Áp lực việc làm và thu nhập

Trải nghiệm về một thành phố không giống nhau đối với mọi nhóm cư dân. Với người đã có nhà ở ổn định, công việc có thu nhập tốt, điều kiện kinh tế tương đối vững vàng, Đà Nẵng mang đến nhiều lựa chọn về nghỉ ngơi, giải trí và tận hưởng cuộc sống. Tuy nhiên, với một công nhân làm việc tại khu công nghiệp, một nhân viên phục vụ nhà hàng, khách sạn hay người lao động tự do phải thuê nhà,… câu chuyện lại có phần khác. Khi thu nhập chủ yếu dành cho tiền thuê trọ, ăn uống, đi lại, học hành của con cái và các khoản sinh hoạt thiết yếu, những tiện ích của thành phố đôi khi trở thành điều họ ít có cơ hội thụ hưởng.

Theo báo cáo của UBND thành phố, tổng số lao động trong các doanh nghiệp trên địa bàn là 549.710 người. Riêng các khu công nghiệp, khu kinh tế khoảng 157.205 lao động. Thu nhập bình quân của người lao động khoảng trên 10 triệu đồng/người/tháng. Đây là lực lượng quan trọng đóng góp trực tiếp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, phát triển công nghiệp, dịch vụ và tăng trưởng kinh tế của thành phố. Tuy nhiên, con số thu nhập bình quân chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt giữa các ngành nghề, vị trí việc làm và nhóm lao động. Không ít công nhân, lao động phổ thông vẫn phải dựa vào tăng ca, làm thêm giờ,… để cải thiện thu nhập. Vì vậy, vấn đề đặt ra là người lao động kiếm được bao nhiêu tiền mỗi tháng và với khoản thu nhập đó, họ có thể bảo đảm một cuộc sống ổn định, có tích lũy, có điều kiện chăm lo gia đình và từng bước cải thiện chất lượng sống hay không.

Bài toán nhà ở và chi phí sinh hoạt

Một trong những áp lực lớn đối với người lao động tại Đà Nẵng hiện nay là bài toán nhà ở và chi phí sinh hoạt ngày càng gia tăng, đặc biệt tại khu vực trung tâm thành phố. Dù đã có nhiều nỗ lực trong phát triển nhà ở xã hội, khả năng tiếp cận chỗ ở ổn định, phù hợp với thu nhập vẫn là thách thức đối với một bộ phận lớn công nhân và người lao động. Theo báo cáo của Sở Xây dựng, đối với các dự án nhà ở xã hội được đầu tư bằng nguồn vốn ngoài ngân sách từ năm 2023 đến nay, thành phố hiện có 6 dự án với tổng số 6.122 căn hộ, gồm 5.610 căn để bán và 512 căn cho thuê. Đến nay, đã có 4.558 căn được ký hợp đồng mua bán, cho thuê. Giai đoạn 2026-2030, Đà Nẵng đặt mục tiêu hoàn thành hơn 26.000 căn nhà ở xã hội. Đây là kế hoạch có ý nghĩa nhân văn lớn, bởi chỉ khi nguồn cung nhà ở xã hội được đẩy nhanh và phân bổ phù hợp, nhu cầu an cư của người lao động mới có thể từng bước được đáp ứng. Tuy nhiên, nếu đặt trong tương quan với quy mô hơn 549.000 lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp, trong đó có hơn 157.000 người làm việc tại các khu công nghiệp, khu kinh tế, nguồn cung hiện nay vẫn còn khoảng cách đáng kể so với nhu cầu thực tế. Hơn nữa, số liệu về nhà ở xã hội mới chỉ phản ánh một phần bức tranh nhà ở của người lao động. Trên thực tế, một bộ phận lớn công nhân, lao động trẻ, nhân viên ngành dịch vụ, du lịch và lao động ngoại tỉnh vẫn phải thuê phòng trọ tại các khu dân cư với mức giá phổ biến từ 2,7- 4,5 triệu đồng/tháng, chưa kể chi phí điện, nước và các khoản sinh hoạt khác. Trong khi đó, giá một căn hộ chung cư thuộc phân khúc dành cho người thu nhập thấp hiện cũng dao động khoảng 600 triệu đến 1,4 tỷ đồng. Với mức thu nhập chỉ hơn 10 triệu đồng/tháng, việc tích lũy để mua nhà, ổn định cuộc sống lâu dài vẫn là mục tiêu không dễ thực hiện đối với nhiều người lao động.

Bên cạnh đó, áp lực càng lớn khi giá bất động sản tại nhiều khu vực đô thị còn ở mức cao, khiến cơ hội sở hữu nhà ngày càng xa tầm với của nhóm thu nhập trung bình và thấp. Ngay cả khi đáp ứng các điều kiện để mua nhà ở xã hội, người lao động vẫn phải cân nhắc bài toán tài chính gồm vốn đối ứng ban đầu, khả năng tiếp cận tín dụng và khoản trả nợ hằng tháng. Nói cách khác, một căn hộ có mức giá phù hợp theo chính sách nhưng chưa chắc đã thực sự vừa sức với người lao động nếu thu nhập không đủ bảo đảm đồng thời các nhu cầu thiết yếu khác.

