Nơi gieo mầm tri thức

Sáng thứ Bảy, Thư viện thành phố Đà Nẵng (cơ sở 2) đã trở thành điểm đến quen thuộc với cậu con trai 10 tuổi của anh Nguyễn Thái Huy (phường Hương Trà). Cùng ba mẹ đến thư viện mỗi cuối tuần, em dần hình thành niềm yêu thích với sách, nhất là những câu chuyện về lịch sử, văn hóa. Chương trình tích điểm nhận quà càng cuốn hút em qua những việc như đọc nhiều sách, xếp sách về đúng vị trí hay thử sức làm "thủ thư nhí". Những điều nho nhỏ ấy khiến mỗi lần đến thư viện trở thành một niềm vui được mong đợi.

"Ở thư viện, con tôi không chỉ đọc sách mà còn được trải nghiệm, được giao lưu với các bạn qua nhiều hoạt động. Tôi nghĩ chính không gian ấy khiến cháu yêu việc đọc một cách tự nhiên", anh Huy chia sẻ.

Theo anh Võ Văn Sáu, phó trưởng phòng Công tác bạn đọc thư viện thành phố Đà Nẵng, bên cạnh việc liên tục bổ sung các đầu sách mới, thư viện còn đa dạng hóa hoạt động để thu hút bạn đọc nhí và khơi gợi niềm yêu thích đọc sách. "Dịp hè này, thư viện tổ chức nhiều hoạt động dành cho bạn đọc nhí như "Theo dấu lịch sử quê em", "Vui học tiếng Anh", "Góc sáng tạo", "Kỹ năng an toàn và bảo vệ bản thân cho thiếu nhi", "Chiếu phim hè"... Trong năm học qua, chúng tôi cũng phối hợp với nhiều trường phát hành thẻ đọc miễn phí cho học sinh, tạo thêm cơ hội để các em đến với thư viện", anh Sáu chia sẻ.

Giá trị của thư viện không chỉ nằm ở những cuốn sách được mở ra, mà còn ở việc khơi dậy niềm yêu thích đọc, hình thành thói quen đọc và nuôi dưỡng tình yêu tri thức ngay từ sớm. Với tư cách là một thiết chế văn hóa, thư viện không chỉ lưu giữ và lan tỏa tri thức mà còn góp phần kiến tạo môi trường để văn hóa đọc, hệ giá trị và bản lĩnh của mỗi người được bồi đắp.

Từ tri thức đến "sức đề kháng" văn hóa

Từ bản lĩnh của mỗi người, những giá trị được kết nối và nhân lên trong gia đình, cộng đồng và các thiết chế, từng bước tạo nên "thế trận văn hóa". Sự kết nối ấy góp phần củng cố nền tảng tinh thần của xã hội, bảo vệ bản sắc dân tộc và nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong đó, con người giữ vị trí cốt lõi - với tri thức để nhận diện, hệ giá trị để lựa chọn, niềm tin để định hướng và bản lĩnh để đứng vững trước những tác động trái chiều.

Nghị quyết số 80-NQ/TW đặc biệt nhấn mạnh vai trò của văn hóa trong "hình thành bản lĩnh, "sức đề kháng" trước các tác động phức tạp và lệch chuẩn của văn hóa ngoại lai". Một "thế trận văn hóa" vững chắc, vì thế, không chỉ cần lan tỏa những giá trị tốt đẹp, mà còn cần mỗi người có khả năng nhận diện và không dễ bị dẫn dắt bởi những giá trị lệch chuẩn.

Với trẻ em, năng lực ấy có thể bắt đầu từ một thói quen giản dị: đọc sách. Trong thời đại bùng nổ thông tin, khi thông tin không còn khan hiếm mà ngày càng dư thừa, giá trị lớn nhất của việc đọc sách không chỉ là biết nhiều hơn, mà còn là biết lựa chọn thông tin đúng, tri thức hữu ích và những giá trị tích cực. Việc đọc sách vì thế không chỉ giúp mở rộng tri thức mà còn rèn luyện thói quen kiểm chứng, phân tích và đánh giá thông tin một cách tỉnh táo.

