* Bài 1: Thâm nhập các cơ sở chế biến mỡ bẩn

(Cadn.com.vn) - Mỡ heo, mỡ bò bốc mùi hôi thối, được vứt bỏ ngổn ngang giữa nền nhà cáu bẩn, ruồi bám chi chít... là những hình ảnh P.V ghi nhận được khi đột nhập vào các cơ sở chế biến mỡ trên địa bàn TP Huế (TT- Huế).

Đổ đâu cũng bẩn Qua tìm hiểu ở một số tiểu thương chợ Đông Ba, chúng tôi tìm về P. An Hòa (TP Huế), nơi có nhiều cơ sở chế biến mỡ. Một người đi xe ôm ở khu vực cầu An Hòa khi nghe chúng tôi hỏi đường đến nhà ông bà Ti- chủ cơ sở chế biến mỡ bò, liền chỉ đường vanh vách. Và không hiểu vì lý do gì mà người này dặn dò: “Nếu đến nhà ông Ti, mà họ hỏi ai chỉ nhà thì cô đừng nói tui nghe”. Nhà ông Ti nằm cạnh đường ray Lê Duẩn. Trên đường đến nhà ông Ti, dù cách xa vài trăm mét nhưng chúng tôi đã ngửi thấy mùi hôi thối như xác chết động vật. Một người ở xóm này thấy chúng tôi bịt mũi, nói: “Cái lò mỡ ni ô nhiễm lắm, công an đã làm việc rồi nhưng vẫn không mấy cải thiện”. Gặp vợ ông Ti, sau khi hỏi mua mỡ, chúng tôi ngỏ ý muốn ghé thăm cơ sở chế biến nhưng bị từ chối. Rồi, bà kéo chúng tôi về phía nhà con dâu cách nhà bà vài bước chân) và bảo chúng tôi cứ đặt vấn đề mua bán với người này- tên là Trang.

Lò nấu mỡ của bà Trang là một căn chòi xập xệ, ẩm thấp, tối tăm, nằm sát đường ray. Vừa bước vào trong, chúng tôi sởn da gà khi mùi mỡ sống hôi thối vừa được tập kết về. Số mỡ lên đến hàng tạ này được vứt bỏ ngổn ngang giữa sàn nhà cáu bẩn, ruồi nhặng bu kín. Theo bà Trang, bà chỉ chuyên làm mỡ bò, còn mẹ của bà chuyên làm da bò. Số hàng này được thu gom từ các lò mổ và các chợ lớn ở Huế. Sau khi rán mỡ ra nước, đóng trong bao ni- lon, chất thành bao lát loại khoảng 50 kg và đem đi tiêu thụ ở TPHCM và Hà Nội.

Một lượng mỡ dù đã bốc mùi hôi thối, nhưng vợ chồng bà Tám vẫn không hề rửa qua nước mà đã xắt nhỏ rồi đem rán.

Sau những ngày lân la ở các quán cơm hến để tìm hiểu về nguồn gốc tóp mỡ (một loại gia vị không thể thiếu trong món cơm hến, bún hến) chúng tôi tìm về lò chế biến mỡ của bà Nguyễn Thị Hương (Măng, trú đường Ưng Bình) ở cồn Hến, P. Vỹ Dạ (Huế). Trong vai người mua hàng để nấu ăn cho công nhân công trường ở huyện miền núi A Lưới, chúng tôi được bà Hương “quảng bá” về các mặt hàng gồm mỡ nước và mỡ tóp, trong đó mỡ nước có giá 17 ngàn đồng/kg và tóp mỡ có giá 62 ngàn đồng/kg. Thấy chúng tôi băn khoăn về khâu vệ sinh, bà Hương tạo điều kiện cho chúng tôi được “mục sở thị” địa điểm chế biến mỡ của gia đình bà. Đó là khuôn viên nằm ngay gần khu hè. Dù mới buổi sáng nhưng số lượng mỡ, da heo được tập trung về nhà bà khá nhiều, mỡ vứt bỏ lăn lóc giữa sàn nhà, nơi mà công nhân thường xuyên đi qua đi lại. Toàn bộ số mỡ sống không được che đậy, vì thế mà ruồi đậu chi chít. Một công nhân nữ đang ngồi cắt, khi chúng tôi hỏi: “Vì sao mỡ chưa rửa mà xắt” liền đáp: “Đun nóng hàng ngàn độ thì vi khuẩn chết sạch”.

Mỡ nguyên liệu được bà Trang vứt bỏ ngổn ngang giữa sàn nhà cáu bẩn.

Mỡ thối vẫn đem rán

Cơ sở chế biến mỡ, tóp heo của bà Tám ở tổ 4, KV2, P. Hương Sơ (Huế) là cơ sở sản xuất mỡ ăn lớn nhất trên địa bàn cố đô. Dù đã hơn 16 giờ, nhưng lượng mỡ từ các chợ trên khắp địa bàn tỉnh TT- Huế vẫn lần lượt được các tiểu thương đem đến đây bán. Bà Tám cho biết, lượng mỡ bà thu mua khắp địa bàn thành phố và các huyện lân cận trên toàn tỉnh TT- Huế. Số mỡ sau khi được vợ chồng bà Tám thu gom từ các tiểu thương, được bỏ trong từng túi nilon và được buộc kín trong bao dứa khi đổ ra đã bốc mùi hôi nồng nặc. Số mỡ được tập kết về chất từng bao lát, sau đó, bà Tám cùng với chồng là Trần Thiện Thân đổ ra giữa sàn nhà, phân loại, mỡ nào để rán làm mỡ nước và mỡ nào để rán thành tóp. Điều đáng nói là, số mỡ trước khi được xắt nhỏ đem rán đều không được rửa qua một lần nước nào. Cơ sở chế biến mỡ của bà Tám có từ 6- 7 công nhân thực hiện các công đoạn như: rán mỡ, lọc, ép mỡ... Khi chúng tôi đặt vấn đề, cần mua số lượng nhiều để phục vụ cho công nhân, bà Tám giải thích cặn kẽ: “Có 2 loại, đó là mỡ nước và mỡ tóp. Đối với loại mỡ tóp, khi mua về không cần chế biến lại mà cứ xắt nhỏ ra ăn kèm với rau răm và nước mắm”.

Qua tìm hiểu, cho thấy nguyên liệu chế biến mỡ nước là nguồn mỡ heo được thu gom từ chợ đầu mối, các quầy thịt ở chợ lẻ cuối ngày, kể cả ở các lò giết mổ với giá chỉ hơn 10.000 đồng/kg về nấu thành mỡ nước. Số mỡ vừa được rán xong dù còn nóng đã được công nhân nhanh chóng đổ vào bao dứa đặt la liệt giữa sàn nhà. Theo ghi nhận của P.V, hầu hết ở khu vực chế biến không được che đậy, còn nền nhà - nơi để nguyên liệu lại bám đầy dầu mỡ cáu bẩn, không được vệ sinh định kỳ; nhân viên chế biến mỡ chưa được khám sức khỏe và tập huấn về VSATTP...

Bài, ảnh: Hải Lan
(còn nữa)