Vụ án vừa được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Đà Nẵng khởi tố ngày 19-9-2026 là một ví dụ điển hình. Theo thông tin cơ quan điều tra công bố, vụ án liên quan các hành vi đưa, nhận, môi giới hối lộ; làm giả, sử dụng tài liệu giả để "chạy" thủ tục xây dựng, cấp điện, cấp nước trái quy định xảy ra trên địa bàn phường Hoà Khánh. Trong 17 bị can đã bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra có 8 cán bộ Tổ Trật tự đô thị phường; 4 lãnh đạo, nhân viên thuộc lĩnh vực điện, nước; 5 đối tượng có hành vi làm giả hồ sơ, giấy tờ để đưa, môi giới hối lộ.

Không chỉ nằm ở số người bị khởi tố hay số tiền được cơ quan điều tra xác định bước đầu, điều đáng nói hơn là bản chất của những hành vi bị điều tra: lợi dụng những công việc rất sát sườn với đời sống nhân dân để biến quyền hạn công vụ thành lợi ích riêng. Một người dân xây dựng, sửa chữa nhà; một hộ dân cần hoàn tất thủ tục điện, nước; một công trình cần được kiểm tra, xử lý theo quy định… đều là những câu chuyện dân sinh, nhu cầu chính đáng. Nhưng nếu để xuất hiện tâm lý rằng muốn được việc thì phải "bôi trơn", muốn sai phạm được bỏ qua thì phải "biết điều", muốn một dịch vụ thiết yếu được cung cấp thì phải qua môi giới… nhiều lúc thủ tục hành chính sẽ nhập nhằng thành cơ chế xin – cho. Lúc đó, tính nghiêm minh của pháp luật và niềm tin của người dân vào sự công bằng của bộ máy công quyền bị tổn thương.

Việc Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Đà Nẵng chủ động xác minh, thu thập tài liệu, củng cố chứng cứ rồi khởi tố vụ án được dư luận xem là "rúng động" này cho thấy một hướng tiếp cận quan trọng trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Đó là không chờ đến khi sai phạm trở thành vụ việc đặc biệt nghiêm trọng mới xử lý, mà phải nhận diện từ những dấu hiệu nhũng nhiễu, vòi vĩnh, nhận tiền, hợp thức hóa hồ sơ ngay từ cơ sở. Đó cũng chính là tinh thần của phương châm "xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực" mà lực lượng Công an xác định trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Từ vụ án phải nhận diện sơ hở trong quản lý nhà nước để kiến nghị khắc phục, không để nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm tiếp tục tồn tại.

Nếu chỉ dừng lại ở việc bắt giữ và xử lý những người đã bị phát hiện, tất nhiên là đúng người, đúng tội nhưng chắc chắn cơ quan chức năng còn hướng đến nhiệm vụ lớn hơn. Bởi vì giá trị lớn hơn của một vụ án phải là khả năng làm rõ những lỗ hổng để bịt lại, những phương thức thủ đoạn để nhận diện sớm, những mối quan hệ bất thường để kiểm tra và những quy trình dễ phát sinh tiêu cực để chấn chỉnh. Vụ án ở Hòa Khánh không chỉ được làm rõ ai đã nhận tiền, ai đưa tiền, ai môi giới, ai làm giả hồ sơ. Đích đến còn là trả lời những câu hỏi: Vì sao những hành vi ấy có thể diễn ra? Những mắt xích nào trong quy trình đã bị lợi dụng? Những thủ tục nào còn tạo khoảng trống cho việc "chạy" hồ sơ? Cơ chế kiểm tra, giám sát ở đâu chưa đủ chặt? Và còn bao nhiêu trường hợp tương tự cần được rà soát? Ngoài Hòa Khánh, các địa bàn khác có tình trạng tương tự hay không?

