Nhiều điểm nghẽn khiến giải ngân chậm

Tổng kế hoạch vốn đầu tư năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao cho tỉnh Quảng Ngãi là 8.017 tỷ đồng, gồm 5.862 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương và 2.155 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương. Trong đó, Thủ tướng Chính phủ mới giao thêm 297 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương để thực hiện đầu tư xây dựng các trường biên giới. Sau khi thực hiện tiết kiệm 5% kế hoạch vốn đầu tư công từ nguồn ngân sách địa phương theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh còn 7.776 tỷ đồng. Lũy kế 10 tháng đầu năm, tỷ lệ giải ngân mới đạt 63,9% kế hoạch vốn sau tiết kiệm 5%, thấp hơn mức bình quân chung cả nước là 74,1%.

Kết quả đánh giá tiến độ giải ngân cho thấy sự chênh lệch giữa các chủ đầu tư. Đối với kế hoạch vốn năm 2026, có 83 đơn vị giải ngân rất tốt, 21 đơn vị giải ngân tốt, 4 đơn vị giải ngân trung bình và 1 đơn vị giải ngân chưa tốt. Đối với kế hoạch vốn năm 2025 kéo dài sang năm 2026, có 47 đơn vị giải ngân rất tốt, 6 đơn vị giải ngân tốt, 10 đơn vị giải ngân trung bình và 30 đơn vị giải ngân chưa tốt. Theo UBND tỉnh Quảng Ngãi, tiến độ giải ngân chậm xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nổi lên là những vướng mắc kéo dài trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khiến một số dự án chưa thể triển khai thi công, không có khối lượng để giải ngân. Việc thu tiền sử dụng đất tại các xã gặp nhiều khó khăn; thủ tục đầu tư đối với các dự án sử dụng vốn ODA phức tạp, kéo dài; nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia mới được giao nên kết quả giải ngân còn hạn chế.

Bên cạnh đó, số lượng dự án chuyển tiếp từ cấp huyện cũ nhiều, trong đó có những dự án tồn tại vướng mắc, kéo dài thời gian thực hiện. Nguồn cung một số vật liệu xây dựng, nhất là cát xây dựng, đá và vật liệu đất đắp, có thời điểm chưa đáp ứng nhu cầu thi công, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các công trình. Đáng chú ý, một số chủ đầu tư và địa phương chưa thực sự chủ động, quyết liệt trong tổ chức thực hiện, tháo gỡ khó khăn, nhất là về giải phóng mặt bằng và giải ngân vốn. Công tác lập kế hoạch vốn chưa sát nhu cầu, khả năng thực hiện; chất lượng chuẩn bị đầu tư một số dự án chưa tốt, dẫn đến phải điều chỉnh dự án hoặc đề xuất hoàn trả kế hoạch vốn, làm chậm tiến độ triển khai.

Quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực tăng trưởng

Trước yêu cầu nhiệm vụ trong những tháng cuối năm, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm nhấn mạnh, năm 2026 chỉ còn 2 tháng nhưng khối lượng công việc phải hoàn thành còn rất lớn. Việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng cả năm và tạo nền tảng hướng tới tăng trưởng hai con số trong thời gian tới vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các cấp, ngành, địa phương tập trung triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp, phấn đấu đưa tốc độ tăng trưởng GRDP cả năm đạt từ 9,3 - 9,5%. Trong đó, giải ngân vốn đầu tư công được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, do vậy các chủ đầu tư phải tập trung đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu giải ngân hết kế hoạch vốn được giao.

Đặc biệt, 3 ban quản lý dự án và Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh là những đơn vị được giao khoảng 65% tổng vốn đầu tư công của tỉnh, cần tập trung cao độ, chủ động tháo gỡ các vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân các dự án. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư chủ động đăng ký chỉ tiêu giải ngân hằng tháng; rà soát, đề xuất điều chỉnh linh hoạt vốn giữa các dự án nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực. Đồng thời, tranh thủ thời tiết thuận lợi để tăng tốc thi công. Công tác chấm điểm giải ngân tiếp tục được hoàn thiện, lấy kết quả thực hiện làm căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ cuối năm của các đơn vị.

Các Phó Chủ tịch UBND tỉnh được yêu cầu tăng cường kiểm tra, đôn đốc các lĩnh vực, nhiệm vụ được phân công, kịp thời xử lý những khó khăn phát sinh. Riêng dự án đường cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum, Chủ tịch UBND tỉnh giao Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Công Hoàng trực tiếp chỉ đạo. Các sở, ngành chủ động triển khai các bước chuẩn bị, trong khi các địa phương tăng cường quản lý đất đai tại khu vực dự án. Đây là công trình giao thông trọng điểm, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, hướng tới mục tiêu hoàn thành trong năm 2030. Nhấn mạnh 2 tháng cuối năm là giai đoạn nước rút, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Tâm yêu cầu các cấp, ngành và địa phương nâng cao trách nhiệm, hành động quyết liệt hơn nữa, tập trung khơi thông các nguồn lực, tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình triển khai nhiệm vụ, góp phần hoàn thành ở mức cao nhất các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.

Hà Vy