(Cadn.com.vn) - Cùng với Pô Kô, xã Tân Cảnh luôn được xem là điểm nóng của việc khai thác vàng trái phép trên địa bàn H. Đăk Tô (Kon Tum). Người dân ở đây đồn rằng, trên địa bàn xã đã có không ít gia đình bỗng nhiên trở nên khá giả, giàu có là nhờ vào việc khai thác vàng trái phép, thậm chí cá biệt có một số người còn trúng cả vài ba kilôgam vàng nên có tiền xây nhà lầu, mua ô-tô. Thông tin này nhanh chóng lan truyền trong giới khai thác vàng và được "vàng tặc" khắp nơi nhòm ngó. Một người dân ở đây cho biết: "Từ năm 2003 đến năm 2008, khi Nhà nước cho phép Cty Cổ phần Đăk Ri Peng khai thác mỏ vàng tại thôn Đăk Ri Peng II thì tình hình trật tự tương đối ổn định. Sau khi hết thời hạn được phép khai thác, nhiều "vàng tặc" đã đổ xô vào khu vực này khai thác lại phần sái nên không đáng là bao, vì thế họ chuyển sang hoạt động tại một số thôn, làng lân cận khác với vỏ bọc san lấp ruộng, đào ao nuôi cá... cho dân".

Tại khu vực khai thác đã từng cấp phép cho Cty Cổ phần Đăk Ri Peng trước đây,  nhiều hố vàng sâu hoắm, nham nhở vẫn chưa san lấp, hoàn thổ như đã cam kết, cạnh đó là một lán trại của những người đào đãi vàng trái phép vừa được dựng lên tạm bợ với 1 máy nổ gắn vòi rồng dài khoảng 100 mét đang hoạt động. Tại Nông trường Cao su Tân Cảnh, rộ lên tình trạng người dân bán đất nông nghiệp lấy tiền tiêu xài rồi sau đó mặc sức để "vàng tặc" đưa máy móc vào khai thác. Ở khu đất của ông A Xoan, một máy đào Komatsu đang hoạt động hết công suất, thửa ruộng bị băm nát, đất đá ngổn ngang. Những đám ruộng lân cận A Xoan cũng bị đất đá vùi lấp. Ruộng lúa của A Vik bán cho "vàng tặc" và cũng bị băm nát.

Những đám ruộng màu mỡ trở thành hầm hố do khai thác vàng.

Ông A Yêu - Trưởng thôn Đăk Ri Peng II cho biết, những hộ dân tự ý bán đất nông nghiệp cho các chủ khai thác vàng đều không báo cáo với thôn và chính quyền địa phương. Tuy nhiên, qua tìm hiểu thì đến nay đã có ít nhất 7 hộ để máy đào, máy xúc vào hoạt động trên ruộng, rẫy của mình với danh nghĩa là đào ao nuôi cá, san lấp mặt bằng nhưng thực chất là để khai thác vàng trái phép. Trong đó, có một số hộ dân ở thôn Đăk Ri Peng nhưng có ruộng, rẫy lại thuộc xã Đăk Kan (H. Ngọc Hồi) nên việc ngăn chặn, xử lý gặp khó khăn. Sự việc trên, thôn cũng đã báo cáo với xã để có hướng xử lý. UBND xã Tân Cảnh và Đăk Kan cũng phối hợp tổ chức truy quét nhưng sau đó đâu lại vào đấy, vì khi lực lượng truy quét vừa rút thì bọn chúng hoạt động trở lại.

Ông Ngô Văn Liêm, Phó Chủ tịch UBND H. Đăk Tô thừa nhận, việc khai thác khoáng sản trái phép, đặc biệt là khai thác vàng không chỉ xảy ra trên địa bàn xã Tân Cảnh mà còn diễn ra ở một số địa phương khác trong huyện. Mặc dù UBND huyện đã chỉ đạo phòng TN&MT cùng các xã, thị trấn tăng cường truy quét, báo cáo tình hình hàng tuần cho UBND huyện để kịp thời chỉ đạo và tổ chức tuyên truyền, vận động, truy quét, xử phạt, tịch thu các phương tiện khai thác... nhưng vẫn chưa thể ngăn chặn được.

Như vậy, với vỏ bọc san lấp mặt bằng, đào ao nuôi cá... tình trạng khai thác vàng trái phép ở H. Đăk Tô đang diễn biến theo chiều hướng phức tạp. Theo chúng tôi, chính quyền địa phương cần tăng cường tuyên truyền cho người dân hiểu hậu quả của việc bán đất cho các chủ khai thác vàng. Bởi vì những đồng tiền thu được trong việc bán ruộng rẫy không bao lâu sẽ hết, trong khi đó đất bị khai thác làm vàng sẽ cằn cỗi, hoang hóa, đầy hầm hố... sẽ khiến họ rơi vào cảnh trắng tay khi không có đất sản xuất.

Đắc Vinh