Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ của Fed, đã bỏ phiếu với tỷ lệ 10-2 để duy trì lãi suất ở mức hiện tại. Hai thành viên phản đối là Thống đốc Lisa Cook và Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland Beth Hammack, những người ủng hộ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm nhằm kiềm chế áp lực giá cả.

Trong thông báo sau cuộc họp, Fed cho biết lạm phát vẫn ở mức cao và việc thu thập thêm dữ liệu sẽ giúp cơ quan này xác định lập trường chính sách phù hợp để đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%. Đồng thời, Fed đánh giá hoạt động kinh tế Mỹ đang mở rộng với tốc độ mạnh mẽ hơn so với nhận định tại cuộc họp trước đó.

Quyết định giữ nguyên lãi suất được đưa ra sau đợt điều chỉnh hồi tháng 9 và trong bối cảnh thị trường kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến kinh tế trước khi thực hiện bước đi tiếp theo. Tuy nhiên, lựa chọn này cũng làm nổi bật những bất đồng trong nội bộ ngân hàng trung ương về mức độ cần thiết của việc thắt chặt chính sách tiền tệ.

Cân bằng giữa lạm phát và thị trường lao động

Một trong những lý do khiến Fed thận trọng là nguy cơ tăng lãi suất quá sớm hoặc quá mạnh có thể làm suy yếu thị trường lao động. Chi phí vay vốn cao hơn khiến doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn tài chính, từ đó có thể hạn chế đầu tư và tuyển dụng.

Theo các số liệu được công bố, kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm 29.000 việc làm trong tháng 9, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Số việc làm được tạo ra trong hai tháng trước đó cũng được điều chỉnh giảm tổng cộng 60.000 so với số liệu ban đầu. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức tương đối thấp, khoảng 4,2%, nhưng hoạt động tuyển dụng có dấu hiệu chững lại.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục tăng lãi suất có thể gây thêm sức ép lên doanh nghiệp và người lao động. Ngược lại, nếu duy trì chính sách hiện tại quá lâu trong khi giá cả tiếp tục leo thang, Fed có nguy cơ để lạm phát lan rộng và trở nên khó kiểm soát hơn.

Áp lực giá cả hiện chịu tác động từ nhiều yếu tố. Cuộc chiến Mỹ - Iran bùng phát từ cuối tháng 2 đã đẩy giá năng lượng tăng, trong khi các chính sách thuế quan của Washington làm gia tăng chi phí đối với một số hàng hóa. Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và việc xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn cũng làm tăng nhu cầu điện, thiết bị, vật liệu xây dựng và nhân công.

Đáng chú ý, chi phí nhà ở, tiền thuê nhà và một số dịch vụ có dấu hiệu tăng trở lại, cho thấy áp lực lạm phát có thể không chỉ giới hạn ở năng lượng. Đây là yếu tố khiến các nhà hoạch định chính sách khó xác định liệu đà tăng giá hiện nay chủ yếu xuất phát từ những cú sốc tạm thời hay đang trở thành xu hướng kéo dài.

Nguy cơ lặp lại sai lầm trong quá khứ

Việc chờ đợi thêm dữ liệu có thể giúp Fed tránh những quyết định vội vàng, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu lạm phát tiếp tục tăng tốc. Sau đại dịch COVID-19, Fed từng đánh giá áp lực giá cả chủ yếu mang tính tạm thời do gián đoạn chuỗi cung ứng và những cú sốc nguồn cung. Tuy nhiên, lạm phát sau đó tăng lên 9,1% trong vòng một năm tính đến tháng 6/2022, mức cao nhất trong khoảng 40 năm, buộc ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất mạnh tay.

Tình hình hiện nay có những điểm khác biệt, nhưng kinh nghiệm trên cho thấy việc đánh giá thấp tính dai dẳng của lạm phát có thể khiến Fed phải thực hiện các biện pháp quyết liệt hơn về sau. Chính sách tiền tệ thường cần thời gian mới phát huy đầy đủ tác dụng, do đó việc trì hoãn điều chỉnh có thể khiến cơ quan này gặp khó khăn nếu áp lực giá cả lan rộng.

Mặt khác, tăng lãi suất cũng không phải giải pháp trực tiếp cho mọi nguyên nhân gây lạm phát. Nếu giá năng lượng tăng chủ yếu do xung đột địa chính trị hoặc nguồn cung bị gián đoạn, việc thắt chặt tiền tệ khó có thể nhanh chóng giải quyết vấn đề, nhưng lại có thể làm giảm nhu cầu và gây tổn hại cho tăng trưởng.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ duy trì ở mức tương đối cao cũng góp phần thắt chặt điều kiện tài chính, qua đó hỗ trợ kiềm chế lạm phát mà không nhất thiết buộc Fed phải nâng lãi suất ngay lập tức.

Quyết định tiếp theo vẫn còn bỏ ngỏ

Quyết định của Fed được đưa ra chỉ vài ngày trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt trở thành vấn đề được cử tri đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để kết luận thời điểm bầu cử là nguyên nhân quyết định khiến Fed giữ nguyên lãi suất. Các nhà hoạch định chính sách nhiều lần nhấn mạnh việc ra quyết định dựa trên dữ liệu kinh tế và mục tiêu ổn định giá cả.

Tổng thống Donald Trump trước đó đã nhiều lần gây sức ép yêu cầu Fed hạ lãi suất, trong khi ngân hàng trung ương khẳng định tính độc lập trong hoạch định chính sách tiền tệ là nguyên tắc cốt lõi.

Trong thời gian tới, diễn biến lạm phát, thị trường lao động và giá năng lượng sẽ là những yếu tố quan trọng định hình quyết định của Fed. Nếu áp lực giá cả tiếp tục gia tăng, cơ quan này có thể phải cân nhắc tăng lãi suất để bảo vệ mục tiêu ổn định giá. Ngược lại, nếu thị trường lao động suy yếu rõ rệt và lạm phát hạ nhiệt, việc duy trì lãi suất hiện tại có thể giúp hạn chế những tổn thất không cần thiết đối với nền kinh tế.

Như vậy, giữ nguyên lãi suất giúp Fed có thêm thời gian đánh giá tác động của các quyết định trước đó, nhưng không loại bỏ nguy cơ phải hành động mạnh hơn trong tương lai. Thách thức lớn nhất của ngân hàng trung ương Mỹ là xác định thời điểm phù hợp để kiềm chế lạm phát mà không đẩy nền kinh tế vào tình trạng suy giảm sâu hơn.

B.N