Đó là tình trạng chung của khoảng 30 hộ dân trồng ớt chỉ thiên tại tổ 18, thôn Qúy Hương, xã Thăng Bình, thành phố Đà Nẵng. Hơn một tháng qua, các hộ dân đã phải chọn nhiều phương án để tìm kiếm đầu ra như chấp nhận bán giá thấp cho hợp tác xã, thương lái… Một số hộ sau đợt thu hoạch đầu tiên đã không đủ kiên nhẫn để duy trì nên chọn cách nhổ bỏ, quay lại trồng lúa.

Ghi nhận trên cánh đồng tổ 18, thôn Qúy Hương, hàng chục thửa ruộng trồng ớt vẫn đang được người dân chăm sóc, hái quả. Theo phần lớn nông dân, trồng ớt là chủ trương đúng của chính quyền trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng; cây ớt thậm chí đem lại doanh thu gấp 2-3 lần cây lúa nếu được giá. Triển khai từ năm 2024, ban đầu chỉ vài hộ trồng thí điểm nhưng sau một năm số lượng đã tăng gấp nhiều lần.

Việc trồng ớt được thực hiện dựa vào sự liên kết của một hợp tác xã đóng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam cũ. Qua đó, đơn vị này cung cấp giống cây và phân bón cho người nông dân rồi sau đó tiến hành thu mua. Năm đầu tiên giá thu mua tương đối cao, có thời điểm lên đến 18.000 đồng - 20.000 đồng/kg (ớt tươi). Tuy nhiên, càng về sau đơn vị thu mua với giá thấp dần, thậm chí rớt xuống 8.000 đồng - 10.000 đồng/kg (ớt tươi). Điều này khiến cho người nông dân thu không đủ chi, mất động lực trong việc duy trì.

Có mặt trên cánh đồng khoảng 2 sào đất, ông Phạm Văn Hồng (65 tuổi, thôn Qúy Hương) cho biết, gia đình bắt đầu trồng ớt vào năm 2025 với tổng cộng 6 sào. Tổng chi phí bỏ ra từ lúc trồng cho đến thu hoạch giao động từ 80 - 90 triệu đồng. Sau năm đầu tiên trồng 4 sào có lợi nhuận, đến năm 2026 gia đình tăng diện tích lên 6 sào. Tuy nhiên, giá thu mua của hợp tác xã hiện chỉ rơi vào khoảng 8.000 - 10.000 đồng/kg. Gia đình còn khoảng 10 triệu đồng tiền phân bón chưa thể thanh toán vì giá ớt quá thấp nên chưa bán. Thay vì bán tươi như trước, ông Hồng chọn cách phơi khô để bảo quản và chờ được giá mới bán.

Sở hữu 2 sào đất trồng ớt, ông Hồ Viết Thu (58 tuổi, thôn Qúy Hương) đồng quan điểm khi cho rằng giá thu mua của hợp tác xã khá bấp bênh. Điều này khiến cho người nông dân gặp nhiều khó khăn trong việc cân đối diện tích trồng. Ngoài tiền cây giống, gia đình đã phải "cắn răng" bán giá thấp để trả 4 triệu đồng tiền phân bón do mua của hợp tác xã. Việc thả trôi giá theo thị trường và không có đơn vị kiểm soát khiến người dân bị động trong việc nắm bắt thông tin.

Ông Ngô Công Sanh - Thôn trưởng thôn Qúy Hương, cho biết bản thân cũng tham gia trồng 1,5 sào. Đây là một hình hay, cách làm mới của chính quyền xã Bình Qúy cũ để người dân chuyển đổi cây trồng, nâng cao hiệu quả kinh tế. Thời gian đầu, người nông dân làm hiệu quả, đem lại thu nhập cao gấp 3 lần so với trồng lúa. Tuy nhiên, giá thu mua của đơn vị ngày càng giảm dần đều khiến người dân điêu đứng.

Bản thân ông thời gian qua cũng không thể kéo dài việc trồng ớt. Sau giai đoạn đầu thu hoạch với giá bán khoảng 8.000 - 10.000 đồng, gia đình đã quyết định nhổ bỏ để nhanh chóng chuyển sang trồng lúa cho kịp mùa vụ. Dù rất tiếc nhưng sau khi trừ các khoản chi phí và nhân công, gia đình cảm thấy không có lợi nhuận, thậm chí công sức bỏ ra quá lớn.

Theo phần lớn các hộ dân, để duy trì việc trồng cây ớt cần có sự vào cuộc của chính quyền địa phương trong việc tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc hiện nay. Điển hình là việc xây dựng chuỗi liên kết giữa chính quyền địa phương, người nông dân và hợp tác xã trong việc đảm bảo quyền lợi xuyên suốt của các bên. Bên cạnh việc đáp ứng chất lượng đầu ra, người nông dân cũng cần đảm bảo giá thu mua hợp lý.

Ông Phan Vũ Hoàng Phát - Trưởng phòng Kinh tế xã Thăng Bình, cho biết đã nắm thông tin được việc người dân phản ánh về tình trạng cây ớt được mùa mất giá. Phòng đã cho cán bộ kiểm tra thông tin và rà soát các nội dung liên quan đến việc liên kết giữa người nông dân và hợp tác xã. Thời gian đến, phòng kinh tế sẽ tham mưu UBND xã làm việc trực tiếp với các bên có liên quan để định hướng, tìm kiếm giải pháp.

Trên thực tế, câu chuyện nông sản được mùa mất giá không phải mới, nhưng vẫn thường xuyên xảy ra, kéo dài gây khó khăn cho người nông dân. Vì vậy, địa phương cam kết sẽ đồng hành, duy trì kết nối giữa chính quyền với hợp tác xã, doanh nghiệp, người dân; tạo điều kiện để các bên sản xuất, kinh doanh hiệu quả trên địa bàn. Cùng đó, việc kết nối, cung cấp thông tin cho các bên và người dân sẽ được xã thực hiện thường xuyên, liên tục và đầy đủ.

Trong bối cảnh nguồn cung tăng nhưng thị trường tiêu thụ còn bấp bênh, bài toán đầu ra cho trái ớt đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nếu không có những giải pháp đồng bộ và kịp thời từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến hệ thống phân phối, nguy cơ "được mùa mất giá" tiếp tục lặp lại, đẩy người nông dân vào vòng xoáy thua lỗ. Về lâu dài, chính quyền cần sớm xây dựng chuỗi liên kết bền vững, chủ động thị trường và nâng cao giá trị nông sản để người trồng ớt yên tâm gắn bó với ruộng đồng.

Tấn Việt