Mặn xâm nhập sâu

Nắng nóng, nước mặn đang lấn sâu hơn vào nội vùng sông Vĩnh Điện, thành phố Đà Nẵng. Nhiều nơi ghi nhận độ mặn nghiêm trọng. Thực tế, câu chuyện hạn mặn ở khu vực này đã lặp lại theo chu kỳ ngắn hơn, thường xuyên hơn. Chính những diễn biến phức tạp trong mùa khô năm nay, đặt ra yêu cầu chủ động xây dựng kịch bản ứng phó hiệu quả.

Theo báo cáo của Công ty TNHH một thành viên Khai thác thủy lợi Đà Nẵng, số liệu quan trắc ngày 7-5, nước mặn đã xâm nhập sâu trên sông Vĩnh Điện với nồng độ cao từ 5,1% đến 0,4% (từ vị trí đập tạm ngăn mặn đến cầu ĐH14); lưỡi mặn 0,1% đã xâm nhập đến vị trí cách cầu Vĩnh Điện cũ 1,78km về phía thượng lưu và cách Vòm Cẩm Đông (đầu sông Vĩnh Điện) về phía hạ lưu khoảng 2km.

Trong khi mặn xâm nhập sâu, tình hình công tác phục vụ sản xuất vụ Hè Thu năm 2026 lại đang đến rất gần. Những ngày qua, người dân đã bắt đầu dọn ruộng, làm lại đất và thực hiện các bước cải tạo trước khi bơm nước. Được biết, vụ Hè Thu năm 2026 sông Vĩnh Điện cung cấp nước tưới cho 14 trạm bơm để phục vụ sản xuất cho người nông dân với diện tích trên 2.000ha; ngoài ra còn cung cấp phục vụ sinh hoạt và các loại hình kinh tế, dịch vụ khác.

Trong đó, Công ty TNHH một thành viên Khai thác thủy lợi Đà Nẵng đang đảm nhận hơn 1.600ha do 4 trạm bơm Tứ Câu, Cẩm Sa, Thanh Quýt và Vĩnh Điện cấp tưới nước cho nông nghiệp của các xã, phường Điện Bàn, An Thắng, Điện Bàn Đông, Điện Bàn Bắc, Ngũ Hành Sơn, và tạo nguồn cho trạm bơm Hà Châu, Cẩm Thanh thuộc phường Hội An Tây, Hội An Đông.

Đơn vị cho biết theo lịch thời vụ bơm nước đổ ải vụ Hè Thu 2026 là ngày 15-5. Riêng hợp tác nông nghiệp Hòa Quý yêu cầu cung cấp nước đổ ải từ ngày 10-5.

Trước thực trạng trên, UBND xã Điện Bàn Tây, phường Điện Bàn Bắc và UBND xã Gò Nổi cần khẩn trương tiến hành nạo vét các sông Lạc Thành, La Thọ, Vĩnh Điện kịp thời để lấy được nguồn nước ngọt hòa mặn, hàn khẩu đập ngăn mặn Tứ Câu và bơm tưới vụ Hè Thu năm 2026. Các nhà máy thủy điện thượng nguồn cũng cần vận hành sớm để tăng lưu lượng nước về hạ du để hỗ trợ hòa mặn.

UBND các xã, phường có diện tích tưới từ nguồn nước sông Vĩnh Điện cần thông báo cho bà con nông dân nắm thông tin, tình hình về nguồn nước, có công tác chuẩn bị để làm đất, gieo sạ vụ Hè Thu. Đồng thời cũng cần xem xét, thống nhất điều chỉnh, lùi lịch thời vụ sản xuất đối với các khu vực sử dụng nước từ hệ thống sông Vĩnh Điện trong trường hợp nguồn nước chưa được đảm bảo.

Khẩn trương hàn khẩu đập ngăn mặn

Tình hình xâm nhập mặn trên sông Vĩnh Điện có xu hướng tăng rất cao, ảnh hưởng trực tiếp đến các trạm bơm trên sông Vĩnh Điện phải dừng vận hành. Những cánh đồng trên địa bàn phường và các vùng lân cận chắc chắn không đảm bảo nguồn nước tưới và có nguy cơ mất mùa, gây ảnh hưởng rất lớn đến đời sống bà con nhân dân. Nếu không kịp thời hoàn thành ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện năm 2026 thì hơn 2.000ha vụ Hè Thu sẽ không sản xuất được; đồng thời ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của hơn 40.000 hộ dân hiện đang dùng nước do nhà máy nước Vĩnh Điện cung cấp.

Chính điều đó, UBND phường Điện Bàn Đông đã phê duyệt dự án đập ngăn mặn với tổng mức đầu tư 2,6 tỷ đồng. Quy mô tuyến đập dài khoảng 105m, ngăn toàn bộ mặt cắt sông Vĩnh Điện, thân đập được đắp bằng cát, mái đập được gia cố bằng cọc cừ bạch đàn kết hợp trục trịch tre. Công trình đã tổ chức thi công đóng cọc cừ bạch đàn kết hợp trục trịch tre từ cuối tháng 4.

Ghi nhận thực tế, sau khoảng hai tuần thi công khẩn trương, công trình đập ngăn mặn cơ bản hoàn chỉnh. Chiều dài tuyến đập đã được gia cố mành tre, bơm cát thân đập với chiều dài hơn 75m; phần còn lại khoảng 30m đang chờ các đơn vị có liên quan chỉ đạo để thực hiện hàn khẩu, đảm bảo ngăn mặn. Đơn vị thi công hiện đã tập trung máy móc, nhân công và vật liệu cát để sẵn sàng hàn khẩu. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất để thực hiện hàn khẩu là độ mặn trên sông phải giảm xuống dưới 0,8%.

Ông Lê Thành Long - Phó Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Đông cho biết, địa phương đã thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng tại buổi kiểm tra đập ngăn mặn, trong đó giao phường hoàn thành việc thi công đập ngăn mặn trước ngày 9-5. Do đó, phường Điện Bàn Đông đã chủ động triển khai, yêu cầu nhà thầu thi công khẩn trương đập đến ngày 5-5 đã cơ bản hoàn thành; chỉ còn lại khoảng 30m đập để hàn khẩu, và đã chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị sẵn sàng thực hiện việc hàn khẩu khi độ mặn phù hợp.

Nhưng tại buổi làm việc giữa các cơ quan, đơn vị địa phương có liên quan vào ngày 6-5, hiện mặn đã xâm nhập sâu (đến cầu ĐH14 - Cầu Vĩnh Điện Mới); đồng thời xã Gò Nổi thông tin thời gian nạo vét vòm Cẩm Đồng để dẫn nước hòa mặn Đập Tứ Câu dự kiến trước ngày 20-5. Do đó, việc hàn khẩu của đập đã không thể triển khai theo đúng kế hoạch đặt ra do nồng độ mặn phía thượng lưu đập còn rất lớn.

UBND phường Điện Bàn Đông kiến nghị UBND xã Gò Nổi đẩy nhanh việc thi công nạo vét vòm Cẩm Đồng, đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt của nhân dân; Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng phối hợp chặt chẽ với phường Điện Bàn Đông thực hiện quan trắc, đo mặn khi độ mặn đảm bảo sẽ thực hiện ngay việc hàn khẩu đập. Phường cũng đề xuất UBND thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường quan tâm, chỉ đạo các đơn vị, địa phương khẩn trương vào cuộc để giải quyết tình trạng xâm nhập mặn.

Tấn Việt