Đại tá Nguyễn Rã

(Cadn.com.vn) - Sinh ra tại xã Tịnh Châu, H. Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, tháng 1-1948, chưa tròn 15 tuổi nhưng trước cảnh nước mất, nhà tan, cả dân tộc đắm chìm trong màn đêm áp bức, nô lệ của bọn thực dân, phong kiến, ông đã sớm tham gia các phong trào cách mạng tại địa phương.

Năm 1954, ông tập kết ra Bắc học tập, công tác. Đầu năm 1962, ông được điều động vào chiến trường miền Nam giữ chức vụ Trung đội trưởng An ninh vũ trang Khu 5 (ANVTK5), có trọng trách  bảo vệ an toàn lãnh đạo Khu ủy Khu 5. Trong thời gian này, chiến trường Khu 5 diễn ra vô cùng khốc liệt, địch liên tục mở nhiều đợt tấn công, càn quét nhằm tiêu diệt các căn cứ cách mạng, do đó nhiệm vụ của đơn vị cực kỳ gian khó. Năm 1963, địch mở cuộc càn quét với quy mô lớn tại Đỗ Xá, Nà Niêu, Quảng Ngãi nhằm tìm và diệt cơ quan đầu não Khu ủy Khu 5. Để đối phó với cuộc càn quét này, ông đã chỉ huy trung đội đánh địch, ngăn cản cuộc tấn công suốt 12 ngày đêm, tiêu diệt được 32 tên, bắn rơi 3 máy bay. Đầu năm 1965, với cương vị là Đại đội trưởng C32, ông đã chỉ huy nhiều trận chiến đấu ác liệt, tiêu diệt và làm tan rã 1 đại đội biệt lập, 7 trung đội dân vệ, diệt và bắt sống 59 tên lính ngụy, phá hủy 7 ấp chiến lược, đưa hàng ngàn dân bị địch lùa xúc tập trung về lại làng cũ làm ăn, vận động nhân dân phòng gian, bảo mật, giải phóng được 4 xã của H. Núi Thành, 3 xã của H. Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam, bắt 21 tên ác ôn, Quốc dân Đảng khét tiếng gian ác.

Năm 1967, lực lượng ANVTK5 lớn mạnh lên cấp tiểu đoàn và trong thời gian này, ông được giao chức vụ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 10, đã chỉ huy đơn vị chiến đấu 130 trận, tiêu diệt 309 lính ngụy, 140 lính Mỹ, bắn rơi 5 máy bay trực thăng, triển khai 35 lượt truy lùng biệt kích đổ bộ vào vùng căn cứ Khu ủy 5. Đặc biệt trong giai đoạn từ năm 1968-1972, ông đã chỉ huy nhiều trận chiến đấu chống Mỹ càn quét, mai phục liên tục ở các bìa rừng heo hút hơn 30 ngày đêm để  bảo vệ an toàn căn cứ Khu ủy 5 tại Nước Oa, Trà My (Quảng Nam); tổ chức đánh thiệt hại nặng Lữ đoàn dù 196 của Mỹ, thu giữ hàng trăm loại vũ khí và phương tiện chiến tranh, tiêu diệt tên Lữ đoàn trưởng, bao vây diệt gọn 1 đại đội thám báo ngụy; đập tan 2 đợt tấn công của Mỹ đổ bộ bằng trực thăng để cướp 250 tù binh ngụy đang bị Tiểu đoàn 10 giam giữ; bảo vệ tuyệt đối an toàn gần 7.500 chuyến công tác của lãnh đạo Khu ủy 5 đi các tỉnh và 153 lượt  bảo vệ Hội nghị cấp Khu 5.

Để phục vụ Chiến dịch Mậu Thân 1968 và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ông đã tổ chức lực lượng bảo vệ an toàn cho lãnh đạo Khu ủy đi thị sát, chỉ huy các chiến dịch và giành được nhiều thắng lợi rực rỡ, trong đó có cố Bí thư Khu ủy Khu 5 Võ Chí Công, nguyên Chủ tịch Hội đồng Nhà nước CHXHCN Việt Nam. Bên cạnh chiến đấu, bảo vệ lãnh đạo Khu ủy, ông còn chỉ huy làm tốt công tác hậu cần, qua đó đã dựng 119 hội trường, 3.455 nhà ở tại các khu căn cứ, phát tuyến và làm hơn 500 km đường bí mật cho lãnh đạo di chuyển, đào gần 2,7 triệu m3 đất đá gồm 2 địa đạo để các đồng chí lãnh đạo chỉ huy chiến dịch, 600 hầm kèo, 5.200 hầm trú ẩn, sản xuất được 190 tấn lúa, 275 tấn sắn, 175 tấn ngô, 68 tấn rau đậu các loại, 62 tấn thịt, 26 tấn cá. Nhờ đó mà toàn đơn vị đảm bảo nguồn lương thực, thực phẩm phục vụ cho các đồng chí lãnh đạo Khu ủy cũng như CBCS  tại chiến trường.

Nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết gắn Huy hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang lên Quân kỳ của Tiểu đoàn 10. Ảnh: T.L

Sau năm 1975, Tiểu đoàn 10 ANVTK5 giải thể, ông được Bộ CA điều động về công tác tại CA tỉnh QN-ĐN và lần lượt giữ các chức vụ: Trưởng phòng Cảnh sát Bảo vệ, Phó giám đốc CA tỉnh QN-ĐN kiêm Trưởng CATP Đà Nẵng (cũ) rồi Giám đốc CA tỉnh. Trong thời gian này, tình hình chính trị thành phố có nhiều diễn biến đáng lo ngại. Một số đối tượng móc nối với bên ngoài nhen nhóm các tổ chức chính trị đối lập, các hội đoàn trái phép, cướp phương tiện trốn ra nước ngoài. Mặt khác, các loại tội phạm hình sự nguy hiểm, giết người, cướp tài sản, cưỡng đoạt... không kém phần phức tạp. Trước tình hình đó, ông  đã chỉ huy CATP từ năm 1986 -1990, điều tra hơn 1.500 vụ án hình sự, trong đó triệt phá hơn 70 băng nhóm nguy hiểm, bắt 160 đối tượng gây án sử dụng vũ khí nóng, làm rõ 36 vụ giết người cướp tài sản, bắt hơn 50 đối tượng, thu hồi hàng chục súng quân dụng, vật liệu nổ, ngăn chặn được các hoạt động nguy hiểm của các đối tượng trên địa bàn.

Khi được giao nhiệm vụ Giám đốc, ông đã cùng với lãnh đạo CA tỉnh làm tốt chức năng tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh chỉ đạo cả hệ thống chính trị tập trung xây dựng thế trận an ninh vững chắc. Chỉ đạo lực lượng CA tỉnh tăng cường các biện pháp nắm tình hình, đề ra đối sách phù hợp để đấu tranh, ngăn chặn sự phá hoại của các thế lực thù địch, bọn phản động trong nước câu kết với nước ngoài, qua đó đã đấu tranh, triệt phá hàng chục tổ chức phản động liên quan tới nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. Lực lượng CA tỉnh QN-ĐN đã gặt hái được nhiều thành tích đáng khích lệ, nhất là công tác điều tra khám phá các vụ án hình sự- kinh tế. Từ năm 1990 - 1996 với cương vị là Giám đốc CA tỉnh, ông đã chỉ đạo lực lượng CA QN-ĐN điều tra, khám phá 5.853 vụ án các loại, khởi tố hơn 9.000 bị can, trong đó có hàng chục vụ trọng án và hàng trăm đối tượng nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm. Nhiều năm liền lực lượng CA QN-ĐN được Chính phủ tặng Cờ thi đua luân lưu.

Chiến công của Tiểu đoàn 10 ANVTK5 nói chung, của Đại tá Nguyễn Rã nói riêng đã đi vào những trang sử vẻ vang của lực lượng CAND anh hùng. Để làm tròn sứ mệnh lịch sử giao phó trong những tháng ngày đầy đau thương và tàn bạo của chiến tranh, Tiểu đoàn 10 cũng như ông đã chịu đựng muôn vàn khó khăn, gian khổ, vượt qua hàng trăm lượt mưa bom, bão đạn của giặc thù. Nhiều chiến sĩ đã anh dũng nằm lại nơi rừng sâu, núi thẳm, máu xương của các liệt sĩ đã hòa vào lòng đất thân yêu của Tổ quốc, góp phần cùng với cả dân tộc kết nên cây trái tự do.

Trong suốt quá trình tham gia cách mạng và phục vụ trong ngành CA, từ cương vị người chiến sĩ cho đến lãnh đạo các cấp, ông luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, không ngừng phấn đấu, rèn luyện phẩm chất đạo đức, dũng cảm, kiên cường trong chiến đấu, mẫu mực trong lối sống, chăm lo, xây dựng khối đoàn kết nội bộ, thống nhất trong Đảng, luôn gần gũi, hòa mình với nhân dân, sống thanh cao, cần kiệm. Suốt cuộc trường chinh vệ quốc, ông hết lòng cống hiến công sức của mình vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Tuy đã về tuổi an nhàn nhưng nỗi lòng ông luôn trĩu nặng khi nghĩ về những đồng đội thân thương đã nằm lại nơi rừng sâu núi thẳm. Ông đã đề xuất và tổ chức hàng chục đợt đi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ quy tập vào nghĩa trang yên nghỉ.

Từ buổi ban đầu là trung đội, đại đội rồi tiểu đoàn, Tiểu đoàn 10 và cá nhân ông luôn xứng đáng là lực lượng trọng yếu và tin cậy của Đảng. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc đó, ngày 6-6-1976, Đại đội C32 vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND, đến tháng 2-2009, Tiểu đoàn 10 ANVTK5 được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc của ông, Nhà nước đã tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Chiến sĩ giải phóng các hạng Nhất, Nhì, Ba cùng nhiều bằng khen của Chính phủ, Bộ CA. Đặc biệt vừa qua, cá nhân Đại tá Nguyễn Rã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng LLVTND.

Thái Mỹ