Truyền lửa, khơi dậy tình yêu di sản trong học đường
Giáo dục về di sản văn hóa ở địa phương là một trong nhiều nội dung học ngoại khóa nhằm giáo dục toàn diện cho học sinh, bồi đắp kiến thức về văn hóa – lịch sử địa phương, đồng thời nâng cao ý thức về bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa ngay trên chính quê hương của các em. Tại Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn (xã Thu Bồn, TP Đà Nẵng), đây không chỉ là điểm đến du lịch nổi tiếng của du khách trong nước và quốc tế, mà còn điểm học tập và trải nghiệm của học sinh trong việc giáo dục di sản địa phương.
Đa dạng hoạt động giáo dục, bồi đắp tình yêu di sản
Ông Nguyễn Công Khiết – Phó Giám đốc phụ trách Di sản văn hóa Mỹ Sơn cho biết: Từ năm học 2004 - 2005, huyện Duy Xuyên (cũ) đã thực hiện chương trình giáo dục về di sản Mỹ Sơn. Đến nay, trải qua hơn 20 năm, chương trình đã thành công ngoài mong đợi với nhiều hiệu quả gặt hái được.
Thông qua những tiết học ngoại khóa và tham quan với nhiều hoạt động "mở" như thuyết trình tiếng Anh, thi vẽ, dọn vệ sinh môi trường, sáng tác thơ văn… về Mỹ Sơn, đã rèn luyện cho học sinh nhiều kỹ năng cần thiết trong giao tiếp, hoạt động nhóm, bảo vệ môi trường, thực hành ngoại ngữ... Tất cả các buổi học ngoại khóa hay tham quan tại Mỹ Sơn, Bảo tàng Sa Huỳnh luôn thu hút các em tham gia và học tập nghiêm túc, hào hứng. Các em được nâng cao giáo dục ý thức bảo vệ và phát huy các giá trị di sản văn hóa địa phương và có những hành động tích cực, thiết thực, trách nhiệm chung tay chăm sóc, bảo vệ di sản như vệ sinh môi trường, chống sự xâm hại di tích, trồng cây, quét dọn...
Tất cả điều đó đều hướng đến một nền giáo dục toàn diện và thân thiện, góp phần thực hiện tích cực phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực". Không những các em học sinh nhỏ tuổi, các em học sinh bậc THPT được “học” ở Mỹ Sơn nhiều lần cũng rất thích thú khi trở lại đây. Em Trương Hồ Thảo Ly – Học sinh lớp 12 trường THPT Sào Nam chia sẻ: “Đây là lần thứ 3 em được tham gia chương trình ngoại khóa tìm hiểu về Mỹ Sơn. Càng được nghe thấy các cô chú hướng dẫn về các giá trị văn hóa đặc sắc của di sản này em càng thích thú muốn cùng các bạn tìm hiểu thêm về nghệ thuật, kiến trúc… Đặc biệt, em rất thích được xem trình diễn về nghệ thuật dân gian Chăm ngay bên tháp cổ, càng thấy không gian cổ kính và linh thiêng của Vương quốc Chămpa ngàn năm tuổi…”.
Những năm gần đây, hoạt động giáo dục di sản ở Mỹ Sơn càng được chú trọng và mở rộng với nhiều mô hình mới mẻ hơn. Trong đó, bên cạnh tại Khu đền tháp Mỹ Sơn thì không gian được mở rộng thêm tại Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh – Chămpa. Các em được trải nghiệm một số hoạt động vui chơi giải trí thú vị, sinh động như vẽ tranh hiện vật; nặn, khắc tượng, làm gốm; thêu hình hiện vật trên túi xách; in tranh hình ảnh các vị thần trên giấy dó; tham gia các trò chơi dân gian truyền thống như ô ăn quan, lật ảnh ghi nhớ những hình ảnh hiện vật, các vị thần, mô típ trang trí…
Đồng thời, các trường học tổ chức cuộc thi làm video giới thiệu Mỹ Sơn bằng song ngữ (Việt - Anh); video quảng bá bảo tàng của quê hương…, thu hút đông đảo các em tham gia. Đặc biệt, hàng năm Khu đền tháp Mỹ Sơn và Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh – Chămpa đón tiếp hàng trăm lượt học sinh các trường phổ thông trên địa bàn TP Đà Nẵng, hay lực lượng sinh viên các trường lĩnh vực nghệ thuật âm nhạc, hội họa, điêu khắc, du lịch đến tham quan, học tập, trải nghiệm… Trong năm học 2024 – 2025 vừa qua, Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn đã phối hợp tổ chức 6 chương trình giáo dục di sản thu hút 5.100 học sinh đến từ 49 trường Tiểu học, THCS, THPT và 4 chương trình cho gần 2.000 sinh viên các trường đại học.
Cần nhân rộng chương trình giáo dục di sản trong học đường
Ông Nguyễn Công Khiết - Phó Giám đốc phụ trách Di sản văn hóa Mỹ Sơn cho biết thêm: Hiệu quả từ chương trình giáo dục di sản tại Mỹ Sơn cho thấy cần nhân rộng mô hình này trong thời gian đến, trước mắt là trong năm học 2025- 2026 nhằm tiếp tục lan tỏa bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của địa phương nói riêng, văn hóa lịch sử dân tộc nói chung và giáo dục toàn diện cho học sinh, sinh viên trong thời kỳ hội nhập.
Giáo dục di sản trong học đường là động lực quan trọng trong việc hình thành các kỹ năng sống, trong đó bao gồm sự thích nghi, sáng tạo, đổi mới, tôn trọng lẫn nhau và tôn trọng sự đa dạng - một yếu tố then chốt của phát triển bền vững. Cô Đoàn Thị Hoài Dung – Hiệu trưởng Trường Tiểu học xã Duy Trinh (cũ), nay là xã Duy Xuyên – cho biết: “Với phương thức vừa học vừa trải nghiệm, giáo dục di sản trong học đường tại Mỹ Sơn, Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh – Chămpa là những bài học có ý nghĩa thực tiễn sinh động, không phải là những lý thuyết mô phạm mà là những hoạt động vui chơi, thực hành để các em trực tiếp khám phá di sản văn hóa quê hương. Đồng thời mở ra một cách “thực hành lịch sử” qua góc nhìn di sản thú vị đối với người học. Thông qua những tiết học như thế, việc tiếp thu kiến thức về văn hóa, lịch sử, tuyên truyền về việc giữ gìn và bảo tồn giá trị di sản của địa phương vì thế cũng trở nên nhẹ nhàng hơn. Đó cũng là một cách truyền lửa về tình yêu di sản trong học đường…”.
Quyên Quyên
