Trước khi lên đường tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) diễn ra trong hai ngày 7 và 8-7 tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra đánh giá tích cực về triển vọng chấm dứt cuộc xung đột Nga - Ukraine, cho rằng các bên đang tiến gần hơn tới một giải pháp hòa bình.

Phát biểu với báo giới ngày 6-7, ông Trump nhấn mạnh Mỹ đang duy trì các kênh liên lạc với cả Nga và Ukraine nhằm thúc đẩy đàm phán. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, Tổng thống Nga Vladimir Putin mong muốn kết thúc cuộc chiến, trong khi phía Ukraine cũng có cùng mục tiêu. Ông tin rằng những nỗ lực ngoại giao hiện nay đang tạo ra cơ hội mới cho hòa bình.

Tổng thống Trump cho biết cuộc điện đàm gần đây với người đồng cấp Nga diễn ra trong bầu không khí tích cực và đã góp phần củng cố niềm tin rằng các bên đang tiến gần tới một thỏa thuận hơn so với nhận định của dư luận. Ông cũng khẳng định vấn đề Ukraine sẽ là một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận với các đồng minh tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO. Theo ông Trump, Mỹ kỳ vọng các cuộc trao đổi với các nước thành viên NATO sẽ giúp hình thành sự đồng thuận về lộ trình chấm dứt cuộc xung đột đã kéo dài hơn bốn năm. Ông bày tỏ mong muốn hội nghị lần này sẽ tạo thêm động lực cho tiến trình hòa bình.

Về phía Nga, Thứ trưởng Ngoại giao Sergey Ryabkov cho rằng khả năng đạt được giải pháp cho cuộc xung đột phụ thuộc đáng kể vào lập trường của Washington sau hội nghị NATO. Ông khẳng định Moscow không bác bỏ các đề xuất mà Mỹ từng đưa ra trước hội nghị thượng đỉnh tại Alaska và sẵn sàng tiếp tục đối thoại nếu Washington hành động trên cơ sở những nội dung hai bên đã thống nhất.

Theo ông Ryabkov, các kênh liên lạc giữa Nga và Mỹ hiện vẫn được duy trì thường xuyên ở nhiều cấp độ. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vẫn trao đổi bằng cả hình thức trực tiếp và văn bản gần như hằng ngày, trong khi các cuộc tiếp xúc giữa quan chức hai nước cũng diễn ra liên tục. Nhà ngoại giao Nga nhấn mạnh Moscow không có ý định cắt đứt đối thoại với Washington về vấn đề Ukraine.

Trong khi đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nhận định Tổng thống Trump có cách tiếp cận nhất quán đối với cuộc xung đột Ukraine và sẵn sàng lắng nghe những quan điểm từ phía Nga. Ông đồng thời bác bỏ các nhận định cho rằng lập trường của Tổng thống Mỹ liên tục thay đổi trong thời gian qua.

Song song với các tín hiệu từ Moscow và Washington, Ukraine cũng đang nỗ lực tận dụng Hội nghị Thượng đỉnh NATO để thúc đẩy các mục tiêu ngoại giao và an ninh. Theo các nguồn tin từ Kiev, Tổng thống Volodymyr Zelensky dự kiến sẽ có cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump bên lề hội nghị vào ngày 8-7. Nội dung trao đổi được cho là tập trung vào các ý tưởng nhằm thúc đẩy tiến trình hòa bình cũng như tăng cường năng lực phòng không cho Ukraine.

Một trong những ưu tiên hàng đầu của Kiev hiện nay là bổ sung tên lửa đánh chặn cho các hệ thống Patriot trong bối cảnh Nga gia tăng các cuộc tập kích bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái. Giới chức Ukraine cho biết tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn đang ảnh hưởng đáng kể đến khả năng bảo vệ các thành phố trước các cuộc tấn công quy mô lớn. Ngoài vấn đề phòng không, Ukraine cũng kỳ vọng có thể tận dụng sức ép ngày càng gia tăng đối với Nga để thúc đẩy khả năng tổ chức một cuộc gặp trực tiếp giữa Tổng thống Zelensky và Tổng thống Putin. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên đạt được đồng thuận về địa điểm cũng như điều kiện tiến hành cuộc gặp.

Các diễn biến ngoại giao diễn ra trong bối cảnh chiến sự trên thực địa vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Ukraine tiếp tục mở rộng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào nhiều mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga, trong khi Moscow tăng cường các đợt tập kích bằng tên lửa và UAV vào các thành phố của Ukraine.

Giới quan sát nhận định việc Mỹ tích cực thúc đẩy đối thoại với cả Nga và Ukraine cho thấy Washington đang muốn tạo ra bước đột phá trước khi các bên bước vào giai đoạn đàm phán mới. Tuy nhiên, khoảng cách trong lập trường giữa Moscow và Kiev vẫn còn rất lớn, đặc biệt liên quan đến các điều kiện ngừng bắn, bảo đảm an ninh và các vấn đề lãnh thổ. Dù vậy, việc các kênh đối thoại Mỹ - Nga được duy trì thường xuyên, cùng với kế hoạch gặp trực tiếp giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Zelensky bên lề Hội nghị Thượng đỉnh NATO, đang tạo thêm kỳ vọng rằng những nỗ lực ngoại giao sẽ được đẩy mạnh trong thời gian tới. Thành công hay không của các cuộc tiếp xúc này sẽ phụ thuộc vào khả năng các bên thu hẹp bất đồng và xây dựng được nền tảng cho một tiến trình hòa bình bền vững.

AN BÌNH