Lớp vỏ tinh vi và chiêu trò đánh lừa người tiêu dùng

Thủ đoạn đáng lo ngại hiện nay không chỉ dừng ở việc pha trộn tạp chất mà còn được "nâng cấp" tinh vi ở khâu bao bì, nhãn mác. Đánh vào tâm lý chuộng hàng đẹp, mẫu mã sang trọng, tin vào quảng cáo của người tiêu dùng, các đối tượng đầu tư thiết kế sản phẩm bắt mắt, gắn những cụm từ như "100% tự nhiên", "nguyên chất", "thượng hạng", "đặc sản địa phương"… nhằm tạo cảm giác tin cậy, dù bên trong có thể chỉ là nguyên liệu rẻ tiền, kém chất lượng.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện tình trạng này diễn ra phổ biến ở các mặt hàng có giá trị cao hoặc nhu cầu sử dụng lớn. Điển hình như yến sào, sản phẩm vốn được xem là bổ dưỡng, nhưng nhiều loại lưu hành trên thị trường lại có hàm lượng tổ yến rất thấp. Kết quả giám định một số mẫu cho thấy tỷ lệ yến chỉ khoảng 1%, trong khi lượng đường vượt xa mức công bố, hàm lượng protein không đạt tiêu chuẩn.

Tương tự, cà-phê cũng là mặt hàng bị làm giả phổ biến. Trong khi cà phê chất lượng có giá từ 200.000–300.000 đồng/kg, nhiều sản phẩm giá rẻ dưới 100.000 đồng/kg thực chất chỉ chứa khoảng 10% cà-phê, phần còn lại là đậu, bắp và phụ gia. Đáng lo ngại, một số cơ sở còn tự ý gắn nhãn "OCOP", "cà-phê sạch", "đặc sản địa phương" để đánh lừa người tiêu dùng.

Theo Đại tá Nguyễn Xuân Vinh, Trưởng phòng CSKT, Công an TP Đà Nẵng, nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ việc một số cá nhân, doanh nghiệp bất chấp đạo đức kinh doanh để tối đa hóa lợi nhuận. Thủ đoạn quen thuộc là đưa ra sản phẩm mẫu đạt chất lượng nhằm tạo niềm tin, nhưng khi sản xuất đại trà lại cắt giảm nguyên liệu, thay thế bằng phụ gia giá rẻ.

Đáng chú ý, mạng xã hội đang trở thành "kênh tiêu thụ" phổ biến của hàng giả. Những lời quảng cáo như "yến nguyên chất 100%", "tỷ lệ yến 50–60%", "giá siêu rẻ" xuất hiện dày đặc trong các phiên livestream, đánh vào tâm lý ham rẻ của một bộ phận người tiêu dùng. Trong khi đó, giá yến thật dao động từ 3–5 triệu đồng/100g, nhưng nhiều sản phẩm bán trên mạng chỉ vài chục nghìn đồng mỗi hũ, mức giá khó có thể tương xứng với chất lượng thật.

Trước thực trạng này, thực hiện chỉ đạo của Giám đốc Công an thành phố, Phòng CSKT đã tăng cường rà soát các cơ sở có dấu hiệu vi phạm; phối hợp kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng. Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức, giúp người dân nhận diện sản phẩm an toàn, tránh "sập bẫy" quảng cáo.

Những chuyên án bóc trần các "công xưởng bóng tối"

Hàng loạt chuyên án được triệt phá thời gian qua đã cho thấy quy mô và mức độ tinh vi của các đường dây sản xuất thực phẩm giả. Điển hình là chuyên án 0909D về đường dây sản xuất yến hũ chưng giả. Ngày 11-9-2025, Công an TP Đà Nẵng bắt giữ Nguyễn Thanh Trường (trú Hải Phòng) và Nguyễn Ngọc Châu (trú Đà Nẵng) để điều tra hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm.

Theo điều tra, từ năm 2023, Trường thành lập hai công ty, nhờ người khác đứng tên pháp nhân nhưng y trực tiếp điều hành hoạt động, mở xưởng tại phường Điện Bàn Đông (TP Đà Nẵng) để sản xuất "sợi yến" giả. Ban đầu, sản phẩm còn pha một lượng nhỏ yến thật nhằm tạo độ tin cậy, nhưng sau đó Trường thuê người từ TPHCM ra hướng dẫn cách tạo "sợi yến" bằng hóa chất và phụ gia để có hình dạng giống yến thật nhưng không chứa tổ yến.

Khám xét xưởng của Công ty TNHH Vannest, lực lượng chức năng thu giữ gần 38.000 hũ "Nước yến sào cao cấp Monnest" cùng nhiều bao bì, tem nhãn được thiết kế tinh vi. Kết quả giám định cho thấy 5 loại hoàn toàn không chứa Acid Sialic, thành phần đặc trưng của yến sào, 10 loại còn lại chỉ đạt khoảng 1% hàm lượng công bố. Đáng chú ý, mỗi hũ yến giả có giá thành chỉ vài nghìn đồng nhưng được bán ra thị trường với giá cao gấp nhiều lần.

Không dừng lại ở đó, các trinh sát còn triệt phá một cơ sở sản xuất giấm giả tại phường An Khê. Chủ cơ sở sử dụng axit axetic công nghiệp pha với nước giếng khoan để tạo thành sản phẩm nhưng lại ghi nhãn "giấm gạo lên men tự nhiên". Việc sử dụng nguyên liệu công nghiệp không kiểm soát không chỉ là hành vi gian dối thương mại mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng nếu sử dụng lâu dài.

Đối với mặt hàng cà-phê, Chuyên án 126F liên quan Công ty TNHH SXKD Phương Nguyên cho thấy quy mô sản xuất rất lớn. Mỗi ngày, cơ sở này sản xuất gần 1 tấn cà-phê bột từ đậu nành và phụ gia, sau đó đóng gói, dán nhãn đưa ra thị trường. Lực lượng chức năng đã thu giữ hơn 2 tấn sản phẩm không bảo đảm chất lượng.

Hay như chuyên án 126R về sản xuất, buôn bán rong biển giả đã bóc trần thủ đoạn "đội lốt hàng Việt" đối với thực phẩm không rõ nguồn gốc. Hơn 7.000 sản phẩm bị thu giữ, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ em, nhóm sử dụng nhiều loại thực phẩm này. Để phát hiện được hành vi vi phạm, cán bộ, chiến sĩ đơn vị đã phải kiên trì theo dõi từ những dấu hiệu bất thường rất nhỏ về giá cả, thời điểm, nguồn cung - một quá trình đòi hỏi tư duy phân tích sắc bén và tinh thần trách nhiệm cao.

Theo Thượng tá Lưu Phước Nguyên, Phó Trưởng phòng CSKT, Công an TP Đà Nẵng, các đối tượng hiện nay thường tổ chức sản xuất khép kín, thuê địa điểm nhỏ lẻ, thay đổi liên tục để né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng; đồng thời tận dụng mạng xã hội để tiêu thụ hàng hóa, gây khó khăn cho công tác truy xuất nguồn gốc.

Có thể thấy, thực phẩm giả đang len lỏi vào đời sống với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Vấn nạn này không chỉ gây thiệt hại kinh tế, ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp chân chính mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng. Vì vậy, đòi hỏi sự mua hàng tỉnh táo của người tiêu dùng, đồng thời cần sự vào cuộc quyết liệt, thường xuyên và đồng bộ hơn nữa của các cơ quan chức năng trong việc kiểm tra, xử lý, siết chặt quản lý, từng bước làm sạch thị trường thực phẩm.

Thanh Hoa (còn nữa)