Công điện số 38/CĐ-TTg mệnh lệnh làm “sạch” môi trường số tại Việt Nam
Nhiều năm qua, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), vi phạm bản quyền trên không gian mạng tại nước ta diễn ra khá phổ biến và có thể xem là đáng “báo động đỏ”.
Mặc dù các cơ quan chức năng đã tăng cường kiểm tra, xử lý nhưng hầu hết chỉ dừng ở mức chế tài hành chính nên không đủ sức răn đe. Các vi phạm bản quyền trên Internet hầu hết bị xem là tranh chấp dân sự hoặc chỉ xử lý hành chính. Do đó, các đối tượng vi phạm có biểu hiện “nhờn luật”, sẵn sàng nộp phạt vài chục triệu đồng để tiếp tục thu lợi bất chính hàng tỷ đồng mỗi tháng. Vì vậy những vụ việc, trường hợp bị xử lý chẳng khác nào “bắt cóc bỏ đĩa”.
Thế nhưng, từ đầu năm 2026 đến nay, hàng loạt “đế chế lậu” như: Xôi Lạc TV, Bún Chả TV... cho đến các “ông lớn” kinh doanh nhạc số, những không gian âm nhạc nổi tiếng như: BH Media, Giọng ca để đời, Mây Lang Thang, Lululola... lần lượt bị điều tra đã phơi bày những “ổ ký sinh” chuyên ăn cắp chất xám trên môi trường số.
Đặc biệt, tháng 5-2026 vừa qua, được đánh dấu là cột mốc làm “trong sạch” môi trường số tại Việt Nam với chiến dịch mang tầm vóc quốc gia chống tội phạm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT). Công điện số 38 ngày 5-5-2026 của Thủ tướng Chính phủ phát đi mệnh lệnh mang tính bước ngoặt và quyết liệt trong công tác đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT.
Trong đó, Công điện số 38/CĐ-TTg xác định từ ngày 7-5 đến 30-5-2026 là cao điểm chiến dịch đấu tranh, triệt phá các tổ chức điều hành website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn với tinh thần xuyên suốt: “Không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.
Ngay lập tức, một “gọng kìm liên ngành” được thiết lập để truy quét toàn diện vấn nạn xâm phạm quyền SHTT trên không gian mạng được thực hiện quyết liệt và triệt để. Trong đó, lực lượng Công an được xác định là mũi chủ công nòng cốt và mang tính quyết định thay đổi toàn bộ cục diện trên mặt trận bảo vệ quyền SHTT tại Việt Nam.

Chặt “vòi bạch tuộc” của các trang web thể thao lậu
Mục tiêu đầu tiên trong tầm ngắm của chiến dịch truy quét vấn nạn xâm phạm bản quyền trên không gian mạng là các website phát lậu bóng đá. Đây được xem là những “mỏ vàng bất chính” gom tiền từ quảng cáo đánh bạc xuyên biên giới.
Mô hình vận hành của các trang web bóng đá lậu là đánh cắp tín hiệu của đơn vị phát sóng truyền hình chính thống để phát lại trên nền tảng mạng xã hội. Tiếp đó, các trang web bóng đá lậu này quảng cáo cá độ và dẫn dụ người xem tham gia cá độ.
Mở đường cho chiến dịch là việc Công an tỉnh Hưng Yên phối hợp với lực lượng nghiệp vụ Bộ Công an đánh sập “đế chế lậu” Xôi Lạc TV. Theo đó, qua công tác nghiệp vụ, đầu năm 2026, cơ quan chức năng đã nắm toàn bộ sơ đồ vận hành của hệ thống “Xôi Lạc TV” (với hàng loạt trang con như ThapcamTV, CakeoTV, CakhiaTV...).
Thủ đoạn của Xôi Lạc TV không dừng lại ở việc “ăn cắp” sóng truyền hình của các kênh truyền hình hợp pháp trong và ngoài nước, mà các đối tượng trong “đế chế lậu” Xôi Lạc TV biến màn hình livestream thành “sòng bài di động”. Các logo, đường link đều hướng đến các trang cá độ bóng đá được lồng ghép dày đặc. Tiền thu về từ các tập đoàn cờ bạc nước ngoài được các đối tượng chuyển thành tiền điện tử nhằm trốn tránh sự phong tỏa.
Theo kết quả điều tra ban đầu, đường dây này núp bóng dưới vỏ bọc các công ty công nghệ truyền thông tại Hà Nội, do Phạm Nguyễn D. (1979) và Nguyễn Công Đ. (1993) cầm đầu. 2 đối tượng này tuyển dụng hàng loạt bình luận viên (BLV) bóng đá với những nickname đình đám như: Batman, Người Rơm, Người Dơi... để thu hút hàng triệu lượt xem mỗi đêm.
Đến tháng 3-2026, kết quả đấu tranh giai đoạn 1 được công bố gây chấn động dư luận khi cơ quan Công an khởi tố vụ án, khởi tố 30 bị can. Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hưng Yên cũng đã kê biên và phong tỏa lượng tài sản lên tới hơn 300 tỷ đồng.

