Những ngày đầu năm 2026, dọc bờ Tây sông Pô Kô đoạn chảy qua trung tâm xã Đắk Pék vẫn còn in đậm dấu vết của mùa mưa lũ vừa qua. Tình trạng sạt lở nghiêm trọng nhất tập trung tại trung tâm xã, nơi có hơn 40 hộ dân sinh sống dọc bờ sông. Từng mảng đất lớn bị nước cuốn trôi, để lại những vách sạt lở dựng đứng, loang lổ đất đá. Có đoạn, chân bờ bị khoét sâu, phía trên chỉ còn lại lớp đất mỏng nứt toác, chực chờ đổ sập xuống lòng sông khi mưa lớn tái diễn. Không chỉ nhà cửa, đất đai bị đe dọa, điểm sạt lở còn áp sát Trường Tiểu học Kim Đồng, khiến hoạt động dạy và học của thầy trò nơi đây luôn trong trạng thái bất an mỗi khi mưa lớn kéo dài.

Theo người dân địa phương, tình trạng sạt lở tại khu vực này đã xuất hiện từ năm 2009, song đợt mưa lũ cuối tháng 10-2025 vừa qua, mức độ sạt lở gia tăng nhanh và nghiêm trọng hơn. Mưa lũ kéo dài khiến lưu lượng nước từ thượng nguồn đổ về sông Pô Kô tăng đột ngột. Dòng chảy mạnh đã bào mòn bờ sông, cuốn trôi nhiều diện tích hoa màu, cây ăn trái, vật nuôi, làm hư hỏng các công trình bảo vệ bờ do người dân tự gia cố. Do sạt lở kéo dài, nhiều hộ đã buộc phải di dời đi nơi khác. Bà Đinh Thị Hoa (62 tuổi, trú thôn 14A, xã Đắk Pék) cho biết, căn nhà của gia đình bà nằm sát khu vực sạt lở, vết nứt đất đã lan đến sát miệng giếng nước và chỉ còn cách hiên nhà khoảng 1 mét. Do nguồn nước bị ảnh hưởng, gia đình bà không dám sử dụng cho sinh hoạt, chỉ dùng để tưới cây. “Mỗi khi mưa lớn, vợ chồng tôi lại phải chạy sang nhà hàng xóm ở nhờ vì lo nhà có thể sụp xuống sông bất cứ lúc nào. Giếng nước cũng bị sạt lở ăn sát rồi, không dám dùng nữa”- bà Hoa chia sẻ thêm.

Theo UBND xã Đắk Pék, phía bờ Đông sông Pô Kô đã được đầu tư xây dựng nhiều đoạn kè kiên cố nhưng ở bờ Tây – nơi tập trung khu dân cư và các công trình công cộng hầu hết vẫn chưa được đầu tư. Hiện tình hình sạt lở bờ Tây sông Pô Kô đã kéo dài hàng ki-lô-mét. Nhiều đoạn bờ sông bị khoét rỗng bên dưới, phía trên chỉ còn lại dải đất mỏng, đe dọa trực tiếp nhà ở và đất canh tác của người dân. Trước nguy cơ sạt lở ngày càng nghiêm trọng, một số hộ dân đã tự gia cố bờ sông bằng bao cát, cọc gỗ, rọ đá. Tuy nhiên, sau những đợt mưa lũ lớn, các hạng mục kè tạm này nhanh chóng bị xói lở, hư hỏng, không còn khả năng bảo vệ bờ sông trước dòng chảy mạnh.

Việc đầu tư xây dựng tuyến kè chống sạt lở bờ Tây sông Pô Kô là hết sức cần thiết và cấp bách nhằm ngăn chặn sạt lở tiếp tục ăn sâu vào đất liền, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, bảo đảm an toàn cho Trường Tiểu học Kim Đồng, đồng thời tạo hành lang giao thông ven sông phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn trong mùa mưa lũ. Trước thực trạng đó, UBND xã Đắk Pék đã đề xuất đầu tư dự án “Kè chống sạt lở bờ Tây sông Pô Kô đoạn từ Trường Tiểu học Kim Đồng đến cầu treo qua Trường Nội trú xã Đắk Pék”, với tổng chiều dài khoảng 1.400m, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 60 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, ngân sách tỉnh và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Bà Nguyễn Thị Thương - Chủ tịch UBND xã Đắk Pék cho biết, trong thời điểm xảy ra bão lũ, UBND tỉnh đã tổ chức khảo sát, đánh giá mức độ thiệt hại và bố trí một số nguồn vốn để khắc phục. Đến nay, địa phương đã triển khai 8 công trình khắc phục hậu quả bão lũ, ưu tiên các hạng mục thiết yếu như cầu treo và đường phục vụ sản xuất. Riêng hạng mục kè chống sạt lở bờ sông Pô Kô có khối lượng hư hỏng lớn, tổng mức đầu tư cao nên địa phương tiếp tục kiến nghị tỉnh xem xét hỗ trợ. Trước mắt, địa phương vận động bà con chủ động kè tạm đối với những hộ ở khu vực nguy hiểm, đồng thời xây dựng phương án phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, xác định các hộ bị ảnh hưởng nghiêm trọng để có phương án sơ tán.

UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng đã có tờ trình gửi Bộ Tài chính đề nghị hỗ trợ kinh phí khắc phục thiệt hại do mưa lũ và bão trên địa bàn tỉnh, trong đó có hạng mục xây dựng kè chống sạt lở bờ sông Pô Kô, xã Đắk Pék. Theo ông Võ Đoàn - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Quảng Ngãi, sạt lở bờ sông Pô Kô đoạn qua xã Đắk Pék đang diễn ra hết sức nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao đối với người dân và các công trình ven sông. Trước tình hình đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi đã phối hợp với địa phương kiểm tra thực địa, tham mưu UBND tỉnh ban hành quyết định công bố tình huống khẩn cấp do thiên tai gây ra, đồng thời chỉ đạo triển khai các giải pháp tình thế trước mắt nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối về tính mạng, tài sản của Nhân dân và các công trình của Nhà nước.

Hà Vy