(Cadn.com.vn) - Trong những ngày qua, trên đường đến TP Đà Lạt, du khách chứng kiến dọc đèo Prenn và đèo Mimosa, hàng loạt lều quán tạm bợ của nông dân dựng lên để bán trái hồng giòn–một trong những đặc sản của Đà Lạt, “không nơi nào có được”.

Tuy nhiên giá cả loại trái cây này lại rẻ như bèo khiến nhiều du khách ngỡ ngàng: chỉ từ 3-5 ngàn đồng/1kg.  Chính sự “rẻ mạt” ấy, trong nhiều năm liền, nhiều nông dân ở Đà Lạt từng gắn bó hơn 30 năm trồng loại cây đặc sản có một không hai ở Việt Nam này đành phải “ngoảnh mặt làm ngơ” chặt bỏ không thương tiếc.

ĐÂU RỒI THỜI HOÀNG KIM?

Hồng là loại cây sống ở vùng ôn đới nhờ vào bàn tay người Pháp đem đến vùng đất Đà Lạt vào những năm đầu thế kỷ XX. Từ đó, hồng Đà Lạt được mở rộng ra cả nghìn héc-ta, tập trung phần lớn ở các xã vùng ven như Xuân Trường, Xuân Thọ, Tà Nung, P. 3, P. 7, rồi vươn tới các huyện lân cận Lạc Dương, một phần của H. Đơn Dương. Thời hoàng kim này, một cây hồng trưởng thành mỗi vụ có thể cho gia chủ thu về 2 triệu đồng và ít có loại cây trồng nào sánh nổi. Ấy vậy mà chỉ trong 10 năm trở lại đây, giá loại trái cây này xuống dốc không phanh và đi dần đến nguy cơ xóa sổ.

Ông Nguyễn Trần Bá Thịnh (xã Xuân Thọ) buồn bã cho biết: “Những năm 2005 về trước, khi thị trường ổn định, nhiều thương lái ở Hà Nội tìm vào mua với mức giá cao từ 18.000 đến 25.000 đồng/kg. Vậy mà mấy năm gần đây giá hồng cứ rớt thê thảm, thấp đến mức xuống hơn 10 lần so trước đó”.

Bà Trần Thị Xuân Mai, xã Hiệp An (H. Đức Trọng) chủ vườn hồng hơn 1,5ha, than thở: “Ngày trước, bán vụ hồng sống khỏe cả năm. Giờ bán 2kg hồng mà không mua được cho con cây kem loại thường. Năm nay gia đình tôi thu hoạch được 14 tấn bán được gần 40 triệu đồng. Trừ công, phân bón là lỗ cả vốn”. Ông Hồ Văn Sáu (thị trấn D’ran,  Đơn Dương) cho biết: “Gia đình tôi có 1ha hồng trồng xen canh cây cà-phê đã đến thời kỳ thu hoạch, thương lái thỏa thuận mua cả vườn với giá 2.000 đồng/kg để họ tự thu hoạch, thậm chí là 1.000 đồng/kg hồng đối với những cây quả nhỏ, không đạt chất lượng”.

Ông Đỗ Minh Tâm - chủ vựa thu mua hồng lớn tại xã Xuân Thọ - cho biết hiện lượng hồng thu mua tại Đà Lạt chủ yếu được tiêu thụ tại TPHCM, nhưng sức tiêu thụ rất kém. Trong khi đó, hồng lại đang vào vụ thu hoạch rộ dẫn đến hiện tượng dội chợ, giá hồng bán ra do vậy cũng giảm hơn một nửa so với đầu vụ. Theo chủ vựa Minh Tuyết, một chủ vựa thu mua lớn tại TP Đà Lạt: “Trái hồng năm nay được mùa nhưng giá thấp thê thảm, giá cứ thấp dần sau nhiều năm. Phần lớn khách hàng bây giờ không chuộng quả này lắm vì không để được lâu, thị trường chủ yếu là nội địa nên giá rất bấp bênh”.

Hồng Đà Lạt ngày càng rớt giá, vắng bóng người mua. Ảnh: L.K

...NGUY CƠ XÓA SỔ MỘT LOẠI ĐẶC SẢN!

