Con tàu gỗ cổ được người dân phát hiện lần đầu vào ngày 26-12-2023, khi phần khung tàu dần lộ ra dưới lớp cát gần mép nước tại bờ biển phường Hội An Tây. Vào thời điểm phát hiện, phần thân tàu lộ thiên dài khoảng 15m, rộng khoảng 3m, với khung gỗ bao quanh còn khá rõ, mang hình dáng một con tàu cổ.

Vào năm 2024, Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An phối hợp Bảo tàng Quảng Nam (nay là Bảo tàng Đà Nẵng) và các đơn vị liên quan tiến hành khảo sát chuyên sâu. Kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy con tàu có kích thước lớn, mang nhiều đặc trưng của kết cấu tàu thuyền truyền thống Đông Nam Á như có sống mũi, nhiều lớp ván be, sử dụng gỗ bằng lăng (săng lẻ) làm giang và gỗ kiền kiền làm ván be. Tàu cũng mang nhiều đặc điểm của tàu thuyền truyền thống Trung Quốc, như vách ngang chia thành nhiều khoang, sàn sa quạ, sử dụng đinh sắt, kỹ thuật đóng đinh xiên ở rìa ván và các cấu kiện bằng gỗ thông. Các chuyên gia nhận định, dựa trên sự tương đồng về cấu trúc, kỹ thuật đóng tàu và vật liệu với nhiều tàu đắm từng được phát hiện ở vùng biển Đông Nam Á, con tàu cổ ở bờ biển Hội An nhiều khả năng có niên đại từ giữa cuối thế kỷ XIV đến thế kỷ XVI. Đây được đánh giá là phát hiện khảo cổ có giá trị lớn, hứa hẹn cung cấp thêm nhiều tư liệu về lịch sử giao thương hàng hải trong khu vực nếu được khai quật và nghiên cứu đầy đủ.

Những ngày qua, người dân đi dạo bộ trên bãi biển lại chứng kiến phần khung sườn của con tàu cổ này lộ rõ trên mặt cát. Con tàu vẫn nằm đúng vị trí được phát hiện gần 3 năm trước nhưng phần gỗ lộ thiên đã có dấu hiệu xuống cấp do tác động của thời tiết, sóng gió. Trong lần này, nhiều cấu kiện gỗ của con tàu phủ kín rêu xanh, tạo nên khung cảnh đặc biệt giữa bãi biển, thu hút nhiều người dân hiếu kỳ đến xem.

Tại buổi họp báo 6 tháng đầu năm 2026, trả lời câu hỏi của phóng viên về lý do vì sao đến nay vẫn chưa tiến hành khai quật con tàu cổ này, bà Nguyễn Thu Phương - Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL TP Đà Nẵng cho biết, việc khai quật chưa thể triển khai do phải thực hiện đầy đủ các quy trình, thủ tục theo Luật Di sản văn hóa mới có hiệu lực. Trong khi đó, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy sau điều chỉnh địa giới hành chính cũng ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện công việc này. Sở cũng đã có báo cáo gửi Bộ VH-TT&DL để xin chủ trương thực hiện khai quật khẩn cấp đối với con tàu cổ.

Cụ thể hơn, bà Phương cho biết, đây là dự án có tính chất kỹ thuật rất phức tạp, di vật có quy mô lớn, chi phí thực hiện cao và việc lựa chọn đơn vị tư vấn phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn sâu. Chính vì vậy, toàn bộ quá trình chuẩn bị phải được thực hiện thận trọng, bảo đảm đúng quy định của pháp luật và an toàn cho di vật. Thời gian qua, Sở đang phối hợp chính quyền địa phương tiếp tục bảo vệ hiện trường, triển khai các biện pháp bảo quản tạm thời đối với phần di vật đã phát lộ. Song song đó là khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để trình UBND TP Đà Nẵng phê duyệt phương án khai quật trong thời gian sớm nhất.

Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An cũng cho biết, đây là một di sản khảo cổ nên toàn bộ quy trình phải được thực hiện chặt chẽ, thận trọng; hồ sơ phải lấy ý kiến của nhiều sở, ngành và tham vấn các đơn vị chuyên môn. Ngoài ra, phương án tài chính cho dự án khai quật hiện vẫn đang được các cơ quan chức năng xem xét, cho nên đến thời điểm hiện tại việc khai quật chưa thể triển khai.

C.K