Tăng cường kết nối, nâng cao hiệu quả hợp tác tư pháp

Đây là lần đầu tiên Diễn đàn Tư pháp ASEAN- Trung Quốc được tổ chức tại một quốc gia thành viên ASEAN, nhân kỷ niệm 5 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN- Trung Quốc. Sự kiện tiếp nối ba kỳ diễn đàn được tổ chức tại Nam Ninh (Trung Quốc) vào các năm 2014, 2017 và 2022, tiếp tục khẳng định vai trò của đối thoại tư pháp cấp cao trong thúc đẩy hợp tác khu vực. Phát biểu khai mạc, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh, sau 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại, ASEAN và Trung Quốc đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2021 tạo tiền đề để hai bên mở rộng và làm sâu sắc hơn các cơ chế hợp tác. Trong bối cảnh giao lưu kinh tế, thương mại giữa các nước ASEAN và Trung Quốc ngày càng phát triển, hợp tác tư pháp có vai trò quan trọng trong xây dựng nền tảng pháp lý thuận lợi, bảo đảm thực thi công lý, duy trì môi trường hợp tác ổn định, minh bạch. Những vấn đề pháp lý phát sinh từ các giao dịch xuyên biên giới, hoạt động thương mại điện tử và sự phát triển của công nghệ số đòi hỏi các cơ quan tư pháp phải tăng cường phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực xử lý.

Theo Chánh án Nguyễn Văn Quảng, diễn đàn tạo điều kiện để các đại biểu trao đổi kinh nghiệm giải quyết các vụ án hình sự, dân sự, thương mại có yếu tố xuyên biên giới; đề xuất phương thức hợp tác phù hợp với pháp luật và các điều ước quốc tế mà mỗi nước là thành viên. Cùng với đó, việc xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo được xác định là những nội dung quan trọng nhằm hiện đại hóa hoạt động tư pháp, nâng cao tính minh bạch, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận công lý.

Phát biểu chào mừng, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang bày tỏ vinh dự khi thành phố được lựa chọn đăng cai diễn đàn. Theo đồng chí, sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số, thương mại điện tử, trí tuệ nhân tạo và các giao dịch xuyên biên giới đặt ra yêu cầu tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp giải quyết những vấn đề pháp lý mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp. Đà Nẵng đang tập trung xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hướng đến mục tiêu trở thành đô thị hiện đại, trung tâm kinh tế năng động, có sức cạnh tranh trong khu vực. Để hiện thực hóa những định hướng này, thành phố chú trọng xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, an toàn, thượng tôn pháp luật; trong đó, hoạt động tư pháp chuyên nghiệp, công bằng, hiệu quả giữ vai trò quan trọng trong củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Đáng chú ý, thành phố đã thống nhất chủ trương bố trí gần 100 tỷ đồng hỗ trợ Đề án chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử của Tòa án nhân dân hai cấp trên địa bàn. Đây là một trong những nỗ lực nhằm tạo điều kiện để các cơ quan tư pháp đẩy mạnh cải cách, ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Chủ động ứng phó thách thức pháp lý trong kỷ nguyên số

Tại diễn đàn, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trung Quốc Trương Quân đề xuất các định hướng nhằm thúc đẩy hợp tác tư pháp thực chất, trên cơ sở tôn trọng chủ quyền tư pháp, con đường phát triển pháp quyền của mỗi nước, bảo đảm nguyên tắc bình đẳng, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau. Đối với những rủi ro xuyên biên giới, đồng chí Trương Quân nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hợp tác phòng, chống tội phạm mạng, lừa đảo qua mạng, đánh bạc trực tuyến; hoàn thiện cơ chế chia sẻ thông tin và phối hợp xử lý. Trong lĩnh vực dân sự, thương mại, các bên cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tương trợ tư pháp, phát huy hiệu quả hòa giải xuyên biên giới, giải quyết tranh chấp trực tuyến, bảo vệ bình đẳng quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.

