Tháng 4-2026, UBND xã Quế Phước đã phê duyệt dự án khuyến nông "Chuyển đổi một số diện tích ruộng sản xuất kém hiệu quả sang trồng cây sen thương phẩm gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị tại thôn Dùi Chiêng, xã Quế Phước". Trên cơ sở khảo sát điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng và nhu cầu thị trường, Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã phối hợp với Ban nhân dân thôn Dùi Chiêng xác định cây sen là loại cây trồng có khả năng thích nghi tốt với điều kiện sản xuất, chi phí đầu tư phù hợp và hiệu quả kinh tế cao hơn so với cây lúa trên cùng đơn vị diện tích.

Theo phương châm "Nhà nước và Nhân dân cùng làm", nguồn kinh phí hỗ trợ của nhà nước được sử dụng để hỗ trợ giống sen, vật tư, phân bón, tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn và theo dõi quá trình thực hiện mô hình; phần kinh phí đối ứng của người dân để đối ứng một phần giống, vật tư, công lao động, chăm sóc, quản lý và thu hoạch sản phẩm. Sau thời gian triển khai thực hiện dự án, cây sen sinh trưởng và phát triển tương đối tốt nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu tại địa phương. Các hộ dân tham gia đã thực hiện cơ bản đúng quy trình kỹ thuật được hướng dẫn, chủ động trong công tác chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch sản phẩm.

Hiện tổng diện tích chuyển đổi từ ruộng sản xuất kém hiệu quả sang trồng cây sen thương phẩm khoảng 4,7ha; tổng số hộ tham gia thực hiện dự án 24 hộ; tỷ lệ cây sen sinh trưởng, phát triển tốt đạt 90%; năng suất bình quân đạt 24 tạ/ha; tổng sản lượng thu hoạch đạt 11,28 tấn. Hiện giá bán bình quân đạt 45.000 đồng/kg; tổng doanh thu đạt 507,6 triệu đồng; tổng lợi nhuận của mô hình đạt 254,89 triệu đồng; thu nhập tăng 3,8 lần so với sản xuất lúa trước đây. Bên cạnh giá trị từ sản phẩm chính, mô hình còn tạo điều kiện để người dân từng bước khai thác các sản phẩm phụ từ cây sen, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và đa dạng hóa nguồn thu nhập.

Ông Nguyễn Văn Lanh, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước cho biết, việc chuyển đổi một số diện tích ruộng sản xuất kém hiệu quả sang trồng cây sen đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. So với sản xuất lúa trên cùng diện tích, mô hình trồng sen cho doanh thu và lợi nhuận cao hơn, góp phần nâng cao giá trị sản xuất. Việc liên kết tiêu thụ sản phẩm giúp ổn định đầu ra, tạo điều kiện để người dân yên tâm đầu tư sản xuất. Cây sen là đối tượng cây trồng phù hợp với điều kiện địa phương và có tiềm năng nhân rộng.

Mô hình góp phần tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân về phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Các hộ dân còn được tiếp cận và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong trồng, chăm sóc và thu hoạch cây sen, từ đó nâng cao kiến thức và năng lực sản xuất. Bên cạnh tạo việc làm tại chỗ, cây sen còn giúp người dân nhận thức được việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và tạo cảnh quan đẹp để hướng đến phục vụ du lịch sinh thái.

Khó khăn là điều kiện thời tiết diễn biến phức tạp do nắng nóng kéo dài cục bộ, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây sen. Hạ tầng phục vụ sản xuất như kênh mương, giao thông nội đồng còn chưa đồng bộ, ảnh hưởng nhất định đến việc chăm sóc và tăng trưởng cây trồng. Một số hộ tham gia dự án chưa thật sự quan tâm đúng mức đến việc theo dõi quản lý và thiếu kinh nghiệm trong việc trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh đối với cây sen thương phẩm, dẫn đến năng suất và chất lượng sản phẩm chưa đồng đều giữa các hộ.

Để phát triển và nhân rộng mô hình, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước kiến nghị Trung tâm Khuyến nông thành phố quan tâm hỗ trợ địa phương, chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật mới trong sản xuất cây sen thương phẩm phù hợp với điều kiện sinh thái. Quan tâm xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm sen của địa phương, gắn với chương trình OCOP và phát triển du lịch nông thôn nếu có điều kiện. Trung tâm Khuyến nông thành phố cần hỗ trợ xây dựng các mô hình trình diễn, mô hình điểm để người dân học tập, nhân rộng, từ đó thúc đẩy phát triển vùng sản xuất nông nghiệp tập trung theo hướng hàng hóa. Đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan trong việc tư vấn, kết nối thị trường tiêu thụ sản phẩm, hỗ trợ xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ bền vững, góp phần ổn định đầu ra cho người dân.

Tấn Việt