Cuộc bầu cử Quốc hội Israel ngày 27-10 khép lại với tỷ lệ cử tri tham gia cao nhất trong nhiều năm, song chưa mang đến chiến thắng quyết định cho bất kỳ phe phái nào. Kết quả thăm dò ngoài phòng phiếu cho thấy cả liên minh cánh hữu của Thủ tướng Benjamin Netanyahu lẫn phe đối lập do cựu tướng Gadi Eisenkot dẫn dắt đều không đạt ngưỡng 61 ghế cần thiết để kiểm soát Quốc hội (Knesset) gồm 120 thành viên.

Hai phe đều chưa đủ thế đa số

Theo các thăm dò được những đài truyền hình lớn của Israel công bố tối 27/10, liên minh của ông Netanyahu dự kiến giành khoảng 50-52 ghế, giảm đáng kể so với 68 ghế trước bầu cử. Đảng Likud của ông vẫn là lực lượng đơn lẻ lớn nhất, với khoảng 24-25 ghế, nhưng kết quả này cho thấy sự suy giảm đáng kể trong khả năng duy trì liên minh cầm quyền. Trong khi đó, khối đối lập do ông Eisenkot dẫn dắt được dự báo giành khoảng 49-53 ghế, chưa đủ để tự thành lập chính phủ. Các đảng do người Arab lãnh đạo có thể giành 17-19 ghế, trở thành lực lượng có khả năng quyết định cục diện đàm phán.

Phát biểu tại Jerusalem rạng sáng 28-10, ông Netanyahu khẳng định khối của mình vẫn nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong công chúng Do Thái và những người theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái. Ông đồng thời chỉ trích các đảng Arab, bác bỏ khả năng hợp tác với lực lượng này để thành lập chính phủ, đồng thời cảm ơn Tổng thống Mỹ Donald Trump vì sự hỗ trợ trong cuộc xung đột với Iran. Ngược lại, ông Eisenkot tuyên bố cử tri đã lựa chọn sự thay đổi. Cựu Thủ tướng Yair Lapid, một thành viên phe đối lập, cũng đánh giá kết quả thăm dò là thất bại nghiêm trọng của liên minh ông Netanyahu. Tuy nhiên, những tuyên bố này chưa đồng nghĩa với việc phe đối lập chắc chắn giành quyền lãnh đạo đất nước.

Theo số liệu sơ bộ, gần 5,7 triệu trong tổng số khoảng 7,3 triệu cử tri đủ điều kiện đã tham gia bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 77,7% - mức cao nhất kể từ năm 1999. Tỷ lệ tham gia cao cho thấy mức độ quan tâm lớn của người dân đối với cuộc bầu cử được xem là phép thử quan trọng đối với năng lực lãnh đạo của ông Netanyahu.

Những tuần thương lượng quyết định

Sau khi kiểm phiếu hoàn tất, Tổng thống Israel Isaac Herzog sẽ tham vấn lãnh đạo các đảng về ứng viên thủ tướng mà họ ủng hộ. Căn cứ kết quả tham vấn, Tổng thống giao nhiệm vụ thành lập chính phủ cho người được đánh giá có khả năng tập hợp liên minh cầm quyền cao nhất, chứ không nhất thiết là lãnh đạo đảng giành nhiều ghế nhất. Ứng viên được lựa chọn thông thường có 28 ngày để đàm phán thành lập chính phủ và có thể được gia hạn thêm 14 ngày. Trong quá trình này, các đảng sẽ thương lượng về chương trình chính sách, ngân sách và việc phân chia các vị trí trong nội các nhằm thu hút đủ sự ủng hộ tại Quốc hội.

Với cục diện hiện nay, ông Eisenkot được xem là một trong những ứng viên có triển vọng, song con đường giành đa số của ông vẫn nhiều trở ngại. Dù các đảng Arab có thể giúp phe đối lập tiến gần ngưỡng 61 ghế, ông Eisenkot cũng đã loại trừ khả năng liên minh chính thức với những đảng này trước ngày bầu cử. Sự khác biệt về lập trường chính trị và an ninh khiến việc hình thành một liên minh ổn định trở nên khó khăn. Nếu ứng viên đầu tiên thất bại, Tổng thống có thể giao nhiệm vụ cho một nghị sĩ khác. Trong trường hợp các nỗ lực tiếp theo vẫn không thành công, Quốc hội có thể bị giải tán và Israel phải tổ chức bầu cử mới theo quy định.

Tương lai chính trị của ông Netanyahu

Kết quả bầu cử không chỉ quyết định thành phần chính phủ mà còn phản ánh đánh giá của cử tri đối với ông Netanyahu sau những thất bại an ninh liên quan đến cuộc tấn công của Hamas ngày 7-10-2023. Cuộc bỏ phiếu diễn ra khi Israel vẫn đối mặt với những hệ lụy từ các cuộc xung đột với Hamas, Hezbollah và căng thẳng kéo dài với Iran. Đối với nhiều cử tri, đây là cơ hội thể hiện quan điểm về trách nhiệm của giới lãnh đạo, cũng như lựa chọn giữa việc tiếp tục đường lối dân tộc chủ nghĩa, bảo thủ và tôn giáo với một hướng đi chính trị khác.

Dù liên minh mất thế đa số, ông Netanyahu vẫn có thể tiếp tục điều hành đất nước trong vai trò thủ tướng của chính phủ lâm thời nếu quá trình thành lập chính phủ mới kéo dài. Kinh nghiệm vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng chính trị trước đây cũng khiến không thể sớm loại trừ khả năng ông duy trì quyền lực. Tuy nhiên, nếu không thể tập hợp được liên minh đủ mạnh, vị thế chính trị của ông sẽ tiếp tục bị thách thức. Trong khi đó, phe đối lập phải chứng minh rằng họ không chỉ có khả năng ngăn ông Netanyahu duy trì đa số mà còn có thể xây dựng một chính phủ ổn định.

Kết quả cuối cùng vì thế chưa khép lại cuộc cạnh tranh quyền lực tại Israel. Khi không bên nào nắm lợi thế quyết định, những cuộc thương lượng sau bầu cử sẽ đóng vai trò then chốt, còn khả năng tổ chức một cuộc bỏ phiếu mới vẫn hiện hữu nếu thế bế tắc không được tháo gỡ.

AN BÌNH