Theo Sở Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 giao cho tỉnh Gia Lai là 30.043 tỷ đồng, trong đó đã bao gồm 9.100 tỷ đồng dành cho dự án Cao tốc Quy Nhơn - Pleiku. Nguồn vốn ngân sách trung ương chiếm 14.780 tỷ đồng, còn ngân sách địa phương là 15.262 tỷ đồng. Đến ngày 30-7, toàn tỉnh đã giải ngân trên 9.322 tỷ đồng, tương ứng 33,93% chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao và 31,03% kế hoạch do HĐND tỉnh giao. Riêng nguồn thu từ tiền sử dụng đất đã giải ngân 2.512/9.690 tỷ đồng, đạt 25,93%; trong đó phần ngân sách tỉnh hưởng đã được giải ngân 100%. Ở cấp tỉnh, có 10 chủ đầu tư đạt tỷ lệ giải ngân trên 60%. Đối với cấp xã, phường, có 32 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ 60% trở lên; trong đó các xã Ia Ly, Ia Chía và Ia Krêl đều vượt 90%. Về thu ngân sách từ đất đai, đến ngày 29-7, toàn tỉnh thu tiền sử dụng đất đạt 4.971 tỷ đồng, bằng 43,6% dự toán HĐND tỉnh giao.

Sở Tài chính chỉ ra một số nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân, gồm quy mô kế hoạch vốn lớn và được bổ sung nhiều đợt trong năm; công tác chuẩn bị đầu tư chưa chủ động; thi công, nghiệm thu và lập hồ sơ thanh toán còn chậm; việc rà soát khả năng giải ngân của từng dự án để điều chỉnh kế hoạch vốn chưa kịp thời; các thủ tục liên quan đến xác định nguồn gốc đất, giá đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư còn mất nhiều thời gian; nhiều khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai chưa được tháo gỡ hoặc báo cáo kịp thời.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh cho biết, công tác giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Vì vậy, các sở, ban, ngành, địa phương phải tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công trong các tháng cuối năm. Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương phải trực tiếp chỉ đạo, làm rõ nguyên nhân chậm giải ngân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan. Theo chỉ đạo của UBND tỉnh, kết quả giải ngân sẽ là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ năm 2026 của các cơ quan, đơn vị, địa phương. Những trường hợp giải ngân thấp do nguyên nhân chủ quan, không thực hiện đúng cam kết, không báo cáo kịp thời vướng mắc hoặc không đề xuất điều chuyển vốn khi không có khả năng giải ngân sẽ bị xem xét trách nhiệm.

Các chủ đầu tư được yêu cầu rà soát toàn bộ dự án đã được giao vốn nhưng chưa giải ngân; phân loại rõ từng nguyên nhân như chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư, chưa phê duyệt thiết kế - dự toán, chưa phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, chưa lựa chọn nhà thầu, chưa đủ điều kiện khởi công hoặc chưa có khối lượng thanh toán. Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng dự án, từng gói thầu và từng tháng; đồng thời đẩy nhanh công tác nghiệm thu, lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành. Đối với các nhà thầu và đơn vị tư vấn chậm tiến độ, chậm lập hồ sơ hoặc chậm phối hợp, chủ đầu tư phải xử lý theo quy định của hợp đồng; trường hợp cần thiết báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét năng lực khi tham gia các gói thầu tiếp theo. UBND tỉnh cũng giao Sở Tài chính rà soát, tham mưu điều chuyển kế hoạch vốn từ các dự án giải ngân thấp, không có khả năng giải ngân hoặc không còn nhu cầu vốn sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn; đồng thời tăng cường kiểm tra, đôn đốc các đơn vị và địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hoặc có nguy cơ không đạt KPI.

Đối với nguồn thu từ đất, tỉnh yêu cầu các đơn vị phát triển quỹ đất tiếp tục tổ chức đấu giá các khu, lô đất theo kế hoạch; phối hợp chuyển hồ sơ cho cơ quan Thuế để ban hành thông báo nộp tiền. UBND các xã, phường tiếp tục triển khai đấu giá đất, rà soát các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận lần đầu để hoàn tất thủ tục chuyển cơ quan Thuế. Thuế tỉnh được giao chủ trì rà soát, đôn đốc các khoản thu đã có thông báo nộp tiền, đến hạn hoặc quá hạn; đồng thời phối hợp với các cơ quan, địa phương đẩy nhanh việc xác định giá khởi điểm đấu giá, giá đất cụ thể, giao đất cho các dự án đã hoàn thành bồi thường một phần diện tích và đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để sớm hoàn tất việc giao đất.

Hà Vy