An toàn bắt đầu từ những điều tưởng chừng nhỏ nhất

Ở lứa tuổi mầm non, trẻ bắt đầu những năm tháng đầu tiên làm quen với môi trường tập thể. Đây cũng là giai đoạn các em chưa có đầy đủ khả năng nhận biết và tự phòng tránh những nguy hiểm xung quanh. Bởi vậy, một môi trường giáo dục an toàn phải được xây dựng từ những điều rất cụ thể, từ lớp học, sân chơi, bữa ăn, giấc ngủ đến cách giáo viên giao tiếp và ứng xử với trẻ.

Thực tế cho thấy, một ngôi trường an toàn không chỉ được quyết định bởi cơ sở vật chất khang trang. Một ổ điện, thiết bị vui chơi, nền lớp học, khu vực ăn ngủ hay cách bố trí trẻ trong lớp đều có thể trở thành yếu tố ảnh hưởng đến an toàn nếu không được kiểm tra, quản lý thường xuyên.

Việc đào tạo, bồi dưỡng giáo viên cần được xem là một phần của công tác bảo đảm an toàn. Giáo viên không chỉ cần chuyên môn nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ mà còn phải hiểu tâm lý lứa tuổi, biết cách xử lý khi trẻ quấy khóc, không hợp tác hoặc có những biểu hiện khác thường. Đây cũng là nội dung đang được ngành Giáo dục Đà Nẵng chú trọng trong quá trình triển khai thí điểm Chương trình giáo dục mầm non mới từ năm học 2026-2027.

Chương trình được định hướng theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, tạo môi trường để trẻ trải nghiệm, khám phá và phát triển toàn diện. Trong tháng 8, gần 320 cán bộ quản lý, giáo viên của 15 trường mầm non tham gia thí điểm đã được tập huấn, trong đó có chuyên đề về nuôi dưỡng, chăm sóc và bảo đảm an toàn cho trẻ mầm non.

Một môi trường an toàn còn được tạo nên từ cách người lớn lắng nghe trẻ. Ở tuổi mầm non, các em chưa phải lúc nào cũng diễn đạt được chính xác cảm xúc hay những điều mình đang gặp phải. Một đứa trẻ đột nhiên sợ đến trường, thu mình, thay đổi việc ăn uống, giấc ngủ hoặc né tránh một người nào đó có thể chỉ là thay đổi tâm lý bình thường, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cần được quan tâm.Bởi vậy, giáo viên và cha mẹ cần duy trì những cuộc trò chuyện gần gũi với trẻ. Khi trẻ biết rằng mình có thể nói ra điều khiến bản thân sợ hãi hoặc không thoải mái mà không bị trách mắng, các em sẽ dễ dàng tìm đến người lớn khi gặp vấn đề.

Không để "khoảng trống" trong chăm sóc trẻ

Trong những năm gần đây, camera đã trở thành công cụ quen thuộc tại nhiều cơ sở mầm non. Khi có sự việc phát sinh, hình ảnh từ camera có thể hỗ trợ phụ huynh, nhà trường và cơ quan chức năng xác minh diễn biến. Tuy nhiên, camera chỉ là một công cụ hỗ trợ, không thể thay thế trách nhiệm của giáo viên và cán bộ quản lý.Một môi trường an toàn cần nhiều lớp bảo vệ. Người đứng đầu cơ sở phải thường xuyên nắm tình hình; giáo viên, nhân viên cần chủ động phát hiện những biểu hiện bất thường; phụ huynh cần có kênh phản ánh thuận tiện và được nhà trường tiếp nhận, xử lý nghiêm túc.

Thêm nữa, gia đình không đứng ngoài quá trình xây dựng môi trường an toàn cho trẻ. Cha mẹ là những người gần gũi và có điều kiện nhận biết sớm nhất những thay đổi của con. Ngược lại, giáo viên lại có điều kiện quan sát trẻ trong môi trường tập thể. Khi hai phía thường xuyên trao đổi, những dấu hiệu bất thường sẽ có thêm cơ hội được phát hiện sớm.

Chị Nguyễn Thị Hằng, tổ dân phố 41, phường Hòa Cường (TP Đà Nẵng) cho biết, điều phụ huynh quan tâm khi lựa chọn trường cho con không chỉ là chương trình học hay cơ sở vật chất mà trước hết là sự an toàn và cách giáo viên chăm sóc trẻ. Khi con có biểu hiện bất thường, phụ huynh cần được nhà trường lắng nghe và trao đổi thẳng thắn để cùng tìm nguyên nhân.

Sự phối hợp ấy càng có ý nghĩa khi ngành Giáo dục Đà Nẵng đang triển khai những định hướng mới trong giáo dục mầm non. Theo Sở GD-ĐT, chương trình mới hướng tới xây dựng môi trường giáo dục mở, an toàn, giàu tính trải nghiệm, đồng thời tăng cường phối hợp giữa nhà trường, cha mẹ trẻ và cộng đồng.Năm học 2026-2027, thành phố tổ chức khai giảng vào ngày 5-9. Khung thời gian năm học cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục chủ động xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm việc tổ chức năm học an toàn, nền nếp.

Với trẻ mầm non, một năm học an toàn không bắt đầu từ những khẩu hiệu lớn. Nó bắt đầu từ một lớp học được kiểm tra kỹ trước khi đón trẻ, một giáo viên đủ kiên nhẫn để lắng nghe, một cán bộ quản lý chủ động nhận diện nguy cơ, một phụ huynh sẵn sàng trao đổi và một đứa trẻ biết rằng khi mình gặp điều không ổn, mình có thể tìm người lớn để được giúp đỡ. Bảo đảm an toàn cho trẻ vì thế không phải là một nhiệm vụ riêng của nhà trường hay gia đình. Đó là trách nhiệm được tạo nên từ nhiều mắt xích, trong đó mỗi người lớn đều góp một phần vào "hàng rào" bảo vệ trẻ.

VIỆT THÀNH