(Cadn.com.vn) - Châu Đốc vốn nổi tiếng với lễ hội vía Bà, lăng Thoại Ngọc Hầu, chùa Hang... mang sắc thái địa phương riêng biệt. Tuy nhiên, trong lần đầu đến thăm miền đất này, một trong những ấn tượng lớn nhất đối với tôi lại là những tác phẩm điêu khắc đa dạng của công viên vườn tượng điêu khắc trong quần thể khu du lịch núi Sam. 

 

BÊN CHÂN NÚI SAM NGHE LỜI CỦA ĐÁ

 

Núi Sam thuộc xã Vĩnh Tế (nay là P. Núi Sam, TX Châu Đốc) không chỉ là điểm du lịch nổi tiếng của An Giang mà còn là một địa danh độc đáo mang nhiều nét đặc thù của miền Tây Nam Bộ, thường xuyên thu hút khách trong và ngoài nước đến tham quan. Khu vực núi Sam còn được gắn liền với các di tích Miếu Bà Chúa Xứ - những di tích lớn tồn tại gần 200 năm, được truyền tụng trong dân gian mang nhiều màu sắc huyền thoại và dị bản. Gần đây, dưới chân núi Sam, tại khu du lịch Bến Đá lại càng nhộn nhịp hơn, bởi sự góp mặt của những tác phẩm nghệ thuật ấn tượng, đầy cảm xúc...

Tác giả bên tác phẩm "Bát cơm và đôi đũa" của nhà điêu khắc Laury Dizengremel (quốc tịch Pháp). Ảnh: T.T.S

Có thể nói, khó gặp nơi đâu trên cả đất nước lại có được công viên tượng phong phú, đa dạng, và kể cả kích cỡ độc đáo như ở tại khu công viên vườn tượng núi Sam. Sự kết hợp giữa nền đất được lót đá trắng cùng rất nhiều cây xanh bố trí hài hòa, thể hiện óc thẩm mỹ của những người làm công tác chỉnh trang đô thị và làm tăng sức cuốn hút của các tác phẩm nghệ thuật. Nói về sự ra đời của công viên vườn tượng này, ông Trịnh Bửu Hoài - Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật An Giang cho chúng tôi biết: “Mấy năm gần đây, Tỉnh ủy, UBND tỉnh An Giang hết sức chú ý chăm lo, phát triển các hoạt động văn hóa, trong đó có quan tâm đến nghệ thuật điêu khắc, đầu tư xây dựng các công trình tượng đài nhân vật lịch sử, biểu tượng văn hóa, phù điêu sự kiện lịch sử tô điểm và làm phong phú thêm đặc trưng văn hóa cho vùng đất An Giang”.

Cụ thể hơn, với mục đích quảng bá hình ảnh của địa phương ra khắp thế giới, nỗ lực hòa nhập và giao lưu văn hóa với cộng đồng quốc tế, thông qua các nhà điêu khắc đến từ nhiều nước trên thế giới tạo điểm nhấn trong quảng bá du lịch địa phương, sau 2 lần tổ chức Trại điêu khắc quốc tế “Dấu ấn An Giang”, Châu Đốc đã có khoảng 100 tác phẩm điêu khắc mang đậm dấu ấn An Giang. Để gìn giữ và quy hoạch lại cho du khách tham quan thật thuận lợi, Châu Đốc đầu tư khoảng 10 tỷ đồng xây dựng công viên vườn tượng rộng 5 ha tại khu vực phía đông trước Miếu Bà Chúa Xứ.  Trong đó, Trại lần thứ I (năm 2003) có sự tham gia của 34 nhà điêu khắc đến từ 14 quốc gia, có 38 tác phẩm nghệ thuật đặc sắc được thu hoạch. Trại lần thứ II (năm 2005) có quy mô lớn hơn với sự tham gia của 35 nhà điêu khắc quốc tế đến từ 21 quốc gia cùng 27 nhà điêu khắc Việt Nam tham dự.

Bước vào không gian vườn tượng, sự choáng ngợp đầu tiên về kích cỡ, có thể nhắc đến “Bát cơm và đôi đũa” với kích thước 14,7m x 3m x 6m tác phẩm của nhà điêu khắc Laury Dizengremel (Pháp) được chọn từ chất liệu hỗn hợp Media (thép, bê-tông và nhựa sợi thủy tinh) để thực hiện. Đây là bát cơm và đôi đũa lớn nhất Việt Nam, có thể đưa vào sách kỷ lục. Ý tưởng thực hiện tác phẩm này nảy sinh khi Laury Dizengremel đến Châu Đốc, An Giang, Việt Nam và hiểu rằng An Giang là vựa lúa của quốc gia. Bà muốn để lại một tác phẩm cảm hứng từ An Giang và liên quan đến địa phương. Bà đã nói lên suy nghĩ của mình: “Tôi thực sự yêu thích ý tưởng đã có được cảm hứng bởi địa phương. Gạo là một thực phẩm chính ở đây, được trồng khắp đồng bằng sông Cửu Long và đặc biệt tại An Giang, vì vậy bát cơm và đôi đũa được xem là điểm bắt đầu rất tốt cho sáng tác của tôi...

