Tàu thương mại liên tiếp bị tấn công

Tình hình tại eo biển Hormuz - nơi trung chuyển 20% lượng dầu thế giới - đang trở nên tồi tệ hơn bao giờ hết. Chỉ trong vòng 48 giờ qua, ít nhất 6 vụ tấn công nhắm vào các tàu thương mại đã được ghi nhận. Theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), ngày 12-3, một tàu chở hàng ngoài khơi UAE đã bốc cháy dữ dội sau khi trúng "vật thể lạ". Trước đó, các tàu chở dầu tại cảng al-Faw (Iraq) và tàu Mayuree Naree của Thái Lan cũng trở thành nạn nhân của những cuộc tập kích khốc liệt, khiến nhiều thủy thủ thương vong và mất tích. Tổng cộng, các công ty an ninh hàng hải cho biết ít nhất 14 tàu thương mại đã bị tấn công kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang. Hình ảnh do nhân chứng ghi lại cho thấy nhiều tàu chìm trong biển lửa tại khu vực phía bắc Vịnh Ba Tư, gần cảng Umm Qasr Port.

Không dừng lại ở việc tấn công trên biển, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chính thức tuyên bố kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz. Người phát ngôn IRGC, Ebrahim Zolfaghari, khẳng định: "Đối thủ không có quyền đi qua đây, các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái sẽ tiếp tục". Tư lệnh Hải quân IRGC, Alireza Tangsiri, cũng đưa ra yêu cầu cứng rắn: Bất kỳ tàu thuyền nào muốn đi qua khu vực này đều phải xin phép Iran. Iran cũng cảnh báo nếu các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào lãnh thổ nước này tiếp diễn, Tehran có thể chặn hoàn toàn hoạt động xuất khẩu dầu qua khu vực.

Chiến lược của Tehran đã mở rộng sang việc đánh phá các cơ sở hạ tầng dân sự, từ các mỏ dầu, nhà máy lọc dầu tại vùng Vịnh cho đến việc đe dọa các sân bay quốc tế như Dubai. Với tuyên bố sẽ không để "một lít dầu nào" lọt qua Hormuz cho đến khi Mỹ và Israel dừng chiến dịch quân sự, Iran đang siết chặt vòng vây quanh tuyến lệ đạo quan trọng nhất của ngành năng lượng toàn cầu, biến vùng biển này thành một chảo lửa thực sự.

Cơn sốc giá dầu và sự bất lực của kho dự trữ

Những diễn biến quân sự tại Vùng Vịnh đã ngay lập tức dội một gáo nước lạnh vào triển vọng phục hồi của kinh tế thế giới. Giá dầu thế giới đã có lúc vọt ngưỡng 119 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022. Các chuyên gia từ Goldman Sachs cảnh báo, nếu Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn, giá dầu có thể phá vỡ mọi kỷ lục lịch sử để chạm mốc 150 USD/thùng, gây ra một cú sốc cung lớn gấp 17 lần so với thời điểm căng thẳng năng lượng năm 2022.

Trước nguy cơ sụp đổ dây chuyền, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã phê duyệt đợt "xả kho" khổng lồ nhất lịch sử với 400 triệu thùng dầu dự trữ chiến lược. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng biện pháp này chỉ mang tính tạm thời. Thực tế, thế giới đang thiếu hụt khoảng 14 triệu thùng dầu mỗi ngày do gián đoạn tại Hormuz, nghĩa là toàn bộ lượng dầu xả kho này sẽ bốc hơi chỉ trong vòng chưa đầy một tháng nếu không có nguồn cung thay thế.

Các nhà kinh tế cảnh báo cú sốc giá năng lượng mới có thể làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu, đẩy chi phí vận tải và sản xuất lên cao. Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương buộc phải duy trì lãi suất ở mức cao, từ đó làm suy yếu tăng trưởng kinh tế. IMF cảnh báo chỉ cần giá dầu tăng 10%, lạm phát toàn cầu sẽ tăng thêm 0,4%, kéo lùi đà tăng trưởng và đẩy nhiều quốc gia vào tình trạng "đình lạm" - kinh tế đình trệ nhưng giá cả vẫn leo thang. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài và nguồn cung năng lượng tiếp tục bị gián đoạn, nền kinh tế thế giới có thể phải đối mặt với nguy cơ suy thoái mới, trong bối cảnh nhiều quốc gia vẫn đang phục hồi chậm sau giai đoạn lạm phát cao những năm gần đây.

AN BÌNH