Nhiều nhà vườn chuyên canh cây hồng đang tính đến chuyện tiếp tục phá bỏ loại cây đặc sản này để chuyển sang các loại cây nông nghiệp khác có thu nhập ổn định hơn. Theo Chi cục Thống kê TP Đà Lạt, diện tích trồng hồng ăn trái trên địa bàn hiện chỉ còn khoảng 300ha, với sản lượng khoảng 4.592 tấn, giảm mạnh so với con số gần 524ha và sản lượng hơn 6.700 tấn vào năm 2010 và chỉ bằng 10% diện tích so với 10 năm trước.

Theo nhận định của cơ quan này, diện tích và sản lượng loại cây hồng đặc sản Đà Lạt vẫn tiếp tục sụt giảm nhẹ theo từng năm, do nhiều người chặt bớt để chuyển đổi sang các loại cây khác cho thu nhập ổn định hơn. Bà Đặng Thị Thu Hường ở xã Xuân Thọ (Đà Lạt), người “có thâm niên” với đặc sản hồng Đà Lạt gần 30 năm nay, cho biết: “Hiện giá hồng liên tục giảm xuống thấp, nếu như năm 2000 khoảng 17.000 đồng/kg, thì trong 4 năm nay dao động từ 2 - 500 đồng/kg. Chi phí như công thu hái, công vận chuyển, phân bón ngày càng tăng, giá hồng lại giảm xuống, nhiều gia đình phải chặt bỏ cây hồng để trồng cà-phê”.

Ông Lê Thìn, Chủ tịch Hội Nông dân xã Xuân Trường (TP Đà Lạt) lo lắng: “Đã đến lúc chính quyền địa phương các cấp cần tìm đầu ra ổn định, giúp đời sống người trồng hồng ổn định. Nếu giá cả thấp như hiện nay, bà con trồng hồng sẽ chuyển toàn bộ diện tích sang trồng những loại cây khác có giá trị kinh tế hơn thì cây hồng đứng trước nguy cơ bị xóa sổ”.

Theo ông Nguyễn Đức Công, Chủ tịch Hội Nông dân TP Đà Lạt: “Trái hồng là đặc sản có tiếng của vùng có khí hậu đặc biệt như Đà Lạt, nhưng từ nhiều năm nay trên địa bàn này chẳng có nhà máy chế biến nào hoặc các lò sấy đủ khả năng hấp thụ hết nguồn cung dư thừa, mà số lượng lò sấy tại Đà Lạt hiện nay đều hoạt động theo phương thức thủ công, hộ gia đình nên khâu chế biến hồng khô tại địa phương chỉ đáp ứng nhu cầu khách du lịch, nên cứ đến hẹn lại lên, vào vụ thu hoạch rộ là hồng ế ẩm và rớt giá”.

Theo ông Công thì ngành chức năng nên xây dựng một nhà máy chế biến hồng xuất khẩu. Còn theo ông Trần Duy Việt, nguyên Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Lâm Đồng: “Tại Đài Loan, người trồng hồng có thể thu hoạch quanh năm, nhất là các dịp rằm hoặc đầu tháng âm lịch. Trong khi đó, nông dân Đà Lạt thường thu hoạch rộ hàng trăm héc-ta, nguồn cung trên thị trường tăng vượt so với nhu cầu, giá hồng giảm là điều khó tránh khỏi”.

Ông Việt trăn trở: “Nên chăng ngành chức năng địa phương cần hướng dẫn giải pháp kỹ thuật nào để can thiệp điều chỉnh mùa vụ thu hoạch một cách hiệu quả”. Theo một số chuyên gia, một trong những nguyên nhân “giết chết” hồng Đà Lạt là do loại trái cây chín nhanh và phải ăn liền, người dân lại chưa được hướng dẫn cách bảo quản, vận chuyển sau thu hoạch nên chỉ có thể bán quanh quẩn tại Đà Lạt cho du khách và người dân địa phương.

Trước tình hình đó, UBND TP Đà Lạt  cũng đã xây dựng Đề án “Xử lý hồng sấy khô theo chuẩn Nhật”, với mục tiêu xuất khẩu hồng Đà Lạt sang các thị trường trong khu vực. Tuy nhiên, việc nông dân ồ ạt chặt bỏ cây hồng sang trồng một số loại cây công nghiệp khác hiệu quả kinh tế cao hơn thì liệu đến lúc phương án này được áp dụng thì còn hồng để sấy hay không? Đây là vấn đề ngành chức năng địa phương cần xem xét và có định hướng cho người nông dân.

Lê Kiên