Đối chiếu hồ sơ lịch sử, làm rõ thông tin

Tại hội thảo, ông Nguyễn Quốc Nhung (79 tuổi, cựu chiến binh Sư đoàn 2, hiện sống tại phường Vĩnh Yên, tỉnh Phú Thọ) cho biết, sau trận đánh Ngok Ta Vak tháng 5-1968, ông cùng đồng đội được giao nhiệm vụ thu dọn chiến trường, xử lý thi thể người hy sinh và thu chiến lợi phẩm. Đơn vị ở lại khu vực này trong 3 ngày, trực tiếp chôn cất khoảng 200 thi thể tại các giao thông hào quanh cứ điểm và một số vị trí khác. Theo ông Nhung, điều kiện chiến trường lúc bấy giờ vô cùng khó khăn, đơn vị chỉ tìm được hai chiếc cuốc để chôn cất các thi thể, trong khi nguy cơ đối phương tiếp tục dùng máy bay B52 đánh phá luôn hiện hữu. Vì vậy, việc an táng phải tiến hành khẩn trương, không thể chu toàn như mong muốn. Ông Nhung cho biết, tại buổi tổng kết sau trận đánh, thủ trưởng đơn vị thông tin phía ta có khoảng 120 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, phía đối phương có khoảng 80 người tử trận. Một số thi thể được chôn trong các giao thông hào quanh cứ điểm, số còn lại được đưa ra ngoài, an táng cách trận địa khoảng 400-500m, tại những hố do lực lượng vận tải đào sẵn.

Tuy nhiên, tại hội thảo, các đại biểu cho rằng cần thận trọng đối chiếu lời kể của nhân chứng với hồ sơ, tài liệu lịch sử để xác định chính xác số người hy sinh và vị trí chôn cất. Ông Nguyễn Tiến Đãi, nguyên cán bộ Ban Tác chiến Quân khu 5, Trưởng ban Liên lạc truyền thống Trung đoàn BB31 khu vực Đà Nẵng cho biết, qua nghiên cứu hồ sơ gốc, tài liệu lịch sử của Trung đoàn 1, Sư đoàn 2 và những tài liệu liên quan đã thu thập được, hiện chưa có đủ căn cứ xác nhận số lượng liệt sĩ được chôn cất tại Ngok Ta Vak như thông tin nhân chứng cung cấp. Theo ông Đãi, qua trao đổi với một số người từng trực tiếp tham gia trận đánh, trong đó có Đại tá Nguyễn Đức Chuyển, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cựu chiến binh đơn vị đặc công Trung đoàn 1, Sư đoàn 2, các nhân chứng chưa xác nhận sự tồn tại của khu chôn cất tập thể với số lượng liệt sĩ như lời kể của ông Nhung. Vì vậy, quá trình xác minh cần tiếp tục đối chiếu hồ sơ của nhiều phía, hồi ký về trận đánh và lời kể của những người trực tiếp tham gia.

Ông Đãi cũng thông tin, tài liệu thu thập từ phía Mỹ và Úc đề cập một địa điểm khác ở phía tây nam cứ điểm Ngok Ta Vak, cách khoảng 1km, thuộc địa bàn thôn 3, xã Phước Xuân trước đây, nay là xã Phước Năng. Tại khu vực sân bay dã chiến này, tài liệu phía Mỹ ghi nhận 22 người tử trận, trong khi tài liệu phía Úc ghi nhận 31 người. Đây cũng là một trong những đầu mối cần được nghiên cứu, đối chiếu để phục vụ công tác tìm kiếm.

Xác minh thận trọng, không bỏ sót hài cốt liệt sĩ

Đáng chú ý, Đại tá Nguyễn Hoài Tân, Trưởng phòng Khoa học quân sự Quân khu 5 cho biết, theo tài liệu và báo cáo sau trận đánh Ngok Ta Vak của Trung đoàn bộ binh 1, được lập sau 7 ngày kể từ khi kết thúc trận đánh, phía đối phương có khoảng 200 người tử trận; phía ta hy sinh 27 cán bộ, chiến sĩ và 96 đồng chí bị thương. Từ những số liệu này, Đại tá Tân nhận định thông tin về khoảng 200 thi thể được chôn cất tại khu vực cứ điểm do ông Nhung cung cấp có cơ sở. Tuy nhiên, nhận định ban đầu cho thấy phần lớn số thi thể này có thể là binh sĩ đối phương, bởi báo cáo của Trung đoàn 1 ghi nhận số cán bộ, chiến sĩ phía ta hy sinh là 27 người. Đại tá Tân cho rằng, con số 120 người phía ta mà ông Nhung đề cập có thể là tổng số thương vong, gồm 27 người hy sinh và 96 người bị thương, với tổng cộng 123 người. Dù vậy, đây mới là hướng phân tích dựa trên tài liệu hiện có, cần tiếp tục được đối chiếu, làm rõ trước khi đưa ra kết luận chính thức. Trước những thông tin và nhận định chưa hoàn toàn thống nhất, Đại tá Tân đề nghị Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố và UBND xã Phước Năng tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chức năng phối hợp nghiên cứu, rà soát, giữ nguyên hiện trạng khu vực nghi có mộ chôn tập thể; triển khai các bước tiếp theo chặt chẽ, khoa học, đúng quy định, bảo đảm không bỏ sót những manh mối có giá trị.

Đại tá Đỗ Nguyên Hoài, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng khẳng định, quan điểm của Bộ Chỉ huy và tinh thần chỉ đạo của Chiến dịch 500 ngày đêm là dù có một, hai hay nhiều liệt sĩ, khi tiếp nhận thông tin đều phải tiến hành xác minh, tìm kiếm, quy tập theo đúng quy định, đưa các anh trở về với gia đình, đồng đội và quê hương. Theo Đại tá Hoài, việc xác minh thông tin tại Ngok Ta Vak còn nhiều khó khăn, đòi hỏi phải tiếp tục thu thập tài liệu, nghiên cứu và có chứng cứ xác thực. Các địa phương, nhân chứng và đại biểu tham dự hội thảo cần tiếp tục cung cấp thông tin, làm rõ các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ. Khi có căn cứ phù hợp, lực lượng chức năng sẽ tổ chức khảo sát, tìm kiếm và triển khai quy tập theo quy trình.

Kết luận hội thảo, Chủ tịch UBND xã Phước Năng Lê Viết Thắng đề nghị Ban Chỉ huy Quân sự xã khẩn trương hoàn thiện hồ sơ liên quan, gửi Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố và Ban Chỉ đạo Chiến dịch 500 ngày đêm; đồng thời tham mưu tiếp tục kiểm tra, xác minh thông tin, trực tiếp trao đổi với các nhân chứng và thân nhân gia đình liệt sĩ để bổ sung dữ liệu. Trên cơ sở kết quả xác minh, các cơ quan chức năng sẽ phối hợp khảo sát, kiểm tra mặt bằng khu vực nghi có hài cốt, bảo đảm xác định đầy đủ các vị trí cần tìm kiếm, thực hiện đúng quy trình và không bỏ sót những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

TRẦN TÂN