Người đi đầu tạo sức lan tỏa

Tại thôn Phước Sơn (xã Phước Thành, TP Đà Nẵng), anh Hồ Văn Nương (45 tuổi) không chỉ là Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn mà còn được công nhận là Người có uy tín từ năm 2017. Nhiều năm gắn bó với công việc cộng đồng, anh Nương thường xuyên tuyên truyền chủ trương, chính sách, vận động người dân phát triển sản xuất và hỗ trợ bà con tháo gỡ khó khăn trong cuộc sống. Theo anh Nương, muốn vận động người dân thay đổi cách làm kinh tế, trước hết phải giúp bà con hiểu lợi ích thiết thực đối với gia đình mình. Hỗ trợ cây giống, con giống chỉ là bước khởi đầu; điều quan trọng hơn là hướng dẫn cách chăm sóc, xây dựng chuồng trại và duy trì sản xuất lâu dài. "Khi được hỗ trợ bò, dê, mình vận động các hộ được cấp giống làm chuồng trại để chăn nuôi kỹ lưỡng, phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, mình cũng đề nghị bà con cam kết không bán con giống được cấp, mà phải chăm sóc để có cần câu sinh kế lâu dài", anh Nương chia sẻ.

Từ kinh nghiệm sản xuất của gia đình, anh Nương nhận thấy cây quế phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương nên xây dựng vườn ươm để chủ động nguồn giống, đồng thời cung cấp cây giống cho người dân có nhu cầu. Hiện gia đình anh có khoảng 12ha đất rẫy trồng quế với hơn 20.000 cây; hơn 1ha cây dổi lấy hạt, 7 sào lúa nước cùng đàn trâu, bò. Việc kết hợp nhiều loại cây trồng, vật nuôi giúp gia đình tận dụng diện tích đất sản xuất và đa dạng hóa nguồn thu. Không dừng lại ở phát triển kinh tế hộ, anh Nương còn vận động người dân liên kết chăn nuôi bò sinh sản. Nhóm hiện có 15 hộ tham gia với tổng đàn hơn 50 con bò. Thông qua mô hình, các gia đình có điều kiện trao đổi kinh nghiệm chăm sóc, phòng bệnh và phát triển đàn vật nuôi.

Với anh Nương, mỗi hộ có điều kiện khác nhau nên không thể áp dụng một cách làm chung. Gia đình ít vốn cần bắt đầu từ quy mô vừa sức, tận dụng đất đai và công lao động sẵn có, sau đó mới tính chuyện mở rộng. Quan trọng hơn, người dân phải chủ động làm ăn, không trông chờ hoàn toàn vào nguồn hỗ trợ.

Ông Hồ Hoàng Dũng, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Phước Thành đánh giá, anh Nương là người năng nổ, trách nhiệm, có vai trò tích cực trong tuyên truyền, vận động và tiên phong phát triển kinh tế. Những mô hình do anh thực hiện góp phần tạo cơ sở thực tế để vận động người dân cùng làm theo. Ở miền núi, nơi điều kiện sản xuất còn khó khăn và tập quán canh tác đã hình thành qua nhiều năm, những người có uy tín, trưởng thôn và hộ tiên phong có vai trò đặc biệt quan trọng. Họ không chỉ trực tiếp làm kinh tế mà còn giúp truyền đạt kinh nghiệm bằng cách gần gũi, dễ hiểu, tạo niềm tin để cộng đồng mạnh dạn thay đổi.

Chính sách hỗ trợ phải đi cùng hiệu quả

Cùng với vai trò của những người tiên phong, các chương trình hỗ trợ của Nhà nước đang tạo thêm điều kiện để người dân miền núi chuyển đổi sinh kế. Tại xã Trà Tân, hơn 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo chiếm hơn 46%. Trong điều kiện đó, hỗ trợ sinh kế không chỉ nhằm giải quyết khó khăn trước mắt mà còn phải hướng đến khả năng duy trì sản xuất, tạo thu nhập ổn định cho từng hộ. Ông Lê Minh Chiến - Chủ tịch UBND xã Trà Tân cho biết từ năm 2022 đến nay, địa phương đã hỗ trợ hơn 400 hộ về nhà ở, cây giống và con giống. Các chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần giúp người dân ổn định cuộc sống.

Trong giai đoạn 2023-2026, sản xuất nông nghiệp tại Trà Tân có nhiều chuyển biến. Người dân tập trung trồng rừng, cây dược liệu, phát triển chăn nuôi; một số hợp tác xã nông nghiệp được hình thành, từng bước nâng cao giá trị hàng hóa. Chính quyền xã cũng hỗ trợ vốn vay, giống cây, con giống cho hội viên; phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật. Những sản phẩm OCOP như rượu lúa rẫy, mật ong rú, cá diêu hồng sấy khô được quảng bá, đưa lên sàn thương mại điện tử nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ. Toàn xã có hơn 120 hộ đạt danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp, tạo việc làm thường xuyên cho hàng trăm lao động nông thôn. "Thời gian tới, bên cạnh hoàn thiện chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, cận nghèo, địa phương tiếp tục triển khai các dự án hỗ trợ sinh kế, như cấp bò, dê và cây trồng có giá trị như bưởi da xanh, quế, sầu riêng… Mục tiêu là giúp người dân vươn lên thoát nghèo một cách bền vững, có đời sống ổn định lâu dài"- ông Chiến nhấn mạnh.

Tại xã Sơn Cẩm Hà, chính sách hỗ trợ kinh tế vườn, kinh tế trang trại cũng góp phần thúc đẩy chuyển đổi sản xuất. Ông Phạm Việt Hậu - Chủ tịch UBND xã cho biết, từ 2020 đến nay, diện tích cây kinh tế vườn tăng gần 500ha. Địa phương đã hỗ trợ hơn 200 hộ phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại, với kinh phí gần 8 tỷ đồng. Nhiều mô hình chuyên canh, đa canh đạt hiệu quả kinh tế từ 120-150 triệu đồng/ha/năm. Một số trang trại, khu vườn bắt đầu ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số vào quá trình sản xuất. Theo lãnh đạo địa phương, thời gian tới, Sơn Cẩm Hà tiếp tục chú trọng tuyên truyền, tập huấn, hỗ trợ cây giống, con giống; đồng thời lồng ghép các nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện đến vùng sản xuất. Địa phương cũng định hướng kết hợp phát triển kinh tế vườn với du lịch cộng đồng.

Những con số về diện tích cây trồng, số hộ được hỗ trợ và nguồn lực đầu tư cho thấy nỗ lực thúc đẩy kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng cần được đánh giá bằng khả năng duy trì sản xuất, thu nhập thực tế và mức độ cải thiện đời sống sau hỗ trợ. Thực tế tại các địa phương miền núi cho thấy, nguồn lực hỗ trợ chỉ phát huy hiệu quả khi người dân có kiến thức và quyết tâm sử dụng đúng mục đích. Cây giống phải phù hợp với đất đai; con giống cần đi cùng hướng dẫn chăn nuôi; vốn vay phải gắn với phương án sản xuất có khả năng thực hiện. Khi chính sách hỗ trợ đi cùng nội lực của người dân, khi những mô hình hiệu quả được đánh giá và nhân rộng phù hợp, đất đồi miền núi sẽ có thêm cơ hội tạo ra giá trị kinh tế cao hơn. Quan trọng hơn, người dân có thể từng bước xây dựng sinh kế ổn định, giảm phụ thuộc vào những nguồn thu bấp bênh và hướng đến mục tiêu thoát nghèo bền vững.

TRẦN TÂN