Không chỉ nhà ở, chi phí sinh hoạt tại Đà Nẵng cũng đang tạo thêm áp lực đáng kể lên ngân sách của người lao động. Từ ăn uống, đi lại đến giáo dục và các dịch vụ thiết yếu, mặt bằng chi phí tại khu vực đô thị thường cao hơn so với vùng ven và nhiều địa phương lân cận. Theo số liệu thống kê, trong 10 tháng năm 2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân tăng 5,01%, cho thấy áp lực tăng giá đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng. Trong khi đó, thu nhập bình quân của người lao động vẫn chưa có sự cải thiện tương xứng so với năm 2025 (khoảng 10,185 triệu đồng/người/tháng). Sự chênh lệch giữa tốc độ tăng thu nhập và chi phí sinh hoạt khiến khả năng tích lũy của người lao động ngày càng bị thu hẹp. Không ít người dù có việc làm ổn định tại thành phố vẫn khó dành dụm để mua nhà, thậm chí phải tính toán chặt chẽ từng khoản chi tiêu hằng tháng để bảo đảm cuộc sống.

Đây cũng là nghịch lý đặt ra trong quá trình phát triển đô thị: Đà Nẵng ngày càng khang trang, hiện đại, hấp dẫn du khách và nhà đầu tư, nhưng làm thế nào để thành quả phát triển ấy đồng thời mang lại cơ hội sống tốt hơn cho những người trực tiếp đóng góp vào sự phát triển của thành phố?

Để thành phố thực sự là nơi đáng sống cho mọi người

Muốn Đà Nẵng thực sự là thành phố đáng sống, trước hết phải giải quyết bài toán việc làm và thu nhập. Thành phố có nhiều lợi thế về du lịch, dịch vụ, thương mại, công nghiệp và công nghệ cao, nhưng vẫn cần chuyển mạnh từ phát triển việc làm theo số lượng sang nâng cao chất lượng, năng suất và giá trị gia tăng. Thực tế, lao động giản đơn, thời vụ, công việc đòi hỏi sức lao động nhiều vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể trong một số lĩnh vực, ngành nghề trong khi nguồn nhân lực có kỹ năng chuyên môn, ngoại ngữ và năng lực quản lý còn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, một số doanh nghiệp vẫn phải tuyển dụng từ các địa phương khác đến. Vì vậy, cần đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với nhu cầu doanh nghiệp, nâng cao kỹ năng cho lao động địa phương với mục tiêu không chỉ là tạo thêm việc làm mà còn giúp người lao động có cơ hội đảm nhận những vị trí tốt hơn, với mức thu nhập cao hơn.

Cùng với đó, phát triển nhà ở xã hội cần chuyển từ mục tiêu tăng số lượng căn hộ sang bảo đảm khả năng tiếp cận thực tế của người lao động. Thành phố cần dự báo nhu cầu theo từng khu vực, gắn quy hoạch nhà ở với các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao và trung tâm dịch vụ, đồng thời bảo đảm kết nối giao thông, trường học, y tế và các tiện ích thiết yếu. Bên cạnh nhà ở xã hội để bán, cần chú trọng nhà ở cho thuê, nhà lưu trú công nhân và các mô hình nhà ở giá phù hợp cho lao động trẻ, lao động ngoại tỉnh. Đặc biệt, giá bán, giá thuê và điều kiện vay vốn phải phù hợp với khả năng chi trả, tránh tình trạng có chính sách hỗ trợ nhưng người lao động vẫn không đủ khả năng mua nhà. Đồng thời, tăng cường quản lý chất lượng, an toàn phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh môi trường tại các khu nhà trọ, bảo đảm người lao động có chỗ ở an toàn, ổn định với chi phí hợp lý.

Ngoài ra, cần quan tâm hơn đến vai trò của kinh tế hộ gia đình, kinh tế cá thể, kinh tế đêm và các hoạt động dịch vụ quy mô nhỏ nhằm tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Với lợi thế về du lịch biển, văn hóa, ẩm thực và các hoạt động vui chơi, giải trí, thành phố có thể quy hoạch thêm các không gian kinh doanh, chợ đêm, phố ẩm thực và điểm bán hàng phù hợp, tạo điều kiện cho hộ kinh doanh nhỏ, lao động tự do tham gia vào chuỗi giá trị sản xuất, du lịch, dịch vụ,…để tăng khả năng duy trì cuộc sống ổn định, lâu dài tại thành phố.

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành phố đáng sống, Đà Nẵng cần xác lập những thước đo phát triển cụ thể, thiết thực và gắn chặt hơn với đời sống người dân, cần đánh giá hiệu quả phát triển kinh tế từ góc độ phân phối thành quả tăng trưởng. Bởi suy cho cùng, tăng trưởng chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân được thụ hưởng những giá trị thiết thực thông qua việc làm ổn định, thu nhập được cải thiện và cơ hội tiếp cận các điều kiện sống ngày càng bình đẳng.

MINH SƠN