Cần cơ chế điều phối mang tính chiến lược

Tại hội nghị tiếp xúc cử tri vừa qua, cử tri phường Quảng Phú kiến nghị: Khu vực thành phố Tam Kỳ (cũ) có nhiều dự án hạ tầng kết nối liên vùng và công trình phục vụ phòng chống lũ, thoát lũ chưa được triển khai đầy đủ, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân. Đề nghị ban hành Nghị quyết về cơ chế chính sách đặc thù xây dựng và phát triển đô thị thành phố Tam Kỳ (cũ); ưu tiên bố trí vốn triển khai đầu tư các dự án hạ tầng kết nối liên vùng Tam Kỳ - Núi Thành - Phú Ninh; kè và đường phía Đông sông Kỳ Phú - Bàn Thạch (đoạn từ đường Đà Nẵng đến cầu Kỳ Phú QL40B); thoát lũ Sông Đầm; nạo vét sông Trường Giang và hệ thống kênh tiêu.

Theo đại diện lãnh đạo các địa phương, sự phát triển của từng phường hiện nay không thể tách rời khỏi tổng thể không gian đô thị chung bởi cả 4 phường đều được hình thành trên nền tảng đô thị tỉnh lỵ Quảng Nam trước đây, có mối liên kết chặt chẽ về hạ tầng và đời sống dân cư. Tuy nhiên, cùng với quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp, việc triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội thời gian qua còn gặp nhiều khó khăn trong công tác quy hoạch và đầu tư hạ tầng. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là sự thiếu liên kết trong không gian phát triển giữa các địa phương, mặc dù có vị trí liền kề và nhiều mối liên hệ về hạ tầng, dân cư, kinh tế - xã hội,… nhưng việc phối hợp vẫn chủ yếu mang tính xử lý tình huống, chưa hình thành cơ chế điều phối thống nhất và lâu dài. Nguồn lực đầu tư sau sắp xếp đơn vị hành chính giảm mạnh đang tạo áp lực lớn đối với các phường. Tổng chi đầu tư phát triển của 4 địa phương hiện chỉ khoảng 230 tỷ đồng/năm, thấp hơn rất nhiều so với thời điểm còn là thành phố Tam Kỳ cũ với mức đầu tư mỗi năm khoảng 850 tỷ đồng.

Việc hụt giảm nguồn lực khiến nhiều công trình hạ tầng trọng điểm chậm tiến độ hoặc chưa thể triển khai. Hiện nay, các dự án chuyển tiếp vẫn cần khoảng trên 1.900 tỷ đồng để hoàn thành. Trong khi đó, công tác xúc tiến đầu tư gặp khó khăn do thiếu cơ chế đặc thù và chưa có sự kết nối đồng bộ với các vùng động lực lân cận. Một số hoạt động hợp tác quốc tế trước đây cũng bị gián đoạn sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Việc thiếu một đầu mối điều phối thống nhất đang khiến công tác quy hoạch, phân bổ nguồn lực và kết nối hạ tầng chưa mang tính đồng bộ, làm giảm hiệu quả phát triển chung của toàn khu vực. Vì vậy, để tạo bước phát triển đột phá cho khu vực phía Nam, cần có cơ chế điều phối mang tính chiến lược và đồng bộ từ cấp thành phố. Trong đó, việc ban hành các chính sách phù hợp, bảo đảm nguồn lực đầu tư và thúc đẩy liên kết phát triển hạ tầng liên vùng sẽ là những yếu tố then chốt, quyết định khả năng hình thành cực tăng trưởng mới của khu vực này.