Theo anh Huy, mỗi lần đưa con đến thư viện cũng là dịp để con tự tìm hiểu, đặt câu hỏi và tự tìm câu trả lời cho những điều mình quan tâm. "Tôi nghĩ khi đã quen với việc tìm hiểu đến nơi đến chốn, dần dần con cũng sẽ biết cân nhắc hơn trước những gì mình đọc hay xem trên mạng", anh chia sẻ. Chính thói quen suy ngẫm, cân nhắc và chọn lọc ấy dần trở thành "màng lọc", góp phần hình thành "sức đề kháng" trước tin giả, thông tin sai lệch và những giá trị lệch chuẩn.

Khi những giá trị hợp thành "thế trận"

"Thế trận văn hóa" không được tạo nên từ một không gian riêng lẻ, mà từ sự kết nối và cộng hưởng trong đời sống. Những giá trị được khơi dậy từ thư viện cần được tiếp nối trong gia đình, bồi đắp ở nhà trường và lan tỏa trong cộng đồng. Khi nhiều không gian cùng nuôi dưỡng tri thức, trách nhiệm, lòng yêu nước và sự trân trọng những điều tốt đẹp, văn hóa không chỉ là phẩm chất của mỗi cá nhân mà trở thành môi trường nâng đỡ và định hướng con người.

Việc cha mẹ đưa con đến thư viện và duy trì thói quen đọc cho thấy ý nghĩa của sự đồng hành trong việc hình thành mối gắn bó của trẻ với sách. Thư viện khơi gợi hứng thú, còn gia đình vun đắp để đọc sách dần trở thành một nếp quen. Nhờ sự tiếp nối đó, những điều trẻ nhận được từ trang sách không dừng lại ở một buổi đọc, mà từng bước đi vào nhận thức và cách ứng xử hằng ngày.

Đó cũng là cách sức mạnh văn hóa được tạo dựng từ gốc: những giá trị được hình thành ở mỗi cá nhân tiếp tục được củng cố trong các môi trường sống. Sự cộng hưởng giữa gia đình, nhà trường và các thiết chế giúp những giá trị ấy thấm sâu hơn vào đời sống xã hội.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là khép kín trước những luồng thông tin khác nhau, mà là bồi đắp cho mỗi người tri thức, khả năng lựa chọn và bản lĩnh để tự mình nhận diện, chọn lọc và không dễ bị dẫn dắt. Vì thế, việc mở rộng các không gian đọc, đưa sách đến gần hơn với trẻ em - nhất là ở những vùng còn nhiều khó khăn - cũng là cách tạo thêm những "điểm tựa" văn hóa ngay từ cơ sở. Một "thế trận văn hóa" không chỉ được xây dựng từ những thư viện quy mô lớn, mà còn được lan tỏa qua mạng lưới các không gian đọc ở khu dân cư, công viên, quảng trường, điểm du lịch và các thiết chế văn hóa. Mỗi không gian đọc được mở ra là thêm một điểm tựa để bồi đắp bản lĩnh, nuôi dưỡng hệ giá trị và hình thành "sức đề kháng" văn hóa. Khi những điểm tựa ấy được nhân lên, "thế trận văn hóa" cũng được bồi đắp từ mỗi con người, lan tỏa trong cộng đồng và trở thành sức mạnh của cả xã hội.

TS. Lê Thị Ngọc Lệ

Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng

Những điểm đọc được nối dài Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, sau gần 5 năm thực hiện Đề án "Phát triển hệ thống thư viện công cộng thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2021 - 2025", tại thành phố Đà Nẵng (cũ), số phòng đọc xã, phường đã tăng từ 12 phòng năm 2021 lên 19 phòng vào tháng 6-2025. Toàn hệ thống có hơn 467.000 bản sách giấy, 5.500 bản sách điện tử và gần 1 triệu tài liệu số. Tại Quảng Nam (cũ), mạng lưới phục vụ việc đọc được mở rộng đến cơ sở với 77 phòng đọc, 398 tủ sách xã, thôn, 237 tủ sách pháp luật, 9 tủ sách đồn biên phòng và 104 tủ sách bưu điện văn hóa xã, bên cạnh hệ thống thư viện các cấp. Những con số là minh chứng cho việc "thế trận văn hóa" đang được bồi đắp từ cơ sở, khi những không gian đọc ngày càng được mở rộng và đưa tri thức đến gần hơn với cộng đồng.