Thượng Đức – 40 mùa xuân...

Thứ năm, 10/04/2014 10:50

(Cadn.com.vn) - Theo tài liệu lịch sử, căn cứ Thượng Đức nằm trên thôn Hà Tân (xã Đại Lãnh H. Đại Lộc, Quảng Nam), nơi ngã ba sông Côn gặp sông Vu Gia, cạnh tỉnh lộ 609, cách TP Đà Nẵng khoảng 50km, phía tây dựa vào dãy Trường Sơn, nam và đông bắc được bao bọc bởi sông. Trước ngày giải phóng, theo đánh giá của địch, đây là một "căn cứ bất khả xâm phạm". Do nằm ở vị trí chiến lược quan trọng, Thượng Đức trở thành mục tiêu cần phải tiêu diệt để mở đường tiến xuống miền đồng bằng Đại Lộc, Hòa Vang, Điện Bàn, uy hiếp sân bay Đà Nẵng.

Cuối tháng 5-1974, Thiếu tướng Lê Công Phê - Sư đoàn trưởng Sư đoàn 304 thuộc Quân đoàn 2 đang ở Quảng Trị- nhận được lệnh hành quân vào chiến trường Khu V với nhiệm vụ: "Chiến dịch này phải thắng cả quân sự lẫn chính trị. Quân sự là diệt gọn địch. Chính trị là giải phóng hơn một vạn dân trong khu dồn". 5 giờ sáng 29-7-1974, hai phát pháo hiệu trùm lên căn cứ Thượng Đức. Tuy được chuẩn bị rất công phu, với hỏa lực áp đảo ngay từ đầu, ta chỉ tiêu diệt và bắt sống quân địch ở vòng ngoài. Vì vậy địch phản kích dữ dội, gây cho ta nhiều thương vong. Cuộc chiến đấu phải tạm dừng lại.

Được tin báo trận đánh Thượng Đức đang gặp khó khăn, Tư lệnh Quân khu V Chu Huy Mân cử tướng Nguyễn Chánh - Phó tư lệnh Quân khu đang trực chiến tại Bộ Tư lệnh chiến dịch Nông Sơn - Trung Phước đến ngay mặt trận Thượng Đức, cùng với các tướng Trần Bình - Chính ủy sư đoàn 304; tướng Hoàng Đan - Tư lệnh phó Quân đoàn 2; tướng Lê Công Phê - Sư đoàn trưởng Sư đoàn 304; tướng Phan Hàm - Đặc phái viên của Bộ Tổng tham mưu bàn kế hoạch tác chiến mới. Rạng sáng ngày 7-8-1974, các khẩu pháo từ trên đồi nhả đạn tới tấp vào công sự cố thủ của địch.

Sức công phá và sức nóng như thiêu đốt của đạn pháo gây nên nỗi kinh hoàng chưa từng có trong quân địch. Nhiều tên la hét hoảng loạn, tuồn chạy về phía đông, nhảy xuống nước. Hàng trăm tên lính địch tháo chạy đã bị bắt. Đến 8 giờ 15 sáng ngày 7-8-1974 "cánh cửa thép" đã bị mở toang, căn cứ Thượng Đức hoàn toàn sụp đổ. Lá cờ chiến thắng của quân cách mạng đã tung bay trên nóc hầm công sự Thượng Đức. Hơn 10.000 đồng bào bị tập trung vào Chi khu đã được giải phóng để trở về với làng quê, ruộng đồng của mình.

Cố Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công từng nhận xét: "Chiến thắng Thượng Đức không chỉ phá tan "cánh cửa thép" bảo vệ vòng ngoài Đà Nẵng, mà còn có ý nghĩa chiến lược quan trọng vào thời gian này. Từ thực tiễn đó đã góp phần cho Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương có những nhận định mới, đề ra những quyết sách đúng đắn và quyết định trong chiến lược Tổng tấn công và nổi dậy vào mùa xuân lịch sử năm 1975". Trận đánh Thượng Đức đã đi vào sách sử, tiểu thuyết, thơ ca, ghi dấu ấn đậm nét và có vị trí khá đặc biệt trong hành trình giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước...

Sau ngày giải phóng đến trước năm 2013, Tượng đài Chiến thắng Thượng Đức đã hai lần được xây dựng tại điểm gần sát mố cầu Hà Tân (cũ). Trong điều kiện khó khăn sau chiến tranh, việc xây dựng tượng đài được xem là một nỗ lực lớn của địa phương, tuy vậy, quy mô cũng như vị trí của Tượng đài còn quá khiêm tốn so với chiến thắng lẫy lừng Thượng Đức...