Bên cạnh đó, việc xây dựng Tòa án số, triển khai tố tụng trực tuyến và nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động tư pháp cần được thúc đẩy thận trọng, phù hợp với yêu cầu bảo đảm đạo đức tư pháp. Các bên cũng cần mở rộng đối thoại cấp cao, tăng cường bồi dưỡng thẩm phán, trao đổi chuyên môn, kinh nghiệm và thông tin.

Phát biểu tại diễn đàn, Trưởng ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí khẳng định, việc Việt Nam đăng cai sự kiện thể hiện tinh thần chủ động, tích cực, có trách nhiệm đối với sự phát triển chung của quan hệ ASEAN- Trung Quốc, phù hợp với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam. Đánh giá cao những đề xuất hợp tác được đưa ra tại diễn đàn, đồng chí Lê Minh Trí nhấn mạnh, xử lý tội phạm xuyên quốc gia, giải quyết tranh chấp thương mại xuyên biên giới, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và xây dựng Tòa án số là những nội dung thiết thực, mang lại lợi ích chung cho các bên.

Cụ thể hóa cam kết bằng những chương trình hợp tác thiết thực

Sau một ngày làm việc, Diễn đàn Tư pháp ASEAN- Trung Quốc lần thứ tư bế mạc với sự tham dự của Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng. Các phiên làm việc tập trung vào hai nội dung trọng tâm: hợp tác giải quyết vụ án hình sự, tranh chấp dân sự và thương mại xuyên biên giới trong bối cảnh kỷ nguyên số; chia sẻ kinh nghiệm xây dựng Tòa án điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ xét xử và triển vọng trong thời gian tới.

Phát biểu tại phiên bế mạc, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trung Quốc Trương Quân đánh giá, diễn đàn đã tiến hành đối thoại, trao đổi toàn diện, thực chất. Việc thông qua Thông cáo chung xác định những phương hướng quan trọng để thúc đẩy hợp tác tư pháp song phương và đa phương. Đồng chí Trương Quân đề nghị các bên chuyển hóa những nhận thức chung thành hoạt động hợp tác cụ thể; nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp xuyên biên giới, tháo gỡ vướng mắc trong thu thập chứng cứ, phối hợp điều tra, thi hành bản án, quyết định và hoàn thiện cơ chế phối hợp xử lý tội phạm xuyên biên giới.

Phát biểu bế mạc, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam Nguyễn Văn Quảng khẳng định, diễn đàn thành công tốt đẹp với tinh thần đoàn kết, cởi mở, trách nhiệm, thực chất và hiệu quả. Thông cáo chung thể hiện sự đồng thuận, quyết tâm và trách nhiệm của tòa án các nước, tạo cơ sở để cụ thể hóa những định hướng đã thống nhất thành các chương trình hợp tác thiết thực. Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam cam kết phối hợp chặt chẽ với tòa án tối cao các nước ASEAN và Trung Quốc triển khai đầy đủ, hiệu quả các nội dung trong Thông cáo chung; tiếp tục làm sâu sắc quan hệ giao lưu, hợp tác, góp phần xây dựng hệ thống tòa án minh bạch, hiệu quả, nâng cao khả năng tiếp cận công lý của người dân.

Thông cáo chung được thông qua tại diễn đàn gồm 5 nội dung, ghi nhận ý nghĩa của cơ chế hợp tác tư pháp trong việc tăng cường quan hệ hữu nghị, hiểu biết lẫn nhau, góp phần duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực. Các bên thống nhất tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm giải quyết các vụ án, vụ việc hình sự, dân sự, thương mại; nghiên cứu phương thức hợp tác phù hợp với pháp luật và điều ước quốc tế. Đối với chuyển đổi số, các bên đánh giá cao những kết quả và kinh nghiệm trong xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; đồng thời thống nhất tăng cường trao đổi, chủ động nhận diện cơ hội và thách thức, hướng đến hiện đại hóa nền tư pháp, nâng cao tính minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận công lý.

XUÂN SƠN