Đặc biệt, lĩnh vực trật tự xây dựng cần được nhìn trong mối liên hệ với quản lý đất đai và đô thị. Với những gì đã diễn ra trong quá khứ ở Hoà Khánh nói riêng và quận Liên Chiểu cũ nói chung, những hệ lụy nếu để sai phạm tích tụ qua thời gian sẽ không chỉ nằm trong một vài công trình hay một vài bộ hồ sơ, mà có thể ảnh hưởng đến quy hoạch, trật tự đô thị và quyền lợi hợp pháp của nhiều người, nhiều thế hệ. Vì vậy, tinh thần quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng trong vụ án này cần được hiểu không đơn thuần là quyết liệt trong điều tra, xử lý mà còn là chủ động rà soát, chủ động phát hiện, chủ động kiến nghị khắc phục sơ hở và chủ động phòng ngừa mang tính bền vững.

Vụ án ở Hòa Khánh là lời cảnh tỉnh đối với toàn bộ những vị trí công tác có quyền kiểm tra, xác nhận, cấp phép hoặc quyết định cung cấp dịch vụ công. Một cán bộ có quyền hạn càng trực tiếp với người dân thì yêu cầu về kỷ luật, kỷ cương và liêm chính công vụ càng phải cao. Cơ quan điều tra đang tiếp tục mở rộng vụ án, làm rõ vai trò của các đối tượng và những trường hợp có dấu hiệu sai phạm trong quá trình thực thi công vụ.

Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực không chỉ là cuộc đấu tranh với những vụ án lớn. Trong trường hợp cụ thể này, điều đó bắt đầu từ việc người dân không phải "bôi trơn" để được giải quyết một thủ tục mà mình có quyền được giải quyết; việc một công trình vi phạm phải được xử lý theo quy định thay vì được "bỏ qua"; và cả việc một hồ sơ đủ điều kiện được giải quyết minh bạch hay một hồ sơ không đủ điều kiện không thể được hợp thức hóa bằng cách này hay cách khác. Đó là những việc rất cụ thể, rất gần dân, là chất lượng của nền hành chính và hiệu lực quản lý nhà nước.

Kết quả điều tra, xử lý đúng người, đúng tội dĩ nhiên là mong đợi của các tầng lớp nhân dân. Nhưng quan trọng hơn là sau vụ án, từng lĩnh vực phải được rà soát, từng quy trình phải được kiểm tra, từng khoảng trống quản lý phải được nhận diện; từng dấu hiệu bất thường phải được nhận diện. Mỗi cán bộ thực thi công vụ phải hiểu rằng quyền hạn được giao là để phục vụ nhân dân, không phải "kim bài" để tạo ra lợi ích riêng.

Ngay sau khi có thông báo của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Đà Nẵng, Đảng ủy, UBND phường Hòa Khánh đã tổ chức họp, xem xét và chỉ đạo xử lý các nội dung có liên quan. Theo đó, đã chỉ đạo các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng ủy phường tiến hành các thủ tục khai trừ Đảng đối với các đảng viên trong số viên chức, người lao động bị khởi tố, bắt tạm giam. Địa phương cũng đình chỉ công tác đối với 8 trường hợp theo đúng quy định của pháp luật. Phường Hòa Khánh cũng đã chỉ đạo thành lập Đoàn kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm để tiến hành kiểm tra, xem xét và xử lý kỷ luật đối với các tổ chức đảng, đảng viên có liên quan. Đồng thời, chỉ đạo xem xét trách nhiệm các tập thể lãnh đạo và cá nhân các cơ quan đơn vị có liên quan được phân công phụ trách lĩnh vực trật tự đô thị trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý để xảy ra sai phạm.

"Xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực" không chỉ là phương châm đấu tranh mà còn là yêu cầu biến kết quả của một vụ án thành hiệu quả phòng ngừa lâu dài. Đánh trúng một đường dây là xử lý sai phạm đã xảy ra, bịt được những kẽ hở để đường dây khác không thể hình thành mới là giá trị lớn hơn của cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Với một đô thị đang phát triển mạnh như Đà Nẵng, giữ được kỷ cương từ những thủ tục nhỏ nhất chính là giữ nền móng cho một môi trường quản lý minh bạch, công bằng trong cơ quan nhà nước và sự tin cậy của nhân dân.

Công Khanh