Rời vùng sạt lở để an cư

Chiều cuối tháng 7, cơn mưa rừng bất chợt phủ mờ những dãy núi dọc tuyến đường Hồ Chí Minh. Tại khu tái định cư thôn 4, xã Phước Hiệp, tiếng máy trộn bê-tông, tiếng búa gõ hòa cùng tiếng cười nói của bà con. Những căn nhà mới đang dần thay thế các mái nhà cũ từng nằm sát triền sông Trường.

Ông Hồ Văn Phòm (46 tuổi) tranh thủ phụ hồ ngay trên nền nhà mới của gia đình. Nhiều năm qua, căn nhà cũ của ông nằm gần khu vực có nguy cơ sạt lở nên mỗi mùa mưa cả gia đình năm người đều sống trong cảnh thấp thỏm. “Có những đêm mưa lớn, cả nhà không ai dám ngủ. Giờ có nhà mới rồi, mùa mưa này bà con không còn phải chạy lở nữa”, ông Phòm chia sẻ. Để xây dựng căn nhà khoảng 60m², gia đình ông dành toàn bộ số tiền tích góp, vay mượn thêm và nhận được sự hỗ trợ ngày công của bà con trong thôn.

Không xa đó, căn nhà của bà Hồ Thị Sanh cũng đang bước vào giai đoạn hoàn thiện. Nhiều năm sống bên sông Trường, bà luôn lo mất nhà, mất đất vì sạt lở. “Mỗi năm nước lại ăn thêm một đoạn đất. Nếu cứ như vậy thì chẳng còn đất để ở, cũng không còn đất sản xuất”, bà nói.

Giữa khu tái định cư, căn nhà của chị Hồ Thị Mai đã sáng đèn. Là giáo viên công tác trên địa bàn xã, chị vẫn nhớ như in trận mưa lớn cuối năm 2025 khi nước sông Trường dâng cao, cuồn cuộn khoét sâu vào bờ. Đêm ấy, cả gia đình gần như thức trắng vì sợ nhà bị cuốn trôi. “Điều hạnh phúc nhất bây giờ là con mình có nơi học tập an toàn, còn vợ chồng tôi không còn thấp thỏm mỗi khi trời đổ mưa”, chị Mai xúc động nói.

Theo ông Vũ Thế Hiệp, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Hiệp, khu tái định cư thôn 4 được quy hoạch khoảng 75 lô đất cho các hộ nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở hoặc khó khăn về nhà ở. Đến nay, 46 hộ, chủ yếu là đồng bào Giẻ Triêng, đã được giao đất xây dựng nhà; nhiều hộ đã chuyển đến nơi ở mới, số còn lại đang gấp rút hoàn thiện trước mùa mưa. Ông Hiệp cho biết, sau khi hoàn thiện hạ tầng, địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, đào tạo nghề và tạo sinh kế để ổn định cuộc sống lâu dài.

Từ mái ấm đến sinh kế bền vững

Rời Phước Hiệp, chúng tôi đến xã vùng cao Phước Chánh. Giữa những bản làng nằm nép mình bên sườn núi, hàng chục ngôi nhà mới cũng đang dần hoàn thiện. Nhiều hộ đồng bào Giẻ Triêng cũng đã bắt đầu cuộc sống mới trong những căn nhà kiên cố.

Gia đình bà Hồ Thị Mít (41 tuổi, thôn Phước Công 2) từng sống trong căn nhà gỗ xuống cấp nghiêm trọng. Nhờ được Nhà nước hỗ trợ 100 triệu đồng cùng số tiền tích góp và vay mượn, gia đình xây được căn nhà mới trị giá hơn 300 triệu đồng. “Giờ con cái có chỗ học hành, gia đình cũng không còn lo mưa gió”, bà Mít chia sẻ. Ngoài nhà ở, gia đình còn được hỗ trợ bò giống để phát triển kinh tế. Tại thôn Phước Công 1, anh Hồ Văn Sinh (30 tuổi) cũng đang hoàn thiện căn nhà mới. “Được hỗ trợ làm nhà và cấp hươu sao giống, gia đình có thêm động lực cố gắng làm ăn”, anh nói.

Theo ông Lê Đình Tài, Chủ tịch UBND xã Phước Chánh, từ nguồn lực của các chương trình mục tiêu quốc gia cùng nhiều chính sách hỗ trợ khác, năm 2025 địa phương đã hoàn thành việc xóa nhà tạm, nhà dột nát cho 72 hộ dân. Hiện xã tiếp tục triển khai xây dựng thêm 40 căn nhà mới với tổng kinh phí khoảng 4 tỷ đồng, đồng thời đôn đốc các hộ đẩy nhanh tiến độ để kịp hoàn thành trước mùa mưa bão.

“Chương trình hỗ trợ không chỉ dừng lại ở việc xây dựng nhà ở mà còn gắn với các giải pháp tạo sinh kế bền vững. Nhiều hộ dân được hỗ trợ bò, heo, hươu sao, cây giống và hướng dẫn phát triển các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện vùng núi. Quan điểm của địa phương là người dân phải có nơi ở an toàn, vừa có điều kiện phát triển kinh tế thì mới có thể thoát nghèo bền vững”- ông Tài nhấn mạnh.

Từ Phước Hiệp đến Phước Chánh, những ngôi nhà mới đang lần lượt mọc lên giữa đại ngàn không chỉ làm thay đổi diện mạo vùng cao mà còn mang theo niềm tin của đồng bào Giẻ Triêng vào một tương lai ổn định hơn. Những mùa mưa thấp thỏm vì sạt lở, những đêm thức trắng trong căn nhà tạm bợ đang dần lùi lại phía sau. Thay vào đó là những mái ấm kiên cố, nơi trẻ em có góc học tập, người lớn yên tâm lao động sản xuất và những gia đình vùng cao có thêm động lực để xây dựng cuộc sống ấm no trên chính mảnh đất quê hương mình.

TRẦN TÂN