Gần 40 năm trôi qua, ngày 16-4-2013, tại Khu di tích lịch sử Chiến thắng Thượng Đức, lãnh đạo chính quyền địa phương và Ban liên lạc CCB Sư đoàn 304 Anh hùng đã làm Lễ khởi công xây dựng Tượng đài Chiến thắng Thượng Đức. Tượng đài được xây dựng từ nguồn tài trợ của Ngân hàng Thương mại Cổ phần ngoại thương Việt Nam. Tượng do nhà điêu khắc Phạm Văn Hạng phối hợp với đơn vị tư vấn thiết kế Quảng Nam thiết kế được làm bằng đá granit màu đỏ, lấy lại mẫu tượng hiện có, chỉ nâng cao về mặt nghệ thuật.

Phần đài gồm 2 phần: bệ đài cao 1,5m và đài chiến thắng cao 18,2m được làm bằng bê-tông cốt thép, mặt dán đá granit... được xây dựng trên diện tích 1.600m2 với tổng kinh phí hơn 10 tỷ đồng. Công trình hiện đang được khẩn trương thi công và dự kiến hoàn thành vào đúng dịp kỷ niệm 40 năm Chiến thắng Thượng Đức (7-8-2014).

Khẩn trương thi công Tượng đài Chiến thắng
tại Khu Di tích lịch sử Thượng Đức (xã Đại Lãnh, Đại Lộc, Quảng Nam).

Về Đại Lãnh những ngày này, lòng hân hoan khi cảm nhận được sắc xuân chừng như vẫn còn vương vấn trên những mảnh vườn rau xanh mướt, trên những cành mai vàng nở muộn. Gần 40 năm sau ngày Chiến thắng Thượng Đức, dù cuộc sống chưa hẳn đã viên mãn như mong muốn, nhưng quả đúng như cách ví von nên thơ trong bài tùy bút đăng trên Tập san xuân Đại Lộc Giáp Ngọ 2014 của Chủ tịch UBND xã Đại Lãnh Phạm Thế Chất: "Quê nhà đang độ tuổi trung niên: rắn rỏi, vạm vỡ, mạnh khỏe, đầy sức sống".

Gặp chúng tôi vào những ngày này, anh Chất vui mừng cho biết: Hơn 20 năm nay, người dân không còn khái niệm "đói" trong đời sống thường ngày; cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, giá trị sản xuất ngành thương mại, dịch vụ chiếm 46,79%; Nông - Lâm nghiệp chiếm 28,98%; Công nghiệp - Xây dựng cơ bản chiếm 24,23%; ngành chăn nuôi đầu tư theo hướng hàng hóa. Nhà xây ngày càng nhiều, nhà tầng cũng lắm. Nhà ở kiên cố toàn xã trên 80%. 50 chòi tránh lũ thí điểm được triển khai và đồng loạt hoàn thành. 4 trường học, trạm y tế đều đã đạt chuẩn quốc gia.

Đường xã, đường thôn, liên thôn ngõ xóm về cơ bản cũng khắc phục được. Chợ Hà Tân là khu trung tâm buôn bán của cả vùng, vẫn tấp nập rộn ràng, hàng hóa như phố thị phong phú không thiếu một món nào. Ý thức chấp hành luật ngày càng được nâng cao, thực hiện các đợt nghĩa vụ quân sự trong năm đều đạt chỉ tiêu trên giao... Nói đến đây, Chủ tịch UBND xã Phạm Thế Chất bồi hồi, xúc động: "Bốn mươi mùa xuân quê nhà trên đà phát triển, càng thấm thía, càng hiểu sâu hơn giá trị của một dân tộc tự do, độc lập. Càng hiểu hết giá trị của con người sống trong đất nước hạnh phúc, hòa bình".

Một niềm vui khác đến với người dân là tiếp sau lễ khởi công Tượng đài Thượng Đức, cũng trong năm ngoái, đường ĐT 609 đoạn từ cầu Hà Nha về Hà Tân (xã Đại Lãnh) cũng được sửa chữa lớn. Con đường này lâu nay xuống cấp trầm trọng, mưa bùn nắng bụi, nhất là sau mỗi cơn lụt thì xe cộ đứng bánh, muốn về huyện phải cuốc bộ. Công trình nâng cấp đường ĐT 609 hiện đang được hối hả thi công, làn đường rộng 5,5m đúc bê-tông, những đoạn đường thấp được nâng nền thoát lụt.

Hy vọng đến ngày kỷ niệm 40 năm Chiến thắng Thượng Đức (7-8-2014), cùng với tượng đài, con đường sẽ được hoàn thành để đón bạn bè, khách thập phương. Với quy mô tương xứng với chiến thắng lẫy lừng 40 năm về trước, Tượng đài Chiến thắng Thượng Đức sẽ là một địa chỉ đỏ thôi thúc mọi người tìm về tri ân những anh hùng liệt sĩ, để đồng đội tìm về thăm lại chiến trường xưa. Và với con đường mới được nâng cấp, Đại Lãnh sẽ có thêm điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội, đời sống ấm no hạnh phúc của mọi người, mọi nhà sẽ ấm lòng những người lính năm xưa đã ngã xuống trên mảnh đất này để quê hương được giải phóng, đất nước được tự do, độc lập.

Nguyễn Đức Nam