Theo ý kiến cử tri của phường Quảng Phú, thành phố cần quan tâm xây dựng cơ chế phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi phù hợp đối với 4 phường thuộc khu vực Tam Kỳ trước đây nhằm tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển hạ tầng sau sáp nhập. Cùng với đó cần tăng cường thu hút đầu tư, đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các dự án tại khu vực phía Nam, qua đó tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và mở rộng không gian đô thị. Đối với cơ chế phân cấp ngân sách, cử tri đề xuất nâng tỷ lệ điều tiết ngân sách phường được hưởng từ nguồn thu tiền sử dụng đất từ mức 80% hiện nay lên khoảng 90-100%, để địa phương có thêm nguồn lực đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu, chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Bên cạnh đó, thành phố cần ưu tiên bổ sung nguồn vốn cho các dự án chuyển tiếp đang triển khai, tăng đầu tư cho công tác chỉnh trang đô thị; đồng thời rà soát, điều chỉnh biên chế phù hợp với khối lượng công việc thực tế tại cơ sở sau sáp nhập; tiếp tục duy trì mô hình trung tâm phục vụ hành chính công hai cấp nhằm tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong giải quyết thủ tục hành chính,…

Liên kết với Chu Lai để mở rộng dư địa tăng trưởng

Có thể nói việc tăng cường liên kết với Khu kinh tế mở Chu Lai được xem là giải pháp chiến lược, không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn về nguồn lực và hạ tầng, đây còn là cơ hội để tái định vị vai trò của khu vực Tam Kỳ cũ trong tổng thể phát triển phía Nam. Với lợi thế là trung tâm công nghiệp, logistics và dịch vụ lớn của miền Trung; có cảng biển, sân bay, công nghiệp cơ khí, ô-tô, du lịch, dịch vụ hậu cần cảng,… Khu kinh tế mở Chu Lai được xem là động lực dẫn dắt khu vực phía nam phát triển. Trong khi đó, khu vực thành phố Tam Kỳ cũ có lợi thế về hạ tầng đô thị, nguồn nhân lực và hệ thống dịch vụ công. Khi kết nối, hai khu vực có thể hình thành chuỗi phát triển đa liên kết giữa công nghiệp - đô thị, du lịch - dịch vụ và logistics.

Bên cạnh đó, việc triển khai Nghị quyết 06/NQ-HĐND về điều chỉnh quy hoạch thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 cần được thực hiện theo hướng kế thừa các định hướng phát triển đô thị Tam Kỳ trước đây, đồng thời tăng cường liên kết với quy hoạch Khu kinh tế mở Chu Lai nhằm hình thành hành lang phát triển kinh tế - đô thị thống nhất, có tính lan tỏa cho toàn vùng.

Để phát huy hiệu quả tiềm năng của khu vực, cần ưu tiên đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông liên vùng, đặc biệt là các tuyến kết nối trung tâm đô thị Tam Kỳ, Núi Thành với cảng biển, sân bay Chu Lai và hệ thống khu công nghiệp. Trên nền tảng lợi thế sẵn có từ Tổ hợp cơ khí ô-tô Chu Lai – Trường Hải, cảng Kỳ Hà cùng các đầu mối công nghiệp trọng điểm, thành phố cần đẩy mạnh phát triển hệ thống logistics hiện đại, hình thành các trung tâm dịch vụ hỗ trợ công nghiệp và hoàn thiện chuỗi cung ứng. Đây sẽ là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng giá trị sản xuất và thu hút đầu tư vào khu vực này.

Ngoài ra, quá trình phát triển không nên chỉ dựa vào những dự án đầu tư công đơn lẻ của từng phường mà cần xây dựng cơ chế phối hợp liên vùng chặt chẽ với sự tham gia của Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai và các ngành liên quan. Việc đồng bộ hóa quy hoạch, hạ tầng và chính sách thu hút đầu tư sẽ tạo nền tảng thuận lợi để hình thành các cụm sản xuất, thương mại và dịch vụ chất lượng cao gắn với các khu đô thị, dân cư tập trung, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, tạo thêm nhiều việc làm có giá trị gia tăng cao và tăng nguồn thu ngân sách bền vững cho địa phương trong giai đoạn tới.

Minh Sơn