Tôi cũng tạo ra hai khuôn mặt lớn nổi bật để trang trí bên ngoài cái bát, một người đàn ông và một người đàn bà (âm, dương), hạnh phúc, mỉm cười và “được nuôi dưỡng” để chỉ ra rằng sự dồi dào là chìa khóa để tồn tại. Tuy nhiên, tôi cũng mong ước tạo một tác phẩm điêu khắc “tương tác” đương đại mà những người địa phương và nhiều du khách đến địa phương này có thể thật sự xem xét và tìm kiếm từ bên trong. Bên trong tác phẩm (chiếc bát) có ghi lời trích “các tác phẩm nghệ thuật... là thực phẩm tinh thần của mọi người” của nhà triết học L. Ron Hubbard được viết bằng tiếng Việt Nam và tiếng Anh.

Tác phẩm "Tôi và bóng của tôi" của nhà điêu khắc Noell el Farol (Philippines).

Tác phẩm “Tiến lên” của Gerard Howeler (Hà Lan) gồm 6 khối đá granite hồng. Ngoài một khối đá phẳng làm đến 5 khối còn lại ông chạm khắc và kết dính với nhau tạo thành một hình dáng con người đang bước tới. Mặc dù đá là một vật liệu nặng và cứng, khó di chuyển, nhưng qua tác phẩm này, chúng ta có cảm giác như nhân vật bước đầu đã di chuyển, đá trở nên nhẹ nhàng và không mất cân bằng.

“Nữ thần thiên nhiên” của nhà điêu khắc Alak Roy người Bangladesh thực hiện bằng đá hoa đen và đồng. Chân dung nữ thần đen bóng và sắc sảo đường nét, không đặt đứng mà để nằm như đang yên nghỉ, gương mặt rất nhân hậu. “Nữ thần thiên nhiên” biểu lộ mối quan hệ cơ bản giữa loài người và thiên nhiên. Thời đại công nghiệp cho chúng ta rất nhiều, nhưng đồng thời nó cũng ảnh hưởng đến vẻ đẹp tự nhiên, phá hủy một số vùng và một số quan hệ quý giá với thiên nhiên. Vì vậy, đây là “Nữ thần thiên nhiên” nằm trên cỏ, với một chuông đền thờ đang đợi được rung lên bởi những du khách như kếp hợp cùng thiên nhiên trở lại một lần nữa nguyên vẹn và mạnh mẽ trong cuộc sống của chúng ta.

Một người bạn láng giềng thân thiết của Việt Nam là nhà điêu khắc BounThanh Sommany, quốc tịch Lào (hiện là Vụ trưởng Vụ Quản lý Mỹ thuật Bộ Văn hóa Thông tin Lào). Với ước muốn ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam nói chung, nói riêng là cô gái An Giang vừa đảm đang, cần cù và duyên dáng, ông đã tốn nhiều công sức để hoàn thành tác phẩm “Cô gái An Giang” bằng chất liệu composite. Bức tượng là một cô gái dáng người thanh thoát, mặc áo bà ba với khăn rằn quấn cổ rất đặc thù Nam Bộ.

Nhà điêu khắc Việt Nam Ca Lê Thắng  (nguyên Tổng Thư ký Hội Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh) với tác phẩm “Chảy xuống” bằng chất liệu đá của ông được thể hiện rất chuyên nghiệp, buộc người xem phải dừng lại chiêm ngưỡng, cảm nhận và xúc động. Giọt nước mắt từ khóe mắt chảy xuống, từ trái tim chảy xuống thành một dòng chảy bất tận trong cuộc đời. Những cảm nhận về nỗi buồn của ông khá sâu xa và thú vị: “Nỗi buồn thuộc tính quý giá của con người. Nỗi buồn và niềm sung sướng luôn bên cạnh nhau. Khi buồn con người luôn hướng tới niềm hạnh phúc. Buồn là sự chịu đựng, sự hy sinh. Buồn làm cho con người sống chung thủy và sâu sắc”...

Từ các chất liệu thô cứng, vô tri: đá, composite, inox..., những tác phẩm điêu khắc nơi đây đã hóa thân thành những lời ca sinh động, thổ lộ với con người rất nhiều điều; nhắc nhở quá khứ, thể hiện thực tại, tầm nhìn tương lai... bên chân núi Sam làm tăng thêm vẻ đẹp độc đáo của quê hương miền Tây Nam Bộ.

Trần Trung Sáng