Mở rộng điều tra, cuối tháng 5-2026, Công an tỉnh Hưng Yên tiếp tục truy quét lớp “chân rết” thứ hai, khởi tố thêm 23 đối tượng thuộc chuỗi “CakhiaTV”, “RakhoiTV”, bóc gỡ triệt để tận gốc rễ tập đoàn này.
Nếu như Xôi Lạc TV dựa vào sự nổi tiếng của các BLV để thu hút người xem, thì đường dây “Bún Chả TV” vừa bị Công an tỉnh Bắc Ninh triệt phá vào ngày 27-5-2026 lại vận hành tinh vi theo mô hình một doanh nghiệp công nghệ ngầm. Đối tượng cầm đầu tại Hà Nội đã thiết lập các phòng ban chuyên biệt độc lập: Bộ phận lập trình chuyên tối ưu hóa tên miền nước ngoài để tránh bị chặn IP; bộ phận SEO; bộ phận tuyển dụng BLV và bộ phận kế toán. Các thành viên chỉ giao tiếp qua các ứng dụng nhắn tin mã hóa như Telegram và hoàn toàn không biết mặt nhau.
Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố 10 bị can về hành vi Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Khám xét các tụ điểm, công an thu giữ 38 máy tính cấu hình cao, hàng chục điện thoại và tài khoản ảo.

Đòn đánh vào “ma trận” nhạc lậu

Khi dư luận chưa hết xôn xao trước sự sụp đổ của các trang bóng đá lậu, đến ngày 15-5-2026, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã khởi tố 5 vụ án: “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” đối với: Nguyễn Hải Bình (Tổng giám đốc Công ty BH Media); Võ Văn Nam (Giám đốc Công ty TNHH Lululola Entertainment); Nguyễn Minh Đức (chủ hộ kinh doanh Đồi Mặt trời); Ngô Thanh Tùng (chủ hộ kinh doanh Thông Zeo); Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy (Giám đốc Công ty TNHH Mây Sài Gòn); Diệp Văn Lập, chủ Trung tâm Giọng ca để đời.
Đầu tiên, phải kể đến BH Media, cái tên từ lâu đã là nỗi ám ảnh của giới nghệ sĩ Việt Nam. Đơn vị này từng gây phẫn nộ khi “đánh gậy bản quyền” ngược lại các tác giả gốc, thậm chí từng nhận vơ sở hữu cả bài Tiến quân ca (Quốc ca) hay các tác phẩm dân gian.
Việc Cục Cảnh sát ĐTTP về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an) khởi tố bị can Nguyễn Hải Bình (Tổng Giám đốc BH Media) là lời khẳng định đanh thép: Công nghệ không phải là công cụ để hợp thức hóa hành vi “chiếm đoạt” chất xám. Bước đầu, cơ quan chức năng xác định số tiền BH Media thu lợi bất chính từ việc “ăn chặn” tiền quảng cáo của các chủ thể quyền lên tới nhiều tỷ đồng.
Hay như vụ án tại Trung tâm Giọng ca để đời do ca sĩ Quang Lập (tức Diệp Văn Lập) điều hành và 2 chuỗi không gian âm nhạc đình đám: Mây Lang Thang (Mây Sài Gòn), Lululola Show đã phơi bày một góc khuất nhức nhối của ngành biểu diễn. Nhiều năm qua, các đơn vị này thu hút hàng trăm triệu lượt xem trên YouTube bằng cách tổ chức các đêm nhạc, cho ca sĩ cover (hát lại) các ca khúc nổi tiếng. Họ mặc định tư duy cứ ghi hình, cứ đăng lên mạng kiếm tiền từ view và quảng cáo trước, nếu bị kiện thì gỡ bài hoặc thỏa thuận sau.
Từ những vụ án vừa bị khởi tố đã làm toàn bộ giới làm nội dung số mới bừng tỉnh. Việc tự ý ghi âm, ghi hình, cắt ghép rồi phát hành thương mại khi chưa có văn bản đồng ý hợp pháp của nhạc sĩ, nhà sản xuất gốc không còn là chuyện “tranh chấp dân sự vặt vãnh” nữa. Đó là tội phạm hình sự!

Khẳng định chủ quyền số và uy tín quốc gia
Nhưng giá trị lớn nhất mà chiến dịch mang tầm quốc gia này đạt được chính là thay đổi hoàn toàn nhận thức của xã hội và thiết lập một luật chơi mới minh bạch trên Internet.
Hành động quyết liệt của các lực lượng chức năng Việt Nam trong việc đấu tranh, xử lý triệt để tình trạng xâm phạm quyền sở SHTT, vi phạm bản quyền trên không gian mạng đã nhận được sự đánh giá rất cao từ cộng đồng quốc tế.
Trong chiến dịch này, sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng Công an đã thể hiện xuất sắc vai trò chủ trì, nòng cốt trong việc làm trong sạch toàn diện môi trường số tại Việt Nam. Những vụ án vừa bị cơ quan Công an khởi tố chính là lời khẳng định mạnh mẽ với thế giới: Việt Nam là một đối tác quốc tế trách nhiệm, thượng tôn luật pháp và quyết tâm thực thi nghiêm túc các cam kết quốc tế về bảo hộ SHTT trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

NGUYỄN QUANG