Xuất phát từ truyền thuyết về sự hiển linh của Bà Thu Bồn, lễ hội mang tín ngưỡng thờ Mẫu quy mô lớn ở TP Đà Nẵng, diễn ra từ ngày 10 đến 12-2 âm lịch hàng năm tại thôn Trung An (xã Nông Sơn) và thôn Thu Bồn Đông (xã Thu Bồn). Theo cộng đồng cư dân ở dọc bờ sông Thu Bồn thì thôn Trung An, xã Nông Sơn (trước năm 1945 là làng Xuân Yên, tổng Trung Lộc, huyện Quế Sơn) là nơi sinh quán và là nơi bà Thu Bồn tử trận. Bà ngã xuống bên sông Thu Bồn và dòng nước cuốn trôi đưa thi thể Bà về bến sông của thôn Thu Bồn Đông, xã Thu Bồn (trước năm 1945 thuộc tổng Mậu Hòa, huyện Duy Xuyên). Vì thế, Lễ hội có đặc trưng diễn ra đồng thời tại 2 địa phương này. Di tích Lăng Bà Thu Bồn và Dinh Bà Thu Bồn được UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) xếp hạng di tích cấp tỉnh, trước khi lễ hội được Bộ VH-TT&DL đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2020 (Quyết định số 2731/QĐ-BVHTTDL ngày 30-9-2020).

Tại buổi họp, đại diện Sở VH-TT&DL báo cáo công tác tổ chức Lễ hội Bà Thu Bồn năm 2026 và đề xuất phương án nâng tầm lễ hội này lên quy mô cấp thành phố từ năm 2027 trên cơ sở phối hợp đồng tổ chức giữa 2 xã Thu Bồn và Nông Sơn. Sở VH-TT&DL đề xuất không hợp nhất địa điểm nhằm giữ nguyên phần nghi lễ truyền thống riêng tại Lăng và Dinh Bà Thu Bồn do có sự khác biệt về nghi thức rước nước, cúng tế. Đối với phần hội, thành phố sẽ tăng cường hỗ trợ hai địa phương tổ chức nhằm quảng bá hình ảnh du lịch văn hóa - tâm linh, kết nối với Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn. Qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Dự kiến, Lễ hội Bà Thu Bồn năm 2027 sẽ diễn ra từ ngày 17 đến 19-3-2027 (nhằm ngày 10 đến 12-2 âm lịch). Bên cạnh đó, Sở VH-TT&DL cũng đề xuất quy hoạch không gian, mở rộng khuôn viên, nâng cấp hạ tầng phụ trợ tại các di tích, đồng thời giải quyết triệt để tình trạng lấn chiếm lòng đường, bảo đảm trật tự an toàn giao thông, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm trong suốt thời gian diễn ra lễ hội.

Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh giá trị di sản văn hóa quý báu của Lễ hội Bà Thu Bồn trong đời sống tinh thần của cư dân dọc sông Thu Bồn, đồng thời cơ bản thống nhất với phương án và các đề xuất của Sở VH-TT&DL. Tuy nhiên, lãnh đạo thành phố quyết định điều chỉnh đơn vị đăng cai năm 2027 là xã Nông Sơn, năm 2028 là xã Thu Bồn. Giao UBND xã Nông Sơn và xã Thu Bồn phối hợp cùng Sở VH-TT&DL và các sở, ngành có liên quan khẩn trương hoàn thiện kế hoạch chi tiết, trình UBND thành phố xem xét trước ngày 15-11-2026. Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị các địa phương chủ động đẩy mạnh xã hội hóa, kết nối không gian văn hóa giữa hai xã để xây dựng lễ hội thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc. Đồng thời, giao Sở Tài chính phối hợp với các đơn vị tham mưu phương án bố trí kinh phí tổ chức lễ hội theo đúng quy định.

P.Thủy