao họ đã nói dối chúng ta khi tuyên bố trong các cuộc họp báo rằng thay đổi chế độ không phải là mục tiêu của Mỹ ở Venezuela". Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Mike Lee của đảng Cộng hòa cho biết ông muốn được biết điều gì, nếu có, có thể biện minh về mặt hiến pháp cho hành động này trong bối cảnh không có lời tuyên chiến hay sự cho phép sử dụng vũ lực quân sự.
Phản ứng của các nước khác
Ngày 3-1, Liên minh Bolivar cho các dân tộc châu Mỹ (ALBA) đã lên án hành động quân sự của Mỹ nhằm vào Venezuela, đồng thời yêu cầu trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho Tổng thống Nicolas Maduro. Trong tuyên bố đưa ra tại Caracas, ALBA khẳng định hành động của Mỹ vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ. ALBA cũng kêu gọi tất cả các chính phủ và tổ chức trên thế giới công khai lên án hành động này của Mỹ.
Bộ Ngoại giao Mexico ra tuyên bố lên án mạnh mẽ hành động can thiệp của Mỹ, cho rằng hành động này đe dọa nghiêm trọng ổn định khu vực và khẳng định Mỹ Latinh và Caribe phải là một khu vực hòa bình. Tổng thống Colombia bày tỏ quan ngại sâu sắc và tái khẳng định chính phủ của ông phản đối bất kỳ hành động quân sự đơn phương nào. Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel chỉ trích cuộc tấn công, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế lên án. Tại nhiều quốc gia khác tại Mỹ Latinh cũng ghi nhận những cuộc tuần hành ủng hộ nhân dân Venezuela và phản đối hành vi quân sự của Mỹ.
Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố cho biết nước này lên án hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela, nhấn mạnh đây là hành vi đi ngược lại luật pháp quốc tế. Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định kiên quyết lên án việc Mỹ sử dụng vũ lực đối với một quốc gia có chủ quyền, cũng như việc sử dụng vũ lực đối với tổng thống của một quốc gia. Cùng ngày, Nga đã kêu gọi Mỹ trả tự do cho Tổng thống Venezuela và phu nhân. Trong tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga, Moscow cho biết trước những thông tin đã được xác nhận rằng ông Maduro và phu nhân hiện đang ở Mỹ, Nga kêu gọi mạnh mẽ giới lãnh đạo Mỹ xem xét lại lập trường và trả tự do cho vị tổng thống được bầu hợp pháp của một quốc gia có chủ quyền. Liên minh châu Âu (EU) cũng kêu gọi kiềm chế và tôn trọng luật pháp quốc tế tại Venezuela.
AN BÌNH
|
Phó Tổng thống được bổ nhiệm làm tổng thống lâm thời Venezuela Ngày 3-1, Tòa Hiến pháp thuộc Tòa án Tối cao Venezuela đã chỉ định Phó Tổng thống Delcy Rodriguez đảm nhiệm vai trò tổng thống lâm thời. Trước đó cùng ngày, Phó Tổng thống Rodriguez cho biết bà đã triệu tập Hội đồng Quốc phòng sau khi Mỹ tuyên bố tiến hành chiến dịch quân sự tại Venezuela và bắt giữ Tổng thống Maduro. Theo bà Rodriguez, mục tiêu của chiến dịch do Mỹ tiến hành là "đảo chính và chiếm đoạt tài nguyên thiên nhiên" của Venezuela. Bà nhấn mạnh: "Chúng tôi sẵn sàng bảo vệ Venezuela, chúng tôi sẵn sàng bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên của mình". Tác động đến thị trường dầu mỏ toàn cầu Diễn biến chính trị mới nhất tại Venezuela đang thu hút sự quan tâm lớn từ thị trường dầu mỏ toàn cầu. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết Venezuela hiện nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu thô - chiếm gần 1/5 trữ lượng dầu mỏ toàn cầu, nhiều hơn cả Iraq. Tuy nhiên, sản lượng khai thác thực tế của nước này chỉ khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với mức trước năm 2013. Nguyên nhân chủ yếu là cơ sở hạ tầng dầu khí xuống cấp, thiếu đầu tư và các lệnh trừng phạt quốc tế. Do thị trường dầu tương lai không hoạt động vào cuối tuần, tác động ngắn hạn từ các biến động chính trị tại Venezuela tới giá dầu khó dự đoán và sẽ phụ thuộc vào diễn biến trong vài ngày tới. Giới quan sát cho rằng nếu Venezuela áp dụng chính sách thân thiện hơn với thị trường, tiềm năng khai thác dầu thô nặng có thể được phát huy, góp phần ổn định nguồn cung dầu toàn cầu. Ngược lại, trong trường hợp xung đột hoặc bất ổn kéo dài, điều đó có thể tạo áp lực tăng giá. |
